Rusiyaya qarşı birgə təzyiqlərin artması fonunda onu nə gözləyir?!
Son həftələrdə ABŞ və Avropa Birliyinin Rusiyaya qarşı koordinasiyalı və sərt təzyiqi diqqət çəkir. ABŞ Prezidenti Donald Tramp iki iri rus neft şirkətinə sanksiya tətbiq edib, ABŞ Senatının Xarici Əlaqələr Komitəsi isə Rusiyaya qarşı üç yeni qanun layihəsini müzakirəyə çıxarıb.
Eyni zamanda, Avropa Birliyi 19-cu sanksiya paketini qəbul edərək Rusiyanın əsas iqtisadi resurslarına yönəlmiş təzyiqi gücləndirib.
Bu sanksiyalar yalnız iqtisadi təsirlərlə məhdudlaşmır. Onlar həm də geopolitik mesajdır. Avropa Parlamenti Ukraynanın Avropa İttifaqına üzvlüyə hazır olduğunu təsdiqləyib və Avropa liderləri Ukraynanın daxili və xarici siyasətdə tələb olunan standartları yerinə yetirməsi fonunda AB ilə üzvlük danışıqlarına başlamağın mümkünlüyünü bəyan edib. Bu, Ukraynaya diplomatik dəstək olmaqla yanaşı, Rusiyanın regional nüfuzunu zəiflətməyi də hədəfləyir.
Rusiyanın yüksək vəzifəli rəsmilərindən biri olan Dmitri Medvedyev ABŞ sanksiyalarını “müharibə elanına bərabər” qiymətləndirib. Bu, Rusiyanın siyasi ritorikasında sərtlik göstərsə də, iqtisadi reallıq artıq ölkəni ciddi təzyiq altında saxlayır.
Rusiya iqtisadiyyatının əsas gəlir mənbəyi olan enerji sektoru sanksiyalardan birbaşa zərər görəcək. Xarici investisiyaların azalması, kapital axınının məhdudlaşması və enerji ixracından gəlir itkiləri ölkədə inflyasiya və qiymət artımını sürətləndirə bilər. Proqnozlara görə, 2026-2027-ci illərdə neft və qaz gəlirlərində nəzərəçarpacaq dərəcədə azalma Rusiyanın dövlət büdcəsinə ciddi təsir edəcək və sosial xərclərin maliyyələşdirilməsində çətinliklər yaradacaq.
Eyni zamanda, Çin və Hindistan da ikili sanksiyalardan yayınmaq məqsədilə Rusiya ilə ticarətdən çəkinmək məcburiyyətindədir.
AB və ABŞ-ın koordinasiyalı hərəkətləri Rusiyanın beynəlxalq təcridini gücləndirir. Beynəlxalq arenada təsir imkanlarının azalması və iqtisadi təzyiq daxildə sosial narazılığın artmasına səbəb ola bilər. Rusiyanın Çin, Hindistan kimi alternativ tərəfdaşlarla əlaqələri gücləndirməsi mümkündür, lakin Qərb bazarına çıxışın məhdudluğu uzunmüddətli iqtisadi sarsıntılar yarada bilər.
Bütün bu təzyiqlərdən dolayı Ukraynadakı münaqişədə Rusiyanın maliyyə və resurs çatışmazlığı ortaya çıxa bilər. Bu, hərbi əməliyyatların davamlılığını məhdudlaşdırır və Rusiya üçün strategiyanın yenidən nəzərdən keçirilməsini tələb edir.
Yəni ABŞ və Avropanın Rusiyaya qarşı sərt sanksiyalarının təsiri yalnız iqtisadi sahədə deyil, həm də siyasi və hərbi səviyyədə özünü göstərəcək. Qısa və orta müddətli perspektivdə Rusiyanın iqtisadi tənəzzülü, beynəlxalq təcridi və daxili sosial gərginliyi artacaq. Uzun müddətdə isə Moskva yeni tərəfdaşlıq imkanları və strategiyalar axtarmağa məcbur olacaq.
Bu proses həm də regional təhlükəsizlik balansına, enerji bazarlarına və Avropa-Ukrayna münasibətlərinə əhəmiyyətli təsir göstərir. ABŞ və AB Ukraynanı dəstəkləməklə yalnız Rusiyanın regiona təsirini zəiflətmir, həm də Avropada yeni geosiyasi və iqtisadi konfiqurasiyanın formalaşmasına təkan verir.
Akif NƏSİRLİ
