Rusiya və Gürcüstan arasında yaşanan son olaylar iki ölkənin münasibətlərində hələ də böyük gərginliklərin olacağını nümayiş etdirir. Bunun bütün regiona, o cümlədən Azərbaycana hansı formada təsir göstərəcəyi də müzakirə predmeti olaraq qalır. Artıq bir məqam bəllidir ki, məlum hadisələrdən sonra Gürcüstana üz tutan rus turistlərin müəyyən bir hissəsi Azərbaycana gələcək. Onların ölkəmizə səfəri zamanı xərcləyəcəyi məbləğ isə heç də az vəsait deyil.
Artıq məlumdur ki, Rusiyadan Gürcüstana turist axınının azalması ölkəyə xeyli ziyan vuracaq. Gürcüstan Milli Bankının yaydığı bəyanatda bildirilib ki, ilin sonuna bu ziyanın məbləği, təxminən, 200-300 milyon dollar olacaq: "Hazırda dəqiq proqnozlar vermək çətindir, lakin ilkin hesablamalara görə, Rusiyadan gələn turist axınında azalmanın bu ilin qalan dövrü ərzində iqtisadiyyata təsiri təqribən 200-300 milyon dollaradək olacaq".
Xatırladaq ki, iyunun 21-də prezident Vladimir Putin Rusiya aviaşirkətləri tərəfindən ölkə vətəndaşlarının Gürcüstana daşımasına qadağa qoyan fərman imzalayıb. Sənəddə, həmçinin, turizm operatorları və agentlərinə Gürcüstana yollayış satışı və təşkilindən çəkinmək məsləhət görülür. Qeyd edək ki, Rusiya tərəfindən tətbiq olunmuş turizm embarqosunun fonunda Gürcüstanın milli valyutası öz dəyərini itirməkdədir. Gürcüstan Milli Bankı da təsdiq edir ki, baş verənlər xarici şok ödəmə balansı və buna müvafiq olaraq valyuta bazarına da mənfi təsir göstərəcək. Gürcüstanın baş naziri Mamuka Baxtadze də qeyd edir ki. son günlər Gürcüstanda baş verən hadisələr ölkə iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərib. O, milli valyuta olan larinin dəyərdən düşməsini də son proseslərlə əlaqələndirib. Baxtadze problemlərin həlli üçün daha fəal işin aparılması və hökumət proqramının effektiv həyata keçirilməsinin vacib olduğunu qeyd edib. Amma belə görünür ki, Rusiyanın təzyiqləri fonunda gürcü iqtisadiyyatına müəyyən qədər zərər dəyəcək. Yaranmış durum üzündən isə, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Gürcüstana gedən rus turistlərin müəyyən hissəsinin Azərbaycana gəlişi gözlənir. Amma məsələnin mahiyyəti təkcə bununla yekunaşmır. Baş verənlərin maraq doğuran daha bir tərəfi Azərbaycan və Ermənistanın bu məsələdə mövqeyidir. Belə görünür ki, olaylar bir daha Ermənistanın Gürcüstana qarşı xəyanət mövqeyində olduğunu təsdiqlədyi halda, Azərbaycanla tamam fərqli mənzərə hökm sürür.
Bütün bunlar isə Gürcüstan Otellər və Restoranlar Assosiasiyasının rəhbəri Şalva Alaverdaşvilinin açıqlması fonunda xüsusi diqqət cəlb edir. O, rusiyalı turistlərin ölkə otellərinə çatdırılması zamanı Bakı və Trabzon aeroportlarından istifadə ediləcəyini açıqlayıb. Bununla yanaşı, çarter reyslərinin həyata keçirilməsi də müzakirə olunur və artıq Ukrayna, Qazaxıstan kimi ölkələr buna razılıq verib. Rusiyalı politoloq, konfliktoloq Yevgeni Mixaylov bildirib ki, Gürcüstanın rusiyalı turistlərin daşınmasında İrəvanın xidmətlərindən imtina etməsi mübahisəli addımdır: “Gürcülər Rusiyadan turist axınını saxlamaq istəyir, lakin İrəvanın xidmətlərindən imtina etməklə, Moskva ilə əməkdaşlıq edənlərin onların işinə yaramadıqlarını göstərirlər”. Ekspert deyib ki, Azərbaycan və Türkiyə də Moskva ilə tərəfdaşlıq əlaqələrini genişləndirir, amma Tiflis məhz İrəvandan imtina edir: “Fikrimcə, bunun çox sadə səbəbi var. İrəvana etimad yoxdur. Belə ki, ölkədə qeyri-sabit vəziyyət hökm sürür və Ermənistana bir daha Moskvaya görə gəlirlərini itirdiyini xatırlatmaq pis olmaz. Hesab edirəm ki, Gürcüstan ermənilərinin Cavaxetiyaya xüsusi statusun verilməsi ilə bağlı çıxışları da gürcü hakimiyyətinin rusiyalı turistlərin İrəvandan daşınmaması ilə bağlı qərarına təsir göstərə bilər”.
Mixaylovun sözlərinə görə, Azərbaycan və Türkiyəni rusiyalı turistlərin şantajı ilə ələ almaq olmaz: “Azərbaycan və Türkiyə iqtisadi və siyasi cəhətdən stabil ölkələrdir, gürcülərin rusiyalı turistlərin daşınması ilə bağlı qərarının onlara heç bir təsiri olmayacaq. Bundan əlavə, Tiflis bütün bu tranziti həm Bakı, həm də Trabzonla məhdudlaşdırmaqla risq edir. Belə ki, bu ölkələrdə turizm xidməti rusiyalılara nifrət bəsləyən Gürcüstandakından geri qalmır, bəlkə də daha yaxşıdır”.
Gürcü politoloq Georgi Tsiklauri də qeyd edir ki, Tiflisin rusiyalı turistlərin Ermənistandan tranzitindən imtina etməsi təsadüfü deyil. O, “axar“ portalına açıqlamasında Şalva Alaverdaşvilinin rusiyalı turistlərin ölkə otellərinə çatdırılması zamanı İrəvandan deyil, Bakı və Trabzon aeroportlarından istifadə ediləcəyini bildirməsini şərh edərkən vurğulayıb ki, Ermənistandan Gürcüstana “maydan ixrac edilir”: “Təsadüfi deyil ki, KİV-də Gürcüstan parlamentinə hücum zamanı təkcə erməni və Ermənistan vətəndaşlarının iştirakı deyil, həmçinin Ermənistanın xüsusi xidmət orqanlarının da əli olduğu yazılıb”. Tsiklauri xatırladıb ki, iyunun 24-də Tiflisdə avtomobil yürüşü etirazı zamanı aksiya iştirakçıları Daxili işlər naziri Georgi Qaxariyanın istefasını və Rustaveli prospektində saxlananların sərbəst buraxılmasını tələb edib: “Aksiyanın əsas təşkilatçısı erməni əsilli Serqo Qalstyan olub. O, həmçinin, iyunun 21-də erməni təxribatçılarının iştirakı ilə Gürcüstan parlamentinin ələ keçirilməsi cəhdi zamanı saxlananların həbsinə dair qərar verən məhkəmə hakimlərinin də işdən çıxarılmasını tələb edib. Onlardan biri Minas Minasyan Gürcüstan polisi tərəfindən saxlanıb və Ermənistan səfirliyi dərhal onun azad edilməsi üçün cəhdlərə başlayıb. Və əlbəttə ki, Gürcüstan polisi tərəfindən 15 sutkalıq həbs edilən Ermənistan vətəndaşı, Soros Fondunun nümayəndəsi, erməni liberalı və Paşinyanın tərəfdaşı Minas Minasyan “təsadüfən” əlində “Molotov kokteyli” ilə Gürcüstan parlamentinin yanında olub. Belə görünür ki, Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyanın tərəfdaşları, Baqramyan adına taborun döyüşçüləri Abxaziyada parlamentin binasını ələ keçirdikləri kimi, Gürcüstan parlamentini də ələ keçirib, cəzasız qalacaqlarını düşünürlər”.
Nahid SALAYEV
