Arzuxan Əlizadə: "Trampın yanaşmasında başqa bir məqam odur ki, Rusiya Amerikadan daha çox Avropa üçün təhlükəli olduğu halda, ABŞ müharibəyə daha çox xərc çəkib"
Məlumdur ki, hazırda ABŞ prezidenti Donald Tramp və Rusiya prezidenti Vladimir Putin görüsə hazırlaşır. Görüşün əsas predmeti Ukrayna savaşına son qoyulmasıdır. Bu iki dövlətin liderlərinin hrç kimə məhəl qoymadan qapalı danışıqlar aparmaları dünyada çoxlarını narahat edir.
Amma daha çox narahatlıq Avropadadır. Hazırda Avropa bu danışıqlara ciddi müqavimət göstərir, Trapmpın addımlarını kəskin tənqid edir. Avropa ölkələri öz fəaliyyətini yalnız tənqidlə məhdudlaşdırmır, eyni zamanda əməli addımlar da atır. Məsələn, Almaniya, Fransa və Böyük Britaniya Avropa şirkətlərinə ABŞ-ın sanksiyaları şəraitində İranla ticarət etməyə imkan verən mexanizm yaratmaq fikrindədir.
Avropa dövlətlərinin Trampa göstərdikləri müqavimət Tramp-Putin danışıqlarını prinsipial şəkildə poza bilərmi?
Baki-xeber.com saytına açıqlamasında deputat, AMİP sədri Arzuxan Əlizadə bildirdi ki, Tramp hələ seçkiqabağı kampaniya dönəmində Rusiya-Ukrayna müharibəsini 24 saat ərzində dayandıra biləcəyini bəyan etmişdi: "Tramp həm də vurğulayırdı ki, prezident kürsüsündə o olsaydı, ümumiyyətlə bu müharibə başlanmazdı. Seçkilərdən sonra isə Tramp altı ay ərzində müharibəni dayandıra biləcəyini bəyan etdi. Amma müharibəni konkret hansı vasitələrlə dayandıracağını söyləməmişdi. Düzdür, liderlərə təzyiq və neftin qiymətini dünya bazarında ucuzlaşdırmaq barədə fikirlər söyləyib. Amma bu, dünya siyasi arenasında geosiyasi baxımdan qeyri-ciddi və mücərrəd fikir kimi qəbul edildi və ardı da gəlmədi.
Lakin Tramp prezident kürsüsünə əyləşdikdən sonra bu məsələyə fərqli prizmadan yanaşmadını müşahidə etdik. Çünki Tramp komandasının özünə yaxın üzvlərini Moskvaya göndərdi, Putinlə danışıqlar başlanıldı və Ukraynanın bu müharibənin tərəfi olaraq "iqnor" edilmə siyasətinə start verildi. Bu, Ukraynada və Avropada, təbii ki, neqativ qarşılandı, Avropa liderləri Trampın bu addımını tənqid etdi.
Normalda müharibə aparan iki tərəf varsa, danışıqlar hər iki tərəflə eyni zamanda aparılmalıdır. Yalnız tərəflər hər hansı bir kompramisə gələrlərsə, onda nəticə əldə etmək mümkün olar. Yalnız bir tərəflə danışıqlar aparmaqla, Ukraynanı kənarda qoymaqla danışıqlara vasitəçilik etməyin hec bir nəticəsi ola bilməz.
Trampın yanaşmasında başqa bir məqam odur ki, Rusiya Amerikadan daha çox Avropa üçün təhlükəli olduğu halda, ABŞ müharibəyə daha çox xərc çəkib. Trampın təbirincə, bu müharibəyə Avropa daha çox xərc çəkməli idi. Bununla belə, Avropa ölkələri Rusiyaya qarşı növbəti sanksiya paketini hazırlamaqdadırlar. Avropanın Ukraynaya siyasi, maddı və silah-sursat baxımından dəstəyi davam etməkdədir. Avropa ölkələrinin də bu prosesdən kənarda qalması mümkün deyil. Avropanın kənarda qalması ilə də nəticə əldə edilə bilməyəcək. Çünki Avropa tərəflərdən biri olan Ukraynanı silahlandırmaqda davam edəcək. Artıq Avropa ölkələrində Trampın bu hərəkətinə qarşı etiraz nümayişləri də keçirilir. Məlumdur ki, Türkiyə də proseslərə müdaxilə edir. Zelenski Türkiyəyə səfər etdi və Rəcəb Tayyib Ərdoğan Ukraynanın ərazi bütövlüyünu dəstəklədiyini, Rusiyanin təcavüzünu pislədiyini bəyan etdi.
Hər halda, müharibəni dayandırmaq lazımdır. Bunun üçün isə elə bir kompromis variant tapılmalıdır ki, həm Rusiya, həm də Ukrayna bu variantı məqbul hesab etsin. İlk növbədə atəşkəs elan edilməlidir. Ondan sonrakı proseslər danışıqların qarşıdakı mərhələlərində tənzimlənə bilər.
Burada əsas məsələ hər iki tərəfin və onların müttəfiqlərinin bu və ya digər şəkildə danışıqlarda iştirakını təmin etməkdir. Yalnız Rusiya ilə danışıqların aparılması heç bir nəticə verə bilməz".
Deniz NƏSİRLİ
