Bu gün türkdilli dövlətlərin qarşısında duran ən aktual məsələlərdən biri türk birliyinə nail olmaqdır. İlkin mərhələdə ortaq türk tarixi dərsliyinin yazılması məsələsi gündəmə gətirildi və hazırda bu dərs vəsaitinin hazırlanması prosesinin başa çatdığı bildirilir. İndi isə ən aktual məsələlərdən biri türkdilli dövlətlərin televiziya kanallarının qarşılıqlı olaraq yayımının həyata keçirilməsidir.
Bakıda keçirilən Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının (Türk Şurası) informasiya və media üzrə məsul nazirlərinin və yüksək vəzifəli rəsmilərinin II toplantısında Azərbaycan Prezidentinin ictimai-siyasi məsələlər üzrə köməkçisi - şöbə müdiri Əli Həsənov bir sıra diqqətçəkən təkliflərlə çıxış edib. Ə.Həsənov bildirib ki, Azərbaycan Televiziyası və İTV turk dövlətlərində yayımlansın.
Bu gün hər iki televiziyanın Türk dünyasında yayımlanması Türk dünyasına, bizim ölkəmizə nə fayda gətirə bilər? Bu televiziyaların Türk dünyası auditoriyasının zövq və tələbatını ödəmək potensialı nə dərəcədə yetərlidir?
Fərəc Quliyev: “Azərbaycan Televiziyasının bütün türk coğrafiyasında göstərilməsi həm Azərbaycan həqiqətlərinin yayılması, həm də ölkələrimizin daha dərin inteqrasiya olunması, əlaqələrdə olan boşluqların aradan qaldırılması baxımından çox əhəmiyyətli olacaq”
Millət vəkili Fərəc Quliyev bizimlə söhbətində bildirdi ki, həm AzTV-nin, həm də İTV-nin türkdilli ölkələrdə yayımlanması çox müsbət hadisə olardı. “Bu olduqca mütərəqqi təklifdir, sıradan bir məsələ deyil. Həm türk cümhuriyyətləri arasındakı münasibətlərin, həm də türkdilli əhalinin özünün formalaşmasında bu cür məsələlərin böyük rolu var. Üstəlik də biz həmişə təklif etmişik ki, türk coğrafiyası, türk tarixi, türk ədəbiyyatı bir millət olaraq birgə öyrənilməlidir. Coğrafi baxımdan dağınıq olsaq da, vahid bir məkandan informasiyanın yayılmasına böyük əhəmiyyət veririk. Azərbaycan Televiziyasının bütün türk coğrafiyasında göstərilməsi həm Azərbaycan həqiqətlərinin yayılması, həm də ölkələrimizin daha dərin inteqrasiya olunması, əlaqələrdə olan boşluqların aradan qaldırılması baxımından çox əhəmiyyətli olacaq. Yaxşı olardı ki, digər türkdilli respublikalar da eyni davranış nümayiş etdirib öz televiziyalarından birinin müxtəlif türk ölkələrində yayımını təmin etsinlər” - deyə F.Quliyev qeyd etdi.
Məhərrəm Zülfüqarlı: “... ümumtürk birliyinə böyük fayda verə bilər”
Tarixçi-alim, professor Məhərrəm Zülfüqarlı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, həm Azərbaycan Televiziyası, həm də İTV türkdilli ölkələrdə yayımlana bilər. O hesab edir ki, bunun üçün sözügedən telekanallarda bu istiqamətdə köklü işlər görülməli və ümumtürk birliyinə xidmət edən proqramların həcmi artırılmalıdır. “Biz əgər türk xalqlarının birliyindən danışırıqsa, siyasi məsələlərdən əvvəl mədəniyyət, tarix, mənəviyyat birliyindən danışmalıyıq. Türk birliyinin formalaşmasında, türkdilli dövlətlər arasında qarşılıqlı mədəni, tarixi əlaqələrin daha yüksək səviyyədə inkişaf etdirilməsində, bu istiqamətdə inteqrasiyanın sürətlənməsində televiziyanın, mətbuatın rolu böyükdür. Mən Əli Həsənovun fikirləri ilə tam şərikəm ki, Azərbaycanın hər iki televiziyası türkdilli ölkələrdə yayımlanmalıdır. Əgər gələcəkdə türkdilli ölkələrin bir-birilə daha da yaxınlaşmasına, beynəlxalq müstəvidə bir-birinə daha böyük dəstək verməsinə nail olmaq istəyiriksə, bizim televiziyaların, onların da televiziyalarının qarşılıqlı şəkildə yayımı təmin edilməlidir. Əlbəttə, Azərbaycan Televiziyasının, yaxud İTV-nin digər türkdilli ölkələrdə yayımlanması bu ölkələr arasında münasibətləri daha da gücləndirə bilər. Bu da olduqca müsbət nəticə əldə etməyimizə gətirib çıxarar”.
M.Zülfüqarlı hesab edir ki, adları qeyd edilən Azərbaycan televiziyalarının həm potensial imkanları, həm yaradıcılıq istiqamətləri türkdilli xalqların diqqətini çəkə bilər. O, həmçinin, bildirdi ki, sözügedən telekanallardan hansısa birinin türkdilli dövlətlərdə yayımı reallaşarsa, həmin televiziyalar bu ölkələrin əhalisinin zövqünə, maraqlarına uyğun, onları düşündürən mövzulara da müraciət etməlidirlər. “Türkdilli ölkələrdə yayımlanması təklif edilən Azərbaycan televiziyaları öz işlərində, fəaliyyətlərində dönüş yaratmalıdırlar. Mən televiziya kanalları arasında ayrıseçkilik etmək istəməzdim. Hər ikisi də baxımlıdır. Hesab edirəm ki, həm AzTV-nin, həm də İTV-nin türkdilli ölkələrdə yayımlanmasının çox böyük əhəmiyyəti olardı. Bu gün AzTV çox güclü maddi-texniki bazaya malikdir, yaranma müddəti o qədər çox olmasa da, İTV də xeyli təcrübəyə malikdir. Həm AzTV-nin, həm İTV-nin türkdilli ölkələrdə yayımının həyata keçirilməsi ümumtürk birliyinə böyük fayda verə bilər” - deyə M.Zülfüqarlı bildirdi.
Hafiz Cabbarov: “Bu televiziyalarda Türk dünyası üçün maraqlı olan proqramlar var”
Tarixçi Hafiz Cabbarov da hesab edir ki, Azərbaycan Televiziyasının və İTV-nin türk coğrafiyasında yayımlanmasının gerçəkləşdirilməsi həm bizə, həm də digər türkdilli dövlətlərə böyük fayda verə bilər. Azərbaycanın tarixən türkoloji fikrin beşiyi başında durduğunu deyən H.Cabbarov hesab edir ki, türk birliyi ilə bağlı bütün ideyalar Azərbaycandan türk coğrafiyasına yayılıb. “Azərbaycan istər tarixi, istərsə də coğrafi baxımdan bütün Türk dünyası üçün körpü rolunu oynayıb. Bu yalnız coğrafi baxımdan deyil, həm də mənəvi baxımdan belədir. Türk dünyasının həmişə Şərq və Qərb qanadı olub. Qərb qanadını Türkiyə, Anadolu türkləri təmsil ediblərsə, Şərq qanadını Mərkəzi Asiya türkləri təmsil ediblər. Onun mərkəzində duran, ürəyini, beynini təşkil edən isə Azərbaycan olub. Türkçülüyün yaranmasında və inkişafında da təbii ki, Azərbaycan ziyalılarının tarixən çox böyük xidmətləri olub. Bu da onu göstərir ki, üzərinə götürdüyü bu missiyanı Azərbaycan bu gün də uğurla davam etdirir. Azərbaycan televiziyaları da, xüsusən də Azərbaycan Televiziyası və İctimai Televiziya türkçülüyün yayılmasında, türk birliyinin daha da möhkəmlənməsində böyük rol oynayır. Hər iki televiziyada bu barədə çoxlu veriliş yayımlanır. Düşünürəm ki, həm Azərbaycan Televiziyasının, həm də İctimai Televiziyanın bütün türkdilli ölkələrdə yayımlanmasının, bütün mənalarda, faydası əvəzsiz olacaq. Çünki bu televiziyalarda Türk dünyası üçün maraqlı olan proqramlar var” - deyə H.Cabbarov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
