Çexiya Respublikasının baş naziri Andrey Babişin ölkəmizə səfəri Azərbaycan sərhədlərindən kənarda da diqqətlə izlənilir. Bu xüsusda Rusiyanın "Nezavisimaya qazeta" mətbu orqanı yazır: "Praqa Cənubi Qafqaz və Orta Asiya ölkələri ilə enerji və hərbi əməkdaşlığı fəal şəkildə inkişaf etdirməklə strateji mövqeyini gücləndirir. Baş nazir Andrey Babiş Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistana səfəri ərəfəsində bildirib ki, "Çexiya Respublikasının Aİ xaricində etibarlı tərəfdaşlara ehtiyacı var". Babiş və prezident İlham Əliyev arasında əsas danışıqlar aprelin 27-də Qəbələdə baş tutub və Çexiyaya neft və qaz tədarükü məsələlərinə diqqət yetirilib.
Andrey Babişi səfərində ticarət və sənaye naziri Karel Havlíçek və 50-dən çox aparıcı çex sahibkarının da daxil olduğu böyük bir nümayəndə heyəti müşayiət edib. Onların maraq dairələri əsas sektorları əhatə edir: müdafiə və aviasiya, enerji, nəqliyyat və infrastruktur.
Aİ xaricində, xüsusən də enerji sektorunda etibarlı tərəfdaşlar tapmaq Praqa üçün strateji prioritetə çevrilib və Azərbaycan artıq Çexiya Respublikasının neft idxalının 42%-ni təşkil edərək özünü onlardan biri kimi təsdiqləyib. Lakin bu, kifayət deyil. Əvvəllər Rusiya neftindən asılı olan Çexiya Respublikası, Ukraynada müharibənin başlamasından sonra ondan imtina etmək və tədarükü şaxələndirmək kursuna başladı. "Rusiya asılılığından" imtina etməsi yanacaq qiymətlərinin artması ilə müşayiət olundu. Yaxın Şərqdəki münaqişənin başlamasından sonra ölkənin yanacaq bazarındakı vəziyyət daha da pisləşdi, buna görə də enerji Andrey Babiş və prezident İlham Əliyev arasında əsas müzakirə mövzusuna çevrildi. Azərbaycan lideri Çexiya nümayəndə heyətini Böyük Qafqazın ətəklərində yerləşən mənzərəli dağ silsiləsi Qəbələdə qəbul etdi. O, baş nazir Andrey Babişi uzun müddətdir tanıyır. Onlar sonuncu dəfə bu ilin yanvar ayının sonlarında Davos İqtisadi Forumu çərçivəsində görüşmüşdülər və İlham Əliyev Çexiya baş nazirini Azərbaycana rəsmi səfərə dəvət etmişdi. Azərbaycan prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Elçin Əmirbəyovun sözlərinə görə, Azərbaycan Çexiya Respublikasını sənaye bazası, texnoloji təcrübəsi və Aİ və NATO-ya üzvlüyünə görə vacib tərəfdaş kimi görür. Bundan əlavə, Azərbaycan artıq Çexiya Respublikasının Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya kimi vacib bölgələrə açılan qapısı kimi xidmət edə bilər. Əmirbəyov qeyd edib ki, "Biz onilliklər ərzində Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynamışıq və regional əlaqə baxımından əsas ölkəyə çevrilmişik". Azərbaycan və Çexiya 2015-ci ildən bəri strateji tərəfdaşlığa malikdir. İqtisadi əlaqələr dinamik şəkildə inkişaf edir: ötən il ölkələr arasında ticarət dövriyyəsi 814,73 milyon dollara çatıb. Çexiya Respublikası Azərbaycanın altıncı ən böyük ixrac tərəfdaşıdır və Aİ ölkələri arasında dördüncü yerdədir. Bu rəqəmlər Azərbaycanın Avropa bazarında möhkəmlənən mövqeyini əyani şəkildə göstərir.
Təkbətək görüşdən sonra geniş danışıqlar aparılıb, ardınca Azərbaycan-Çexiya biznes forumu keçirilib. Daha sonra prezident İlham Əliyev və baş nazir Andrey Babiş mətbuat üçün açıqlama veriblər. Xüsusilə, Çexiya baş naziri Azərbaycanın Çexiya üçün strateji tərəfdaş olduğunu vurğulayıb. Əməkdaşlığın əsas sahəsi enerjidir. Babişin dediyi kimi, Çexiya bu əməkdaşlığı təbii qazın alınması yolu ilə genişləndirmək niyyətindədir. "Çexiya milli enerji şirkəti CEPS-in rəhbəri də bu gün bizimlədir və biz Azərbaycanla uzunmüddətli qaz təchizatı müqaviləsi bağlamaqdan çox məmnun olarıq", - deyə Babiş qeyd edib və vurğulayıb ki, "Azərbaycan hazırda dünyanın diqqət mərkəzindədir". Ekspertlərin fikrincə, yeni ölkələrə qaz tədarükünü genişləndirmək üçün Azərbaycan həm yeni yataqların işlənməsi, həm də mövcud infrastrukturun gücünün artırılması üçün əhəmiyyətli investisiya tələb edir. Avropaya təbii qaz ixracı üçün əsas marşrut olan Cənub Qaz Dəhlizi hazırda tam dolub. Bu, əlavə tutum yaratmaq üçün Avropa İttifaqı ilə Bakı arasında birgə səylərə ehtiyac olduğunu vurğulayır. İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, Azərbaycan üzləşdiyi çətinliklərə baxmayaraq, özünü Avropa ölkələri üçün uzunmüddətli və etibarlı enerji tərəfdaşı kimi təqdim etmək kimi strateji məqsədinə artıq uğurla nail olub.
Amma necə deyərlər, məsələ təkcə qazla bağlı deyil. İlham Əliyev xatırladıb ki, Azərbaycan Çexiyadan hərbi məhsullar alır və hazırda konkret birgə istehsal layihələri üzrə danışıqlar aparılır. Bu sektorun genişlənəcəyinə əminliyini bildirən dövlət başçısı qeyd edib: "Azərbaycan öz müdafiə potensialını, o cümlədən yerli istehsal hesabına təmin etdiyindən, bu sahədə geniş təcrübəyə malik Çexiya kimi ölkələrlə gələcək əməkdaşlığımız xüsusi əhəmiyyət kəsb edir".
Xatırladaq ki, bu yaxınlarda Azərbaycan və Çexiya Müdafiə Nazirliklərinin nümayəndələri ilə ikitərəfli hərbi əməkdaşlıq üzrə danışıqlar aparılıb. Fikir mübadiləsi zamanı müdafiə sənayesində əməkdaşlıq, birgə təlimlər, kadr hazırlığı, kibertəhlükəsizlik və regional təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlıq da daxil olmaqla qarşılıqlı maraq doğuran məsələlər müzakirə olunub. Görüşdən sonra hərbi əməkdaşlıq planı imzalanıb. Digər sahələrə gəldikdə isə, Elçin Əmirbəyov sənaye, kənd təsərrüfatı və turizm sahələrində istifadə olunmamış əhəmiyyətli potensialın olduğunu düşünür. O, bu kontekstdə iki ölkə arasında çox məhsuldar və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq üçün perspektivlərin olduğunu düşünür: "Çexiyanın texniki biliklərini Azərbaycanın geoiqtisadi və geosiyasi mövqeyi, infrastrukturu və enerji sektoru baxımından oynaya biləcəyi rolla birləşdirsək, birlikdə daha çox şeyə nail ola bilərik". Andrey Babiş oxşar proqramla Astanaya səfər edib. Çexiya baş nazirinin səfəri aprelin 30-da Daşkənddə başa çatacaq".
Tahir TAĞIYEV
