Elşad Həsənov: “Gürcüstan məsələsində Tramp Avroittifaqla birgə hərəkət etməyəcək”
Məlum olduğu kimi, Donald Trampın səlahiyyətlərini icra etməyə başlaması, Münhen Təhlükəsizlik Konfransında ABŞ vitse-prezidentinin gözlənilməz mövqe sərgiləməsi dünyada geosiyasi proseslərə güclü təsir göstərib. Xüsusən də Avropa İttifaqında qeyri-müəyyənlik güclənib.
Trampın Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə telefon danışığı, onunla Ukrayna ilə bağlı razılaşması, Vaşinqtonla Kiyev arasında fikir ayrılıqlarının dərinləşməsi, Trampın Ukrayna ilə bağlı münasibətlərinin pozulması, indiyə qədər ABŞ və Avropanın vahid siyasi mövqedən çıxış etməsi vəziyyətində gələcəkdə nə gözlənilir? Avropanın və ABŞ-ın Gürcüstana münasibətində hansı dəyişikliklər ola bilər? Yenə də üst-üstə düşəcəkmi, yoxsa hansısa istiqamətdə dəyişəcək?
“Çox güman ki, Vaşinqton Tbilisi ilə münasibətləri normallaşdırmağa çalışacaq və Brüsseldən fərqli siyasət yeridəcək”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən siyasi ekspert Elşad Həsənov bütün bunlara bir neçə aspektdən yanaşdı: “Tramp hakimiyyətə gələndən sonra dünyada yeni bir geosiyasi konfiqurasiya qurulmaqdadır. İndiyə qədər ABŞ və Avropanın birgə sərgilədiyi siyasət tamamilə dəyişir. Bu, əsasən 12 fevralda Trampın Putinlə telefon danışığından və 18-də Ər-Riyadda keçirilən ABŞ-Rusiya danışıqlarından sonra özünü bariz şəkildə göstərir. Artıq Tramp sanki Putinin tərəfdaşı, vəkili kimi çıxış edir. Bunu da nə Avropa, nə də ABŞ xalqı qəbul edir. Artıq Birləşmiş Ştatlarda buna etiraz edənlərin sayı artır, mitinqlər keçirilir. Respublikaçılar Partiyasını təmsil edən konqresmenlər belə, bunun təhlükəli gediş olduğunu və ABŞ-ın maraqlarına cavab vermədiyini bəyan edirlər. Bütün bunlar isə onu deməyə əsas verir ki, Tramp öz yanlış siyasətini dəyişəcək. Çünki bu, beynəlxalq hüquq normalarından da tam qırağa çıxan bir məsələdir. Ona görə ki, Ukraynanı aşağılayıb təslimçi sülhə sövq etmək istəyirlər. Bu səbəbdən Avropa İttifaqı rəhbərliyi çıxılmaz bir vəziyyətdə qalıb. Gürcüstanla bağlı məsələyə gəldikdə isə, burada da fikir ayrılıqları olacaq. Məsələ ondadır ki, Bayden administrasiyası Avroittifaqla birlikdə Gürcüstanda hakimiyyəti mitinq yolu ilə devirmək istəyirdi. Ancaq onların planı fiaskoya uğradı. Əhali seçkilərdə hakim “Gürcü arzusu”na səs verdi və səslərinə də sahib çıxdılar. Nəticədə həm ABŞ, həm də Aİ Gürcüstana maliyyə yardımlarını dayandırdı. Gürcüstan Aİ-yə üzv ölkələr siyahısından çıxarıldı. Ancaq Trampın seçkilərdə qalib gəlməsi Birləşmiş Ştatların Gürcüstan siyasətini dəyişəcək. Gürcüstan məsələsində Tramp Avroittifaqla birgə hərəkət etməyəcək. Çünki yeni administrasiya üçün digər ölkələrin daxili işinə qarışmaq prioritet deyil. Onlar üçün prioritet Cənubi Qafqazda ABŞ-ın maraqlarını qorumaqdır. Gürcüstan da önəmli strateji, coğrafi mövqeyə malikdir. O üzdən, çox güman ki, Vaşinqton Tbilisi ilə münasibətləri normallaşdırmağa çalışacaq, Brüsseldən fərqli siyasət yeridəcək. Bir sözlə, Gürcüstan məsələsində ABŞ Aİ ilə eyni mövqedə olmayacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
