Məlum olduğu kimi, “Rusiya Dəmir Yolları” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin baş direktoru və idarə heyətinin sədri Oleq Belozyorov Azərbaycanda səfərdə olub. O, Azərbaycanda bir sıra görüşlər keçirib.
Azərbaycan və Rusiya dəmir yolları qurumları arasında əməkdaşlığın inkişafı haqqında memorandum imzalanıb. Memorandum Avrasiyadakı beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı və istismarı, o cümlədən xarici iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi, eləcə də tranzit və ixrac-idxal daşımaları üçün optimal nəqliyyat şəraitinin təmin edilməsi məqsədilə koordinasiyalı siyasət həyata keçirilməsinə yönəlib. Tərəflər dəmir yolu sahəsində əməkdaşlığı, o cümlədən, milli dəmir yolu şirkətlərinin nəqliyyat və tranzit potensialının artırılmasını “Şimal-Cənub” beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin qərb marşrutu çərçivəsində İran-Azərbaycan-Rusiya-Avropa marşrutları, eləcə də Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun infrastrukturu vasitəsilə Rusiya-Azərbaycan-Türkiyə marşrutu üzrə yükdaşımaların intevsivləşməsinə kömək edəcək tədbirləri birgə həyata keçirmək yolu ilə inkişaf etdirmək niyyətindədirlər.
Sözügedən proseslərdə görünən odur ki, son vaxtlar Cənubu Qafqazda Azərbaycan dəmir yollarının Rusiya üçün önəmi artır. Azərbaycanın malik olduğu müasir dəmir yolu infrastrukturu Rusiyanın Avropanın bəzi regionlarına ölkəmiz vasitəsilə çıxmasını daha sərfəli edir. Yolun daha qısa olması bu baxımdan yeni imkanlar açır. Bununla yanaşı, “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizinin tikintisi ilə bağlı işlər gedir. Hansı ki, bunun sayəsində İran körfəzindən yüklər Azərbaycan vasitəsilə dəmir yolu ilə Rusiyaya çatdırılacaq.
Bütün bunlarla paralel, diqqətçəkən məqam odur ki, Ermənistan dəmir yollarının Rusiya üçün önəmi azalır. Bu bir sıra məsələlərin timsalında açıq-aydın özünü göstərir. Əvvəla ötən il Ermənistanda “Rusiya Dəmir Yolları”nın törəmə şirkətinə cinayət işi qaldırıldı. Şirkət vergidən yayınmada ittiham olunur. Baxmayaraq ki, “Cənubi Qafqaz Dəmir Yolu” QSC “Rusiya Dəmir Yolları” ASC-nin 100 faizlik törəmə şirkətidir. Başqa bir tərəfdən, Ermənistanın işğalçılıq siyasəti ucbatından Azərbaycan və Türkiyə bu ölkə ilə sərhədləri bağlayıb. Ermənistan beynəlxalq nəqliyyat layihələrindən kənarda qalıb. Qalır Gürcüstanla İran. İranla Ermənistanın dəmir yolu əlaqəsi yoxdur. Gürcüstana gəldikdə isə, Rusiyadan gələn dəmir yolu Abxaziyadan keçdiyi üçün məlum səbəblərdən bu yol bağlıdır. Yəni Rusiya sözügedən dəmir yolu ilə də Ermənistanla əlaqə qurmaq imkanından məhrumdur. Ermənistandan hər hansı tranzit ölkə kimi faydalanmaq mümkün deyil.
O baxımdan bütün bunları, Azərbaycan dəmir yollarının Cənubi Qafqazda Rusiya üçün artan önəmini ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
Əli Əlirzayev: “Praktiki olaraq bu ölkənin dəmir yolu sistemi yerində sayır”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-alim Əli Əlirzayevin fikrincə, Rusiya tranzit sahəsində Azərbaycanın artan önəminin fərqindədir: “Rusiya görür ki, Azərbaycan beynəlxalq tranzit nəqliyyat layihələri ilə bağlı real addımlar atır. Ölkədə bir sıra nəqliyyat layihələri reallaşdırılır. O cümlədən, dəmir yolunun inkişafı ilə bağlı işlər görülür. 2017-ci ilin oktyabrında Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu işə düşdü. Tikilməkdə olan “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi Rusiyaya İran körfəzi sahillərinə çıxış imkanı yaradacaq. Dəmir yolu ilə ora yüklərin daşınmasına şərait yaradacaq. Çindən gələn yüklərin Azərbaycan üzərindən Avropaya çatdırılması gündəmdədir. Ona görə də Rusiya böyük qonşu dövlət olaraq Azərbaycanın bu imkanlarından istifadə etmək istəyir. O üzdən, iki ölkə arasında dəmir yolu sahəsində əməkdaşlıq daha da genişlənir. Ancaq Ermənistanla əməkdaşlığa gəldikdə isə biz bunu görmürük. Baxmayaraq ki, Ermənistan Avrasiya İqtisadi İttifaqında təmsil olunur. Ona görə Ermənistan bu sahədə kölgədə qalıb ki, bu ölkənin nəqliyyat daşımalarında Rusiya üçün hansısa önəmi yoxdur. Praktiki olaraq bu ölkənin dəmir yolu sistemi yerində sayır. Türkiyə və Azərbaycanla sərhəd bağlı, Gürcüstanla bu sahədə əlaqələr isə yarımçıqdır. Ona görə də proseslərin Azərbaycanın xeyrinə dəyişməsi gözlənilən idi və bu tendensiya müsbətdir. O mənada ki, tranzit ölkə olaraq Azərbaycanın gəlirləri artacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
