Züriyə Ruslanqızı: “Ukrayna cəbhəsində Rusiyanın strateji mövqeyini daha da möhkəmləndirən faktor kimi çıxış edir”
Xarici iqtisadi mərkəzlərin 2026-cı ilin aprel ayına olan hesablamalarına görə, ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatları nəticəsində yaranan enerji böhranı Rusiyanın neft gəlirlərinin kəskin artmasına səbəb olub. Rusiyanın neft hasilatı vergisi (mineral hasilat vergisi) aprel ayında mart ayı ilə müqayisədə ikiqat artaraq təxminən 700 milyard rubl və ya 9 milyard dollar civarına çatıb. İranla müharibə fonunda Hörmüz boğazının faktiki bağlanması və neft qiymətlərinin (Brent markalı neft) 100 dolları keçməsi Rusiyanın "Urals" markalı neftinin qiymətini yüksəldib. "Financial Times"ın məlumatına görə, müharibənin ilk iki həftəsində Rusiya neft ixracından əlavə olaraq təxminən 1,9 milyard dollar gəlir əldə edib. Rusiyanın neft sənayesindən əldə etdiyi vergi gəlirləri aprel ayında 2025-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə təxminən 10% artıb. Bu vəziyyət, Qərbin sanksiyalarına baxmayaraq, Yaxın Şərqdəki münaqişə nəticəsində Rusiyanın neft satışından gözlənilməz böyük gəlir (windfall revenue) əldə etdiyini göstərir. İqtisadçı və Avropa Təhlil və Strategiya Mərkəzinin (CASE) həmtəsisçisi Vladislav İnozemtsev və Vaşinqtondakı Kennan İnstitutunun beyin mərkəzinin eksperti Maykl Kimmac bu və digər sualları DW-nin "Geofactor" podkastında cavablandırıblar və qeyd ediblər ki, Rusiya bir aylıq müddət ərzində 9 milyard gəlir əldə edib. Göründüyü kimi, Rusiya bir ayda ABŞ prezidenti Donald Trampın yaratdığı imkan çərçivəsində neft satışından 9 milyard dollar qazanıb. Yəni Hörmüz boğazı bağlanandan sonra ölkələrin neftlə təmin olunması üçün Tramp qərar verdi və martın 17-dən Rusiyanın neft satışı üzərində qoyduğu embarqonu bir aylığa götürdülər. Yəni Rusiya neft satmağa başladı. Hesablamalara görə, 1 ay müddətində Rusiyanın neft satışından 9 milyard dollar qazancı olub. Bu Rusiyanın Ukraynada mövqeyinin 9 milyard dollar güclənməsi deməkdir? Avropa ölkələrində bununla bağlı çox ciddi narahatlıqlar var. Trampın açdığı bu imkanın Rusiyaya qazandırdığı 9 milyard dollar pul Ukraynada Rusiyanın mövqeyinin gücləndirilməsində nə kimi rol oynayıb və oynayacaq? Politoloq Züriyə Ruslanqızı (Qarayeva) baki-xeber.com-a bildirdi ki, Rusiyanın qısa müddətdə əlavə 9 milyard dollar gəlir əldə etməsi ilk növbədə onun hərbi və fiskal davamlılığını gücləndirən amil kimi çıxış edir. “Müharibə iqtisadiyyatı şəraitində enerji ixracından daxil olan vəsaitlər birbaşa olaraq büdcə kəsirinin kompensasiyasına, hərbi sənaye kompleksinin maliyyələşdirilməsinə və logistik təminata yönəldilir. Bu baxımdan əlavə gəlir Rusiyaya həm döyüş əməliyyatlarının intensivliyini qorumağa, həm də sanksiyaların yaratdığı iqtisadi təzyiqləri qismən neytrallaşdırmağa imkan verir. Xüsusilə uzunmüddətli qarşıdurma şəraitində maliyyə axınlarının sabitliyi cəbhədə taktiki üstünlük qədər strateji əhəmiyyət daşıyır”. Z.Ruslanqızı qeyd etdi ki, digər tərəfdən, bu vəsaitin təsiri yalnız birbaşa hərbi xərclərlə məhdudlaşmır. “Enerji gəlirlərinin artması rublun sabitliyini qorumağa, daxili sosial öhdəliklərin yerinə yetirilməsinə və ictimai narazılığın idarə olunmasına da xidmət edir. Bu isə Kremlin daxili siyasi dayanıqlığını gücləndirərək müharibəni davam etdirmək üçün əlavə manevr imkanları yaradır. Eyni zamanda Avropada yaranan narahatlıq da təsadüfi deyil, çünki belə qərarlar sanksiya rejiminin effektivliyini sual altına alır və kollektiv Qərbin vahid mövqeyində çatlar yarada bilər. Bu isə dolayısı ilə Ukrayna cəbhəsində Rusiyanın strateji mövqeyini daha da möhkəmləndirən faktor kimi çıxış edir”-deyə Z.Ruslanqızı bildirdi. İradə SARIYEVA
