Vüqar Bayramov: “Tramp istəsə belə, Avropanı bu məsələdə nəyəsə məcbur edə bilməz”
Yaxın Şərqdə dərinləşən böhran artıq təkcə regionun deyil, Avropanın da iqtisadiyyatına ağır zərbə vurur. Enerji bazarlarında yaranan gərginlik və qiymət sıçrayışları nəticəsində Avropa ölkələri hər gün əlavə olaraq təxminən 500 milyon avro (600 milyon dollar) xərc çəkməyə məcbur qalır.
Əsas problem neft və qaz bazarlarında risklərin artmasıdır. Regionda hərbi-siyasi qarşıdurma böyüdükcə, enerji daşıyıcılarının qiyməti də yüksəlir. Bu isə sənaye müəssisələrindən tutmuş ev təsərrüfatlarına qədər bütün Avropa iqtisadiyyatına təzyiq yaradır.
Görünən odur ki, Yaxın Şərqdə qarşıdurmanın iqtisadi zərbəsi ABŞ-a yox, məhz Avropaya dəyir. Maraqlıdır, belə vəziyyətin yaranması Trampın məqsədyönlü taktikası ola bilərmi? O mənada ki, yaranan fürsətdən istifadə edib Avropanı iqtisadi baxımdan zəiflətsin. Nəticədə Avropa ABŞ-dan imdad diləsin. Yəni böhrandan çıxmaq üçün Avropa Hörmüzün açılması ilə bağlı Trampdan xahiş etsin. Çünki Yaxın Şərqdə gedən müharibədə Avropanın ABŞ-a dəstək verməməsi səbəbindən Tramp da onlardan bu cür qisas almaq istəyir. O üzdən, Trampın belə bir niyyəti, taktikası ola bilərmi və nə nəticə verəcək?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən millət vəkili Vüqar Bayramov buna bir neçə prizmadan yanaşdı: “Qlobal böhran əslində əksər ölkələrə, xüsusən inkişaf etmiş ölkələrə təsir göstərir. Birləşmiş Ştatlarda belə, inflyasiyanın kəskin artımı müşahidə edilir. Bu da birbaşa Birləşmiş Ştatlar üçün iqtisadi baxımdan heç də uyğun hədəf deyil. Məsələ ondadır ki, mart ayında illik inflyasiyanın səviyyəsi 3,3 faiz olub. Enerji xərclərində isə 12,5 faiz artım qeydə alınıb. Yanacağın qiyməti 21,2 faiz artıb. Ona görə də, Yaxın Şərqdə baş verənlər təkcə Avropa iqtisadiyyatına zərər vurmur. Bu, Birləşmiş Ştatlar iqtisadiyyatı üçün də bir xərcdir və müxtəlif formada təsir edir. Eyni zamanda müharibə bir sıra Asiya ölkələrinə də təsir göstərir. Çünki Hörmüz boğazından təkcə Avropa deyil, Çin və Hindistan da istifadə edir. Boğazın bağlanması həmin ölkələr üçün də arzuolunan deyil. Bu baxımdan hesab edirəm ki, bu cür problem və çətinliklərdən dünyanın əksər inkişaf etmiş ölkələri praktik olaraq ziyan görürlər. Çünki neftin qiyməti bütün dünyada artır. Bu baxımdan düşünmürəm ki, bu, məhz Avropanı zəiflətmək üçün düşünülmüş bir plandır. Tutaq ki, Tramp istəsə belə, Avropanı bu məsələdə nəyəsə məcbur edə bilməz. Niyə? Ona görə ki, vəziyyət belə davam edərsə, Avropa ölkələri digər alternativlərə üstünlük verəcəklər. Məsələn, maye qazı daha çox Əlcəzairdən idxal edəcəklər. Neftin idxalını digər ölkələr hesabına artıracaqlar və s.”.
Vidadi ORDAHALLI
