Azərbaycan ərazilərinin işğalında xüsusi rol oynamış “Qarabağ klanı”na qarşı Ermənistanda Nikol Paşinyan iqtidarının təzyiqləri getdikcə kəskinləşir. Belə görünür ki, Paşinyan iqtidarı “Qarabağ klanı”nı sıradan çıxarmaq üçün “1 mart hadisələri”, 2016-cı ilin aprel döyüşlərindən istifadə etməyə getdikcə daha çox önəm verir. Bu fonda o, həm də “Qarabağ klanı”nın xəyanətkar obrazını yaratmağı düşünür.
Qeyd olunan xüsusda Ermənistanın “1in.am” portalının yazdıqları xüsusi diqqət cəlb edir. Portal yazır ki, Paşinyan “Qarabağ klanı”na qarşı çox incə gedişlər etməyə başlayır: “Xüsusi İstintaq Xidməti (XİX), deyəsən, bu günlərdə “Aykakan jamanak” qəzetində nəşr edilən “1 mart hadisələri” ilə bağlı “xaricidilli” sərəncamla əlaqədar yayılan informasiyaya indiyədək heç bir reaksiya verməyib.
Qəzetə görə, sərəncamda hakimiyyətin müxalifət və cəmiyyətə qarşı hansı tədbirləri görməli olduğu dəqiq yazılıb. Nəşr edilən informasiyada qeyd edilib ki, bu sənədin işə əlavə edilib-edilmədiyi məlum deyil. Eyni zamanda qeyd edilib ki, başqa bir dövlətin xüsusi qurumlarının əməkdaşları həmin günlərdə İrəvanda olublar və gizli şəkildə hökumətin iclas zalında yerləşdiriliblər. Nəşr edilmiş bu məlumat elə bir informasiyadır ki, praktiki olaraq, “1 mart işi”ni tamamilə alt-üst etməli idi, çünki söhbət, faktiki olaraq, xarici müdaxilədən gedir. Və burada yalnız istintaqı aparan, yeri gəlmişkən, faktiki ilk həbsi həyata keçirən və “1 mart hadisələri” zamanı baş verən 10 qətl üzrə ittiham irəli sürən orqan kimi Xüsusi İstintaq Xidmətinin reaksiyası maraqlı deyil.
“1mart işi” üzrə, böyük hesabla, başlıca və ya əsas müttəhim statusunda olan Robert Köçəryanın da nəşr edilmiş informasiya ilə bağlı hansı mövqe tutduğu maraqlıdır. Onun mövqeyi, xüsusilə o nöqteyi-nəzərdən diqqətçəkicidir ki, həm Köçəryan, həm də oğlu bəyan edir ki, ölümlərdən sonra ən çox onlar zərər çəkiblər, çünki bütün günahlar onların ayağına yazılıb və bir çoxları bununla spekulyasiya edib. Bununla əlaqədar Robert Köçəryanın nəşr edilmiş informasiyalar haqqında nə düşündüyü maraqlıdır. Məsələn, o, “0038 saylı əmr” haqqında deyir ki, xəbəri olmayıb. Deyir ki, bu, qanunsuz bir əmr deyil. Lakin istənilən halda, xəbərinin olmadığını deyir. Onu da deyir ki, 1 mart sabahı Azadlıq meydanında keçirilən xüsusi polis əməliyyatından da xəbəri olmayıb. Hadisələrin faciəvi gedişi də, İrəvanın mərkəzində keçirilən dinc nümayişin fövqəladə vəziyyətə çevrilməsi də məhz oradan başlayıb.
Xarici xüsusi xidmət əməkdaşlarının Ermənistanda olmasından Robert Köçəryanın xəbəri olubmu? Onların hökumətin iclas zalında olmaları haqqında məlumatı olubmu? Yoxsa hökumətdən yalnız baş nazir Serj Sarkisyanın xəbəri olub? 1 mart günü ikinci prezidentin faktiki “xaricidilli tapşırıq” haqqında məlumatı olubmu? Əgər olmayıbsa, onda bu sənədin və bütövlükdə xarici xüsusi xidmətlərin olması faktının aydınlaşdırılmasında, təsdiq və ya təkzib edilməsində ən maraqlı şəxs məhz o olmalıdır. Çünki nəzəri olaraq elə alına bilər ki, Robert Köçəryan da sui-qəsdin qurbanı olub. Yeri gəlmişkən, 13 iyunda Rusiya səfiri ilə üzbəüz keçirilən, təbii, məzmunu məlum olmayan görüş (Rusiya səfiri Sergey Kopırkinlə Robert Köçəryan arasında keçirilən görüş) onun bu informasiyaya marağını artırıb, yoxsa azaldıb? ”. Nəşr onu da qeyd edir ki, məhz xarici xüsusi xidmət orqanlarının işə cəlb edilməsi fonunda Köçəryanın durumu daha da ağırlaşa, ona yeni ittihamlar irəli sürülə bilər. Məhz bu da Paşinyanın “Qarabağ klanı”nın əsas fiqurlarından birini sıradan çıxarması üçün əlavə imkanlar yaradır.
2016-cı ilin aprel döyüşləri fonunda isə Paşinyan klanın digər əsas aparıcı simalarını sıradan çıxarmağı düşünür. “Eurasianet.org” saytı bu xüsusda yazır: “Ermənistan parlamenti Azərbaycanla 2016-cı il “aprel savaşı”nı araşdırmaq üçün komissiya yaradıb. Bu addım ölkənin kənarlaşdırılan hökumətinin təmsilçiləri və onların Dağlıq Qarabağı idarə etməyi sürdürən müttəfiqləri ilə genişlənən qarşıdurma fonunda atılıb. Baş nazir Nikol Paşinyan komissiyanın yaradıldığı haqda mayın 20-də elan edib. O deyib: “Hamımızı həyəcanlandıran bir sıra suallara cavab almağın zamanı çatıb”.
Paşinyan araşdırma çərçivəsində hansı konkret suallara cavab axtarmaq niyyətində olduğunu dəqiqləşdirməyib. Lakin 2016-cı ilin dördgünlük savaşı –1994-cü ildə atəşkəs haqda saziş imzalandığı andan bəri Dağlıq Qarabağ uğrunda Ermənistan və Azərbaycan qüvvələri arasında ən qanlı toqquşma haqqında çoxdan şübhələr var idi. Hər şeydən savayı, Ermənistan tərəfi sülh dövründə ilk dəfə bu münaqişə çərçivəsində nəzarətdə saxladığı ərazinin bir hissəsini itirib ki, bu da İrəvan və Xankəndidə öz silahlı qüvvələrinin fəal inkişaf edən Azərbaycan ordusuna qarşı durmaq bacarığı haqda narahatlıq doğurub. Ermənistana aid məsələlər üzrə Vaşinqtonda analitik işləyən Emil Sanamyan deyib: “Komissiya, ən azı, bir neçə əsas faktı müəyyən edə bilər ki, məsələn, nə qədər əsgər və haçan öldürülüb, amma əlbəttə, mən inanmıram ki, komissiyanı məhz buna görə formalaşdırıblar”.
O, Paşinyanın ötən il devirdiyi Ermənistan lideri Serj Sarksyanı və Dağlıq Qarabağın de-fakto başçısı, Sarksyanın siyasi müttəfiqi Bako Saakyanı nəzərdə tutaraq əlavə edib: “Bunu Serji və Bakonu cəzalandırmağa görə edirlər”. Müdafiə nazirinin keçmiş müavini və Nikol Paşinyanın “Mənim addımım” alyansından parlament deputatı Andranik Köçəryanın başçılıq etdiyi komissiyaya 11 deputat daxil olacaq. Komissiya hələlik yalnız iyunun 4-də qapalı rejimdə bir iclas keçirib. “Mənim addımım”ın parlament fraksiyasının başçısı Lilit Makunts deyib:“Komissiyanın işi əsasən qapalı rejimdə aparılacaq. Komissiya materialların hansı hissəsini elan etməyin gərəkdiyi haqda qərar verəcək”.
Andranik Köçəryan ilk toplantı günündə mətbuat konfransında deyib ki, gözlənildiyi kimi, komissiyanın işi altı aya yaxın çəkəcək və döyüş əməliyyatları zamanı komandirlərin qərarları, habelə silahlı güclərin gərəkli şəkildə təchiz edilib-edilmədiyi və kəşfiyyat məlumatları ilə təmin olunub-olunmadığı da daxil olmaqla, məsələlərin geniş çevrəsi əhatə olunacaq. İşdə əsas şahidlərdən biri Müdafiə Nazirliyinin başçısı, 2016-cı il savaşı zamanı bu idarədə nazir müavini postunu tutmuş David Tonoyan olacaq.
Keçmiş hakimiyyət təmsilçiləri bildirirlər ki, onları haqsız təqib edirlər. Respublika Partiyasının yüksəkməqamlı təmsilçisi Armen Aşotyan deyib: “Paşinyan Respublika Partiyasını, Serj Sarksyanı və Bako Saakyanı, buna görə qanunsuzcasına məsuliyyətə cəlb oluna biləcək adamların hamısını küncə sıxmağa çalışır”. Politoloq Anait Şirinyan deyib ki, incə məsələləri açıq müzakirəyə hazırlıq sərgiləməklə “ola bilsin, Azərbaycana dolayı siqnal verirlər ki, inqilabsonrası Ermənistanda savaş şəraitində, adətən, qapalı olan hərbi sahəyə və təhlükəsizliyə dair incə yönlərin yoxlanışı mümkündür”. Onun sözlərinə görə, bundan savayı, bu həmçinin göstərir ki, “indiki anda dövləti gərəyincə idarə etmək məsələləri effektsiz idarəçilik və korrupsiyanı gizlətmək üçün tez-tez istifadə olunan hərbi-vətənsevərlik ritorikasından daha önəmlidir”. “Aprel savaşı”ndan dərhal sonra Müdafiə Nazirliyinin bir neçə məmuru korrupsiyada ititham edilib və vəzifəsindən götürülüb”.
Nahid SALAYEV
