Bu həftə ABŞ Senatının 2026-cı il üçün dövlət qurumlarını maliyyələşdirən qanun layihələri paketini nəzərdən keçirməsi planlaşdırılır. Bu yaxınlara qədər səsvermə zamanı heç bir sürpriz olmayacağı və paketin qəbul ediləcəyi görünürdü. Hər şey 24 yanvarda İmmiqrasiya və Gömrük Mühafizəsi əməkdaşlarının Minneapolis sakinini öldürdükdən sonra dəyişdi. Təkcə demokrat senatorlar deyil, həm də bəzi Respublikaçı senatorlar istefalar və araşdırmalar tələb edir, əks halda paketi ləğv edəcəkləri ilə hədələyirlər. Bu, İmmiqrasiya və Gömrük Mühafizəsinin tərəfini tutan Donald Trampa zərbə vurdu.
Aleks Pretinin adı artıq bütün Amerika qəzetlərində və bütün milli televiziya kanallarında yer alır. 37 yaşlı Minneapolis xəstəxana tibb bacısının həyatı və ölümü tok-şoulardan tutmuş Konqresə qədər müxtəlif platformalarda müzakirə olunur. Bu, Minnesota ştatında dekabr ayından bəri baş verən hadisələrin kulminasiya nöqtəsi hesab edilir. Həmin vaxt Trampın qatı tərəfdarı və Daxili Təhlükəsizlik Departamentinin rəhbəri Kristi Noem sənədsiz immiqrantları müəyyən etmək və küçə cinayətləri ilə mübarizə aparmaq üçün İmmiqrasiya və Gömrük Mühafizəsi agentlərinin Demokratların bu qalasına göndərilməsini əmr etmişdi. Bu əmr onsuz da əsasən prezidentə düşmən olan adi Minnesota sakinlərinin və yerli hakimiyyət orqanlarının qəzəbinə səbəb oldu. Keçən ilki seçkilərdə Trampın rəqibi olan Minnesota qubernatoru Tim Valz Kamala Harrisin yerinə vitse-prezidentliyə namizədliyini irəli sürürdü. O, yerli polisin İmmiqrasiya və Gömrük Mühafizəsinə kömək etməyəcəyini bildirdi. Reydlər Tramp əleyhinə fəalların müxtəlif hərəkətləri ilə müşayiət olundu. Onlardan biri Pretti idi. O, venesuelalı bir şəxsin həbsi zamanı İmmiqrasiya və Gömrük Mühafizəsinin hərəkətlərini mobil telefonla çəkməyə cəhd edənlərdən biri idi. Nəticədə dava və silahlı qarşıdurma baş verdi: İmmiqrasiya və Gömrük Mühafizəsi zabiti Prettiyə ən azı bir neçə güllə atdı. Bəlkə də, Minnesota ştatındakı gərgin vəziyyət fonunda belə, bir sıra hallar olmasaydı, hadisə bu qədər ajiotaj yaratmazdı. İki həftə əvvəl, Minneapolisdə oxşar şəraitdə başqa bir fəal Rene Nikol Qud İmmiqrasiya və Gömrük Mühafizəsi zabiti tərəfindən güllələnərək öldürülmüşdü. Bundan əlavə, Trampın Noem və özü də daxil olmaqla komandası istintaqın bitməsini gözləmədən Prettinin haqlı olaraq vurulduğunu elan etdi. Axı, onun üzərindən silah tapılmışdı, baxmayaraq ki, o, silahı götürməyə cəhd etməmişdi.
Prettinin qətli faktı solçuları, onun əsaslandırılması isə sağçıları qəzəbləndirdi. Pretti tapançanı qanuni olaraq əldə edib və onu gəzdirməyə ştat qanunlarına görə icazə verilir. İmmiqrasiya və Gömrük Mühafizəsi etdiyi hərəkət fonunda Respublikaçılarla sıx əlaqəli yüksək nüfuzlu bir təşkilat olan Milli Silah Assosiasiyasından sakit tənqidlərlə üzləşdi. Demokratlar vəziyyətdən dərhal istifadə edərək vəziyyəti Trampa qarşı çevirdilər. 31 yanvarda dövlət qurumları üçün oktyabr ayında çətinliklə danışıqlar aparılan müvəqqəti maliyyələşdirmə müddəti başa çatır və ABŞ tarixində ən uzun müddət davam edən 43 günlük bağlanmaya son qoyulur. 31 yanvar tarixinə qədər Konqres, bütün büdcəni deyilsə, 12 hökumət maliyyələşdirmə qanun layihəsi paketini qəbul etməlidir. 22 yanvarda Nümayəndələr Palatası paketi problemsiz qəbul etdi. Lakin, bu sənəd Senatda rədd edilə bilər. Demokratlar, İmmiqrasiya və Gömrük Mühafizəsinin əməkdaşları Minnesota ştatında reydləri dayandırmadığı təqdirdə, paketin bir hissəsini dəstəkləməyəcəklərini açıqladılar. Onlar həmçinin Noemin istefasını tələb edirlər. Demokratlar səsvermədə hər halda uğursuz ola bilərlər. Paketi dəstəkləmək üçün 60 səs tələb olunur, Senatda 100 yer var və onlar 47 yerə nəzarət edirlər. Lakin bəzi Respublikaçılar onlara qoşulmağı planlaşdırırlar. Bu "üsyançıların" sayı çox ola bilər: 10 senator, bəlkə də daha çox.
Əgər Tramp senatorlarla razılığa gələ bilməsə, ya güzəştə getməli, ya da hökumətin başqa bir bağlanmasına əl atmalı olacaq. Sonuncu riskli olardı. Bu il Konqres seçkilərinin başlanğıcıdır və milyonlarla maaşsız qalan dövlət işçisinin bağlanmaya görə kimi günahlandıracağı məlum deyil.
Tahir TAĞIYEV
