Məlum olduğu kimi, Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında mühüm yeniliklərə start verilməkdə, ölkə növbədənkənar prezident seçkisinə hazırlaşmaqdadır. Artıq seçki hüququ olan vətəndaşlar, seçicilərin təşəbbüs qrupları, siyasi partiyalar və siyasi partiyaların blokları Azərbaycanda prezidentliyə namizədliyini irəli sürə bilər.
Xatırladaq ki, Prezident İlham Əliyev dekabrın 7-də Azərbaycanda növbədənkənar prezident seçkisinin keçirilməsi ilə bağlı sərəncam imzalayıb. Mərkəzi Seçki Komissiyasının bu xüsusda keçirilən iclasında seçkinin 2024-cü il fevralın 7-də keçirilməsinə qərar verilib. Komissiyanın dərc etdiyi təqvim planına əsasən, prezidentliyə namizəd olmaq istəyən şəxslər 2023-cü ilin dekabrın 19-dan, 2024-cü il yanvarın 8-i axşam saat 18:00-dək namizədliyin qeydə alınması ilə bağlı seçki sənədlərini MSK-ya təqdim etməlidir. Prezidentliyə namizədlərin seçkiqabağı təşviqatlarını aparmaları üçün isə 22 gün ayrılıb. MSK-nın məlumatına görə, namizədlər üçün təşviqat kampaniyası 2024-cü il yanvarın 15-dən başlayır və onlar fevralın 6-sı səhər saat 8:00-dək təşviqatlarını dayandırmalıdırlar. Seçkilərdə vətəndaşların seçki hüququnun pozulması ilə bağlı şikayətlərin araşdırılması, eləcə də seçicilərin seçki hüquqlarının səmərəli təmin olunması məqsədi ilə 9 nəfərdən ibarət ekspert qrupu yaradılıb. Azərbaycanın Seçki Məcəlləsinə görə, MSK-nın seçkilərin təyin edilməsi haqqında qərarı rəsmi dərc olunduqdan sonra prezidentliyə nazmisədlər irəli sürülə bilər. Xatırladaq ki, Azərbaycanda sonuncu dəfə prezident seçkisi 2018-ci ildə baş tutub, indiki dövlət başçısı İlham Əliyevin səslərin 86,6 faizini toplayıb. Sonuncu prezident seçkisi də növbədənkənar, planlaşdırılandan yarım il əvvəl keçirilib. 2016-cı ildə keçirilən referendum seçkiləri nəticəsində Konstitusiyada dəyişiklik edilərək prezidentlik müddəti 5 ildən 7 ildək uzadılıb. Bir sıra ekspertlər növbədənkənar prezident seçkisinin təyin edilməsini gözlənilən sürpriz adlandırıb. Bu mövqedə olanlar bildirir ki, hələ 2020-ci ildə Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya arasında üçtərəfli bəyanat imzalandıqdan sonra belə bir məqam ortaya çıxdı ki, 2025-ci il həm parlament, həm prezident seçkilərinin, həm də Rusiya qoşunlarının ölkədən çıxma tarixidir. Rusiya qoşunlarının ölkədən çıxarılması ilə bağlı siyasi qərar may ayında verilməlidir, bu o deməkdir ki, 2025-ci ilin böyük bir müddətinin bu məsələnin müzakirəsi ətrafında keçməsi gözlənilir. Ona görə də, hələ o vaxt 2025-ci ildə nəzərdə tutulan ya parlament, ya da prezident seçkisinin vaxtının dəyişdirilməsinin mümkünlüyü proqnoz edilirdi. Müşahidəçilər və təhlilçilər hesab edir ki, Prezident İlham Əliyevin reytinqi işğal altında olmuş torpaqların geri qaytarılmasından sonra daha çox artıb. Siyasi təhlilçi Fərhad Məmmədov bildirir ki, prezident Əliyevin reytinqi hər zaman yüksək idi və sentyabrda Qarabağda keçirilmiş əməliyyatlardan sonra daha da yüksəlib: "O populyarlığının zirvəsindədir". Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü, deputat Naqif Həmzəyev hesab edir ki, prezident seçkilərin növbədənkənar keçirilməsinə ehtiyac yarandığı üçün belə bir sərəncam imzalanıb: "Azərbaycan xalqı onsuz da prezident İlham Əliyevi həmişə dəstəkləyib və xalqın böyük əksəriyyətinin səsini həmişə cənab prezidentə verib. Yeni Azərbaycan Partiyası qalib partiyadır və onun namizədi İlham Əliyev olduğu üçün biz həmişə seçkiləri qələbə ilə başa vurmuşuq". O hesab edir ki, prezident seçkilərində İlham Əliyevin qalib gələcəyi hər kəs tərəfindən bilinir və bu seçkilərin 1 il tez və ya 1 il gec keçirməyinin heç bir fərqi olmayacaq.
Digər ekspertlər diqqəti ona da yönəldir ki, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpa olunması dövlətçilik tariximizin ən mühüm hadisələrindən biridir. Həm 44 günlük Vətən müharibəsində əldə olunmuş şanlı Zəfər, həm də bu ilin sentyabrında Qarabağda keçirilən antiterror tədbirləri Azərbaycan dövləti və xalqı üçün yeni bir gələcək, yeni bir inkişaf mərhələsi yaradıb. Bütün bunların fonunda ölkəmizin tarixində ilklər yaşanmaqdadır. Belə ki, müstəqil Azərbaycanın tarixində ilk dəfə olaraq bütün ölkə ərazisində prezident seçkiləri keçiriləcək. Ona görə də, bu seçkilər cəmiyyətdə haqlı olaraq zəfər seçkisi kimi səciyyələndirilir. Bundan başqa, növbədənkənar istənilən seçki dünya tərəfindən qəbul və tətbiq olunan siyasi təcrübədir. Digər tərəfdən, hazırkı strateji mərhələdə ölkə inkişafının yeni çərçivələrini müəyyənləşdirməlidir. Bu da öz növbəsində növbədənkənar seçkilərin keçirilməsinin aktuallığını artırıb. Növbədənkənar seçkilər həm də ərazi bütövlüyümüzün və suverenliyimizin təsbitidir. O da faktdır ki, növbədənkənar seçkilərin keçirilməsinə dair qərar ölkədə siyasi partiyaların üzvlərinin reyestrlərinin dövlət qeydiyyatına alınması prosesinin tamamlanmasından sonra qəbul olunub. Bununla da seçkilərdə iştirak etmək üçün dövlət qeydiyyatına alınmış bütün siyasi partiyalara imkan yaradılıb. O da məlumdur ki, siyasi partiyaların əsas funksiyalarından biri seçki yolu ilə siyasi mübarizə aparmaqdır. Bu mənada, seçkilərin keçirilməsi ilə bağlı istənilən narazılıq yalnız qərəzli mövqeyin və məhdud potensialın nümunəsi kimi dəyərləndirilə bilər.
Nahid SALAYEV
