Ermənistanda mövcud olan demoqrafik vəziyyət kəskin şəkildə pisləşməyə başlayıb. Ümumiyyətlə, keçən əsrin 90-cı illərindən başlayaraq Ermənistanın əhali sayında azalma müşahidə edilir. Hökumət bu faktı ört-basdır etməyə cəhd göstərsə də, ölkə əhalisinin sayını süni şəkildə artırmağa çalışsa da, buna heç cür nail ola bilmir. Hətta Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan özü də bu ölkədə demoqrafik vəziyyətin pisləşməsindən narahatlıq keçirdiyini və əhalinin sayının artırılması üçün addımlar atılmalı olduğunu çıxışlarında qeyd edib.
Ermənistan hökuməti tərəfindən beynəlxalq qurumlara ölkənin demoqrafik vəziyyəti barədə şişirdilmiş statistika təqdim edilsə də, bu qurumlar təqdim edilən rəqəmlərin həqiqəti əks etdirmədiyini üzə çıxarıblar. Dəfələrlə müxtəlif beynəlxalq qurumlar Ermənistanda demoqrafik vəziyyətin acınacaqlı olduğunu rəsmən təsdiqləyiblər.
Bu günlərdə BMT-nin yeni demoqrafik hesabatı yayılıb. Hesabatda bir sıra ölkələrin gələcək demoqrafik vəziyyəti haqqında məlumat yer alıb. BMT-nin demoqrafik hesabatında qeyd edilir ki, 2100-cü ildə Ermənistan əhalisi bugünkü 3 milyon nəfərdən 2 milyonadək azalacaq. Sənəddə qeyd olunur ki, Ermənistan əhalisi 2030-cu ildə 2,9 milyona çatacaq, lakin 2050-ci ildə 2,8 milyon, 2100-cü ildə isə 2,039 milyon nəfərədək azalacaq.
Sosioloq və demoqrafların bildirdiyinə görə, Ermənistan müstəqillik əldə etdikdən sonra qarşılaşdığı siyasi, iqtisadi və sosial problemlər bu ölkənin əhali sayının azalmasına səbəb olub. Bu, cəmiyyət üçün böyük təhlükəyə çevrilən demoqrafik problemin ortaya çıxmasını şərtləndirib.
Onu da qeyd edək ki, 2015-ci ilin ikinci yarısında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının ölkələrin demoqrafik proqnozları ilə bağlı hazırladığı məruzədə 3 milyon 18 min olan Ermənistan əhalisinin 2030-cu ildə 2 milyon 992 min, 2050-ci ildə 2 milyon 729 min nəfərə qədər azalacağı və 2100-cü ildə isə 1 milyon 700 min nəfər olacağı qeyd edilirdi.
Sosioloq və tarixçilər hesab edirlər ki, Ermənistan əhalisinin azalması problemini Yaxın və Orta Şərqdə yaşanan böhran nəticəsində Suriya, Livan, İraq və digər ölkələri tərk edən ermənilərin hesabına həll etməyə cəhd göstərsə də, heç bir effekt vermir. Ekspertlər qeyd edirlər ki, bu ölkələri tərk edən ermənilərin iqtisadi vəziyyəti yaxşı olanları Ermənistana deyil, Avropa və ABŞ-a köçürlər. Ermənistana gələnlərin əksəriyyəti isə olduqca kasıb təbəqənin nümayəndələridir və əslində, Ermənistan hökuməti üçün əlavə sosial və iqtisadi problemlərə səbəb olurlar.
Vaqif Abışov: “Bugünkü vəziyyət onu deməyə əsas verir ki, Ermənistan əhalisini qarşıdakı 100 ildə böyük təhlükə gözləyir”
AMEA-nın A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, tarix üzrə elmlər doktoru Vaqif Abışovun sözlərinə görə, BMT-nin demoqrafik hesabatında Ermənsitanla bağlı yer alan statistika və proqnozlar həqiqəti əks etdirir. “Ermənistanın demokrafik vəziyyətinin acınacaqlı olması ilə bağlı BMT-nin demoqrafik hesabatında irəli sürülən rəqəmlər yeni deyil. O baxımdan ki, zaman-zaman müxtəlif beynəlxalq hesabatlarda Ermənistan əhalisinin gələcək sayı barədə aşağı rəqəm göstərilib. Bu ölkənin əhalisinin demoqrafik vəziyyətinin 80-90 illərdəkindən daha da acınacaqlı olmasına mövcud Ermənistan hakimiyyətinin erməni xalqının əleyhinə apardığı siyasət zəmin yaradır. Ermənilər XIX əsrin 90-cı illərindən başlayaraq həmişə saylarını artırmağa cəhd göstəriblər. Ermənistan əhalisinin 2100-cü ildə 1 milyon nəfər azalacağı barədə BMT-nin hesabatında yer alan proqnoz bu xalqın gələcəyini sual altında qoyur. Öz əhalilərinin sayı ilə bağlı həmişə dünya dövlətlərinə yalan informasiya veriblər. Bu informasiyalar da heç zaman təsdiqini tapmayıb. Ermənistanda əhalinin sayının azalması bir neçə səbəblə bağlıdır. Bu səbəblərdən biri bu ölkədə doğum səviyyəsinin aşağı olmasıdır. Bu fakt da Ermənistanda əhali artımının qarşısını alır. Hətta belə məlumatlar var ki, ermənilər həm Ermənistanda, həm də işğal etdikləri Dağlıq Qarabağda əhali sayını doğum faizini yüksəltməklə artıra bilmədikləri üçün saxta qeydiyyata almalarla, xüsusən də ölmüş adamların adlarını siyahıdan çıxarmamaqla əhalinin sayını artıq göstərirlər. Ermənistanda demoqrafik vəziyyətin acınacaqlı olmasının bir səbəbi doğum faizinin aşağı olmasıdırsa, digər səbəbi ölkə iqtisadiyyatının bərbad vəziyyətə düşməsi, iş yerlərinin olmamasıdır. Ölkədən getmək imkanı olan ermənilər Ermənistanı tərk edirlər”.
V.Abışov qeyd etdi ki, hətta Ermənstandakı bu vəziyyətlə bağlı Rusiya Prezidenti Putin də maraqlı açıqlama verib. Putin Ermənistanda heç 1,5 milyon əhalinin yaşamadığını və Ermənistan əhalisinin böyük hissəsinin Rusiyada və digər xarici dövlətlərdə yaşadığını deyib. “Bu gün Ermənistan əhalisi Avropa dövlətlərinə daha çox axın edir. Ermənistanda əhali sayının azalmasının başlıca səbəblərindən biri də bu ölkədəki siyasi, iqtisadi və sosial böhranla bağlıdır. Bugünkü vəziyyət onu deməyə əsas verir ki, Ermənistan əhalisini qarşıdakı 100 ildə böyük təhlükə gözləyir. Qarşıdakı illərdə Ermənitanda yoxsulluq səviyyəsi daha da artacaq, bu amil də ölkə əhalisinin azalmasına gətirib çıxaracaq. Bundan başqa, Ermənistandan əsgərlik yaşına çatan gəncləri qaçırırlar ki, hökumət onları işğal etdikləri ərazilərə xidmətə göndərməsin” - deyə V.Abışov vurğuladı.
İradə SARIYEVA
