Qulamhüseyn Əlibəyli: “İndi Rusiya faktiki olaraq bir vaxtlar üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirmək istəmir”
Ermənistan dəmir yollarını idarə etmək üçün konsessiyanın potensial alıcıları hüquqları almaq və kompensasiya təmin etmək üçün ən azı 250 milyon dollar ödəməli olacaqlar. Bu ilkin qiymətləndirməni Rusiya Təhlükəsizlik Şurası katibinin müavini Aleksey Şevtsov jurnalistlərə verdiyi müsahibədə açıqlayıb.
Onun sözlərinə görə, Ermənistanın öz dəmir yollarını başqa üçüncü ölkəyə icarəyə vermək istəyi onu təəccübləndirib. Çünki bir belə xərci olan yolu hansısa tərəf icarəyə götürmək istəməz: “Həmçinin, hər il əməliyyat xərclərinə təxminən 40 milyon dollar xərcləməli, dağıdılmış İcevan hissəsinin bərpasına təxminən 400 milyon dollar, Vanadzor-Fioletovo hissəsinə təxminən 200 milyon dollar və Türkiyə və Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə sərhəddəki hissələrin bərpasına təxminən 40 milyon dollar investisiya qoymalı olacaqlar. Rusiya tərəfi ilə mövcud güzəşt müqaviləsi Ermənistan tərəfi üçün ən əlverişli şərtlərlə bağlanıb”.
Qeyd edək ki, Baş nazir Nikol Paşinyan bir müddət əvvəl Cənubi Qafqaz Dəmir Yollarının (Rusiya Dəmir Yollarının törəmə müəssisəsi) konsessiya idarəçiliyinin respublika üçün "müəyyən rəqabət itkiləri yaratdığını" bildirmiş və bu konsessiyanın üçüncü ölkələrə verilməsini təklif etmişdi.
Maraqlıdır, Şevtsovun təbirincə desək dəmir yollarının bu qədər xərci varsa, onda Rusiya 2008-ci ildən icarəyə götürdüyü Ermənistan dəmir yollarına niyə vəsait qoymayıb? Əgər o dəmir yolunun bu qədər xərci varsa, deməli ötən 18 ildə Rusiya heç bir iş görməyib.
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən sabiq millət vəkili, hüquqşünas Qulamhüseyn Əlibəylinin fikrincə, elə məsələnin də mahiyyəti bundan ibarətdir ki, Rusiya Ermənistanın dəmir yollarını yalnız istismar edir: “Dəmiryollarının təmirini və yenidən qurulmasını həyata keçirmir. Ermənistan da bir neçə ay əvvələ qədər istifadəyə verdiyi dəmir yollarının təmiri və əsaslı şəkildə yenidən qurulması məsələsini qaldırmayıb. Yalnız keçən il Zəngəzur dəhlizinə dair razılaşmadan sonra Ermənistan bu məsələni gündəmə gətirərək dəmiryollarının bir hissəsinin təmiri və əsaslı şəkildə yenidən qurulmasını Rusiyaya təklif etdi. Hətta Paşinyanın Moskvaya səfərində bu məsələ müzakirə obyekti oldu. Lakin Rusiya bu təkliflə razılaşmadı və belə olan halda Ermənistan dəmir yollarının istifadəyə verilməsi, təmiri və yenidən qurulması məsələsini başqa dövlətə həvalə etmək üçün axtarışlara başladı. Bildiyimə görə Qazaxıstanla bu barədə artıq müəyyən məsləhətləşmələr keçirilib. Amma hələ ki razılıq yoxdur və Rusiya tərəfi də buna etiraz olaraq bu məsələni qaldırır. Yəni Rusiya bir tərəfdən çalışır ki, Ermənistanın dəmir yolları onun istifadəsində qalsın, digər tərəfdən isə, həmin yolların təmiri və yenidən qurulmasına heç bir xərc çəkməsin. Əslində bu məsələdə Rusiya haqsız tərəf kimi görünür və bununla bağlı faktlar ortadadır. Adətən dəmiryolları konsessiya müqaviləsi əsasında başqa dövlətə verilərkən təmir və əsaslı şəkildə yenidən qurulma istifadəyə götürən tərəfin öhdəliyi kimi müəyyən olunur. İndi Rusiya faktiki olaraq bir vaxtlar üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirmək istəmir. Belə olduqda Ermənistan Rusiya ilə bağlanmış konsessiya müqaviləsini pozmağa və başqa dövlətlə yeni konsessiya müqaviləsi bağlamağa tamamilə haqlıdır”.
Vidadi ORDAHALLI
