Ömür əbədi deyil, hər birimizin son mənzili məzarlıqdır. Bəzən elə də olur ki, insana heç məzar da qismət olmur. Bu acını düşünəndə adamın qanı donur. Nə qədər insan bu dünyadan kəfənsiz, Yasinsiz köçüb, onlara məzar qismət olmayıb...
Bakıda çoxlu məzarlıq var və bu məzarlıqlar da insanların əsas gediş-gəliş, ziyarət yeridir. Müəyyən səbəblərdən tez-tez mənim də yolum məzarlıqlardan düşür. Məzarlıqları dolaşıb qəbirüstü epitafiləri, məzar yazılarını oxuyuram. Əlbəttə, bu daşların hərəsinin üzərinə bir hikmət yazılıb. Onları dərk etmək, ağlın süzgəcindən keçirmək bəzən adama ağrılar bahasına başa gəlir. Məzarlıqları dolaşdıqca məni ən çox narahat edən məsələ paytaxt qəbiristanlıqlarının həddindən artıq baxımsız olmasıdır. Uzağa getməyərək elə "Azərbaycan" Nəşriyyatının qonşuluğunda yerləşən Yasamal qəbiristanlığından danışmaq istəyirəm. Bakının ən iri qəbiristanlıqlarından olan Yasamal məzarlığında Azərbaycan elmində, musiqisində, ədəbiyyatında, hərb tarixində, ictimai həyatında böyük rolu olan insanlar və sadə adamlar dəfn edilib. Deyərdim ki, ayrı-ayrı qəbirlər istisna olmaqla, məzarların çoxunun ətrafı zibillik yığınıdır. Ümumiyyətlə, bu məzarlıq baxımsızdır. Məzarların bir çoxu zibil yığınlarının içindədir. Təbii, qəbiristanlığın çirklənməsində əhali günahkardır. Hərə özünə aid zibili götürüb zibilliyə atsa, burada bu qədər zibil olmaz. Əslində, hər bir kəs məzarlığa, hər birimizin son evinə sayğı ilə yanaşmalıdır. Belə hallar da var, məzarlıqda iş görürlər, amma tör-töküntünü, zibili kənara atmağı unudurlar. Təsəvvür edin ki, məzarlıq kağız qırıntıları, plastmas butulkalarla, zibil torbaları, siqaret qutuları ilə "bəzədilib". Bundansa hərə qarşısına çıxan zibili götürüb zibilliyə atsa, yaxşı olmazmı? Qəribədir, bu məsələ qəbiristanlıq rəhbərliyini qətiyyən narahat etmir. Qəbiristanlıqların zibil, tör-töküntü içində olması bizə başucalığı gətirmir, əksinə, utanc gətirən bir işdir. Qəbiristanlıqların təmizlənməsi məsələsinə görə hansı qurumun məsuliyyət daşıması da aydın deyil. Məzarlıqların təmizliyinə, səliqəsinə ciddi fikir verilməli olduğu halda, bunun əksini edirlər.
Yasamal qəbiristanlığında hər gün, hər həftə, hər ay, bayramdan-bayrama ziyarət edilən məzarlıqlarla yanaşı, illərlə ziyarətsiz qalan qəbirlər də çoxdur. Unudulan tək məzarlar da adamda ürək ağrısı, ruh düşgünlüyü yaradır. Çox vaxt zibillik məskəni elə o qəbirlər olur.
Yasamal qəbiristanlığında fəaliyyət göstərən molla Əli mənimlə söhbətində bildirdi ki, bu məzarlar zibillikdən burada dəfn olunanların övladları, yaxınları tərəfindən təmizlənməlidir: "Ata, ananın varidatı övlada miras kimi qalır. Övladı böyüdən valideyndir. Onlar gəlib məzarları təmizləməlidir".
Qəbiristanlıqların təmizlənməsində müxtəlif qurumlar, QHT-lər də iş görə bilər. Yerli bələdiyyə orqanlarından da umacaqlarımız çoxdur. Çox yaxşı olardı ki, ya bələdiyyələr, ya da QHT-lər tərəfindən qəbiristanlıqların təmizlənməsi işi üçün könüllülər qrupu yaradılsın. O könüllülər məzarlıqları zibildən təmizləsin. Düşünürəm ki, keçmişinə və gələcəyinə hörmətlə yanaşan istənilən vətəndaş bu işə könüllü olaraq qoşular. Bu həm savab olardı, həm də dünyadan köçənlərə bir ehtiram!!!
