Təbiəti qorumaq hər bir vətəndaşın əsas borcu olsa da, çox təəssüflər olsun ki, biz bir sıra hallarda təbiətə etinasız münasibət, vicdandan uzaq yanaşma görürük. Təbiəti zibilləyən, tör-töküntüləri hara gəldi atan, su axtarlarını polietilen torbalarla, plastik butulkalarla və sairlə dolduran bəzi Azərbaycan vətəndaşlarıdır. Biz bu mədəniyyətsizliyə, mənəvi kasadlığa, hər cür tənqidi münasibətə layiq olan neqativliklərə ölkəmizin çox yerində rast gəlirik, bu acı mənzərəni ürək ağrısı ilə müşahidə edirik.
Biz uzun illər torpaqlarımızın işğaldan azad ediləcəyi günü həsrətlə gözləmişik, "Şuşa, Laçın" deyib fəryad etmişik. Amma görək Ordumuzun şücaəti, qazilərimizin canı, şəhidlərimizin qanı hesabına düşmən tapdağından azad etdiyimiz ərazilərin təmizliyinə riayət edirikmi? Təəssüf ki, edə bilmirik. Çünki bəzilərimizdə ictimai mədəniyyət hələ elə də yüksək səviyyədə inkişaf etmədiyi üçün təbiət qoynuna gedəndə oranı mütləq şəkildə zibilliyə çeviririk. Müəyyən adamlar var ki, onların təmizləməklə, yerə zibil atmamaqla qətiyyən arası yoxdur, onlar yalnız zibilləməklə məşğul olurlar. Buna misal kimi onlarla fakt göstərmək olar. Amma biz onlardan biri haqda danışacağıq.
Sosial şəbəkələrdə Şuşa-Laçın yolunda (videoda Laçın yolu, "peraval" qeyd edilir - İ.S.) "pereval"da bizim bəzi "mədəni" vətəndaşlarımızın yaratdığı zibillik təsvir olunan video yayılıb. Bu videoya baxmaqla bəzi insanların səviyyəsizliyini, mədəniyyətsizliyini, təbiətə, özünə laqeydliyini dərhal hiss edirsən. Videoda Şuşadan Laçına gedən yolda baş verənlərdən bəhs olunur. Videonu çəkib paylaşan vətəndaş deyir ki, dağ boyu yol gedərkən döngələrin birində bir bulaq görüb və ailələr butulkalara su doldururmuş, maşınlar isə yol kənarında dayanıbmış. Deyir ki, o zaman zibilliyə fikir verməyib, amma geri qayıdanda mənzərəni yaxından izləyib və çəkib, sonra da ictimailəşdirib.
"Deviçya Başniya" Telegram kanalında yayılan və diqqət çəkən, eyni zamanda da utanc gətirən bu videoda vətəndaşın Laçın yolunda, "perevalda" gördüyü dəhşətli mənzərə öz əksini tapıb. Ona görə, dəhşətli deyirik ki, Şuşaya, Laçına gedənlərin əksəriyyəti oraları da zibilləyirlər. Videoda əks olunub ki, "perevala" gələn bulaq suyundan istifadə etmək üçün insanlar maşınları saxlayıb su götürürlər. Su götürürlər, "piknik" edirlər, yeyib içirlər, amma gedərkən də həmin yerə tökdükləri zibilləri, plastik butulkaları, polietilen torbaları təmizləməyib oradaca qoyub gedirlər. Çeşmədən gələn kiçik su axarının içi, ətrafı rəsmi bir zibilxanaya bənzəyir. Videoda ucu-bucağı görünməyən zibillik əks olunub, adam baxanda deməyə söz tapmır. Doğrudan da, bu insan vicdanının, təbiətə aşınmış münasibətinin təzahürüdür. Təbiət sənə qucaq açsın, sən də ona minnətdarlıq əvəzinə, bu cür mədəniyyətsiz münasibət göstər. Videonu paylaşan vətəndaşın da dediyi kimi, Laçın yolundakı "pereval" əməlli-başli zibilxanaya çevrilib, daha doğrusu, bəzi insanlarımız oranı zibilxanaya çeviriblər. Orada yeyib içən, keyf çəkən vətəndaşlarımız görün, o ərazini nə kökə salıblar, nə günə qoyublar. Təəssüf ki, orada hər cür zibil növü var, bir sözlə, hər tərəf zibillənib. Təbiətin qoynunu zibilxanaya çevirən insanlar təbiəti, onun gözəlliklərini zibilxanaya çevirməklə, zibil içində boğmaqla öz səviyyəsizliklərini göstərirlər. Bu əlbəttə, o torpaqları bizə qaytarmaq üçün canını fəda edən şəhidlərimizin ruhuna çox böyük hörmətsizlikdir. O torpağın hər qarşına şəhid qanı tökülüb. Ö yerləri zibilləyənlər heç olmasa şəhid qanından utanıb çəkinəydilər.
Qarabağda, azad olunmuş ərazilərdə tikinti-quruculuq işi gedir, bu gün Prezident İlham Əliyev o torpaqları cənnətə çevirir, bütün gücümüz, potensialımız o ərazilərin nümunəvi bərpasına yönəlib. Dünyanın da diqqəti bizim azad ərazilərdədir. Hər bir vətəndaş da azad ərazilərin inkişafına töhfə verməli olduğu halda, təbiət düşmənləri öz neqativ əməllərindən qalmırlar, şəhidlərin qanı ilə azad edilən torpaqları zibilləyirlər.
Sanki bunlar hər yeri zibilləməyi natəmizlik yaratmağı öz qarşılarına məqsəd qoyublar. Belə olmasaydı ölkəmizin hər yerini, azad əraziləri, Xəzər sahillərindəki çimərlikləri, dağlarımızı, meşələrimizi, istirahət və turizm zonalarımızı zibilləməkdən əl çəkərdilər. Bir qrup adam var ki, hara gedirsə getsin mütləq oranı zibilləməli, natəmizlik yaratmalıdır.
Azərbaycan COP29-a ev sahibliyi etməyə hazırlaşır, ölkənin hər yerində bu mühüm tədbirə hazırlıq gedir, geniş bir proses başladılıb, amma bəzi vətəndaşlar tamam başqa yol tuturlar, təbiəti qorumaq əvəzinə onu iflic vəziyyətə salırlar, zibilləyirlər.
Bir para insanın bu cür mədəniyyətsiz davranışının əziyyətini xalq və cəmiyyət olaraq həmişə çəkmişik, belə hallardan çox utanmışıq. Əlbəttə, bunun qarşısının alınması üçün ictimaiyyət olaraq təşəbbüslər göstərməliyik, ciddi ictimai qınaq yolu ilə o insanları islah etməliyik. Bu biabırçı mənzərələrin, neqativ halların aradan qalxması üçün maarifçilik işlərinə də böyük ehtiyac var.
Bundan başqa, təbiəti zibilləyənləri, natəmizlik yaradanları, Şuşadan Laçına gedən yolu zibilliyə çevirənləri ictimaiyyət olaraq qınamalıyıq. Onların şəhidlərin qanı ilə suvarılan torpaqlarda bu cür mədəniyyətsiz, səviyyəsiz, biabırçı hərəkətə yol verməsi hər kəs tərəfindən ciddi tənqid edilməlidir. Bəyəm şəhidlər ona görə canlarından keçdilər ki, mədəniyyətdən uzaq bir para insan azad əraziləri zibilxanaya, natəmizlik yuvasına çevirsinlər? Bu ciddi bir məsələdir və cəmiyyət, xalq olaraq bu barədə ciddi düşünməliyik və səssiz qalmamalıyıq.
İradə SARIYEVA
