"The National Interest" analitik nəşrinin məlumatına görə, Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri Çin və Pakistandakı müdafiə şirkətləri tərəfindən birgə hazırlanmış müasir, dördüncü nəsil JF-17 Thunder çoxməqsədli qırıcı təyyarəsini rəsmi olaraq istismar etməyə başlayıb. Məqalədə qeyd edildiyi kimi, ötən yay imzalanan ilkin çərçivə müqaviləsində 16 "JF-17 Thunder" təyyarəsinin alınması nəzərdə tutulurdu, lakin sonradan Bakı sifarişi 40 təyyarəyə qədər artırdı. Genişmiqyaslı müqavilənin ümumi dəyəri 4,6 milyard dollar olaraq qiymətləndirilir ki, bunun 2 milyard dolları birgə sənaye proqramları və müdafiə infrastrukturuna investisiyalar üçün ayrılıb. Pakistan tarixində ən böyük hərbi ixrac müqaviləsi olan bu müqavilə Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin donanmasını tamamilə modernləşdirməyə, köhnəlmiş Sovet dövründən qalma MiQ-29 qırıcılarını əvəz etməyə yönəlib.
"JF-17 Block III" modifikasiyası platformanın əsaslı təkmilləşdirilməsini təmsil edir. Döyüş təyyarələri aktiv elektron skan edilmiş (AESA) radarı, panoramik şüşə kokpit, müasir uçuş idarəetmə sistemi və sadə baş dönüşü ilə düşmənə hücum etməyə imkan verən dəbilqəyə quraşdırılmış hədəf sistemi ilə təchiz olunub. Təyyarə Çinin PL-15 uzun mənzilli hava-hava raketlərindən və dəqiq idarə olunan yerüstü hücum silahlarından istifadə etmək üçün uyğunlaşdırılıb. Tək bir "Block III" təyyarəsinin qiyməti təxminən 30 milyon dollar qiymətləndirilir ki, bu da yüksək döyüş effektivliyini qoruyarkən Qərb analoqlarından iki-üç dəfə ucuzdur. Sənaye nəşri olan "Defense Security Asia"nın mütəxəssislərinin fikrincə, JF-17-nin Bakının arsenalına əlavə edilməsi təkcə milli aviasiyasını deyil, həm də Azərbaycan-Pakistan-Türkiyə strateji müdafiə alyansını gücləndirir. "JF-17 Block III"ün rəqəmsal arxitekturası və göyərtə sistemləri Türkiyənin pilotsuz uçuş sistemləri, Aselsan hədəfləmə kapsulları və NATO şəbəkə mərkəzli standartlarına uyğun qurulmuş taktiki məlumat əlaqələri ilə tam uyğundur. Bütün bunlar həmişəki kimi Ermənistanda ciddi narahatlıq yaradır. Məsələ ilə bağlı “armenianreport” portalı yazır: "Sülh və kommunikasiyaların açılması barədə sonsuz söhbətlər fonunda hökumətimizin görməzdən gəlməyə üstünlük verdiyi bir reallıqla yenidən qarşılaşırıq. Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri rəsmi olaraq dördüncü nəsil "JF-17 Thunder" çoxməqsədli qırıcı təyyarəsini istismar etməyə başlayıb. Və bu, sadəcə hərbi xronikalardan gələn xəbərlər deyil. Bu, Bakının hərbi qüdrətini artırmaq üçün sistemli və ardıcıl siyasətinin daha bir təsdiqidir. Ermənistan cəmiyyəti sülhün qaçılmaz olduğuna və güzəştlərin zəruri olduğuna inandırılarkən, Azərbaycan milyardlarla dollar dəyərində irimiqyaslı müqavilələr imzalayır, ordusunu modernləşdirir və Türkiyə və Pakistanla hərbi-siyasi müttəfiqliyini dərinləşdirir. Və bunlar sadəcə bəyanatlar deyil, konkret hərəkətlərdir - avadanlıq təchizatı, birgə inkişaflar və müdafiə sistemlərinin inteqrasiyası. Bu ittifaqın tarixi yeni deyil. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü bərpa etdiyini elan etdiyi illər ərzində Ankara və İslamabad onun əsas siyasi və mənəvi müttəfiqləri olublar. Ermənistan bundan yaxşı xəbərdardır. Lakin dərs çıxarmaq əvəzinə, biz bir daha vəziyyətin təhlükəli şəkildə qiymətləndirilməməsinin şahidi oluruq. Xüsusilə narahatedici məqam bu əməkdaşlığın artıq Ermənistan üçün fəlakətli nəticələrə gətirib çıxarmasıdır. Bu, 44 günlük müharibə idi və bu müharibə zamanı Azərbaycan ordusu müasir texnologiyalardan istifadə edərək məqsədinə nail oldu. Dronlar və şəbəkə mərkəzli həllər əsas rol oynayaraq, Bakıya müharibənin mahiyyətini sözün əsl mənasında dəyişdirməyə imkan verdi. Bu gün biz bu xəttin davamını görürük - amma yeni səviyyədə. "JF-17 Block III" qırıcıları sadəcə köhnəlmiş təyyarələrin əvəzedicisi deyil. Bu, Türkiyə və Pakistan sistemləri ilə vahid informasiya məkanında fəaliyyət göstərə bilən müasir, inteqrasiya olunmuş bir ordu yaratmaq istiqamətində atılan bir addımdır. ASELSAN inkişafları ilə uyğunluq, müasir rabitə və komandanlıq və idarəetmə sistemlərinin istifadəsi - bütün bunlar tam hüquqlu bir hərbi ittifaqın formalaşmasını göstərir. Bu fonda sual xüsusilə aktuallaşır: Ermənistan rəhbərliyi nə edir? İrəvan potensial rəqibin açıq-aşkar güclənməsinə necə cavab verir? Təəssüf ki, cavab məyusedicidir. Öz müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək üçün sistemli iş əvəzinə, ölkə daxilində qəribə bir rahatlıq və siyasi mübarizə qarışığının şahidi oluruq. Baş nazir Nikol Paşinyan, görünür, daxili rəqiblərlə qarşılaşmaqla o qədər məşğuldur ki, strateji təhdidlər arxa plana keçir. Görünür, hakimiyyət orqanlarımız açıq-aşkar olanı qəsdən görməzdən gəlirlər: Azərbaycan sadəcə ordusunu gücləndirmir - bunu ənənəvi olaraq Ermənistana qarşı antaqonist mövqe tutan dövlətlərlə sıx əlaqələndirmə yolu ilə edir. Türkiyə və Pakistan neytral oyunçular deyil. Onların regional proseslərdə iştirakı çox spesifik bir istiqamətə malikdir. Və bu fonda Bakı, Ankara və İslamabadla münasibətlərin yaxşılaşdırılmasının zəruriliyi barədə bəyanatlar daha da qəribə səslənir. Diplomatiya, şübhəsiz ki, vacibdir. Lakin güclə dəstəklənməyən və təhdidlərin real qiymətləndirilməsi olmayan diplomatiya özünü aldatmağa çevrilir. Mövcud vəziyyət Ermənistan cəmiyyətindən ayıq baxış tələb edir. Düşməni qiymətləndirməmək və öz imkanlarımızı şişirtmək üçün artıq yüksək qiymət ödəmişik. Bu səhvi təkrarlamaq ölümcül ola bilər. Azərbaycanın JF-17-ləri alması təcrid olunmuş bir hadisə deyil. Bu, regionda hərbi üstünlüyü möhkəmləndirməyə yönəlmiş daha böyük bir strategiyanın bir hissəsidir. Bakı bu strategiyanı ardıcıl olaraq həyata keçirsə də, İrəvan yaxın keçmişin dərslərini görməzdən gələrək sülh haqqında danışmağa davam edir. Sual budur ki, Ermənistan nəhayət hadisələri ciddiyə almağa başlamazdan əvvəl daha nə qədər siqnal eşidilməlidir. Çünki tarixin göstərdiyi kimi, hərəkətsizliyin qiyməti həmişə çox yüksəkdir". Ancaq burada onu da qeyd edək ki, Azərbaycanın hərbi gücünü artırması Ermənistan üçün heç bir təhdid yaratmır. Ölkəmz təhdid olmayacağı halda Ermənistana qətiyyən hərbi müdaxilə etmək niyyətində deyil.
Ramil QULİYEV
