"ABŞ-ın vitse-prezidenti Ceyms Vensin Ermənistana və Azərbaycana planlaşdırılan səfəri, xüsusən də Ermənistan-Azərbaycan sülh müqaviləsinin paraflanmasından sonra Vaşinqtonun Cənubi Qafqazdakı proseslərdə davamlı iştirakının göstəricisi kimi qəbul edilə bilər". Bunu erməni politoloq Suren Surenyants bildirib.
O vurğulayıb ki, bu cür yüksək səviyyəli səfərlər adətən təkcə ABŞ-ın regiondakı siyasi mövcudluğunu qorumaqla yanaşı, həm də Amerika gündəmini yeni siyasi və iqtisadi arxitekturada möhkəmləndirmək məqsədi daşıyır. Eyni zamanda, o qeyd edib ki, Donald Trampın "Truth Social" sosial şəbəkəsində dərc etdiyi bəyanatın substantiv təhlili ABŞ-ın Ermənistan və Azərbaycanla münasibətlərində struktur asimmetriyanı ortaya qoyur: "Bu bəyanat Vaşinqton-Bakı oxu boyunca əməkdaşlığın maddi və praktik komponentlərini aydın şəkildə göstərir: strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi, müdafiə satışları və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi. Bu yanaşma, tərəflərin qarşılıqlı maraqlara əsaslanan və siyasi qərarları birgə hazırlaya bilən aktorlar kimi çıxış etdiyi qurumlar arasındakı münasibətlərə xasdır. Lakin Ermənistana gəldikdə, təklif olunan əməkdaşlıq sahələri əsasən texnoloji və uzunmüddətli xarakter daşıyır, xüsusən də nüvə enerjisinin dinc məqsədlərlə istifadəsi sahəsində mümkün əməkdaşlıq formatında. Bu cür təşəbbüslərin potensial iqtisadi və institusional əhəmiyyətinə baxmayaraq, onlar regional təhlükəsizlik mühitinə birbaşa təsir göstərmir və müqayisə edilə bilən siyasi təsir vasitələri təmin etmir. Bu kontekstdə, TRIPP Ermənistanın proaktiv iştirakı ilə formalaşdırılan strateji layihə kimi deyil, Amerika qlobal gündəliyinin bir elementi kimi təqdim olunur və bu çərçivədə Ermənistana əsasən funksional və ya dəstəkləyici rol verilir. Bu yanaşma göstərir ki, Ermənistan regional gündəmin formalaşmasında və qərar qəbuletmə mərhələlərində məhdud iştirakla proseslərin obyekti kimi çıxış etməyə davam edir. Əsas siyasi və hərbi-təhlükəsizlik münasibətləri əsasən Vaşinqton-Bakı oxu boyunca formalaşır, İrəvan isə artıq müəyyən edilmiş siyasi məntiqə cəlb olunur və manevr üçün məhdud imkanlar mövcuddur". Ekspert qeyd edir ki, bu struktur asimmetriya sistemlidir və bu səfər və ya bəyanat zamanı yaranmayıb: "Bu, artıq avqustun 8-də Nikol Paşinyan, İlham Əliyev və Donald Tramp arasında Vaşinqtonda keçirilən görüşdə özünü göstərdi. O zaman danışıqlar prosesinin siyasi simvolizmi və faktiki nəticələri Ermənistanın subyekt kimi rolunun keyfiyyətcə artmasını yenidən əks etdirə bilmədi. Xülasə, ABŞ vitse-prezidentinin səfəri diplomatik fəaliyyətin ifadəsi kimi qiymətləndirilə bilər, lakin bu, özlüyündə Ermənistan-Amerika münasibətlərinin struktur məntiqini dəyişdirmir. Bu münasibətlər qarşılıqlı siyasi, hərbi-təhlükəsizlik və strateji maraqların aydın şəkildə müəyyən edilmiş sistemi ilə tamamlanana qədər Ermənistan yüksək səviyyəli bəyanatlardan və simvolik diplomatik addımlardan asılı olmayaraq, əsasən regional proseslərin obyekti olaraq qalacaq”.
Nahid SALAYEV
