Xəyal Bəşirov: “BBC bu prosesin reallaşmasını özünün hüquqa və qanunvericiliyə hörmətsiz yanaşmasında, söz və mətbuat azadlığından bir şüar kimi sui-istifadə edərək buna zidd fəaliyyətlə məşğul olmasında görməlidir”
“BBC News” Azərbaycandakı ofisini bağlayıb. Bu barədə BBC-nin açıqlamasında deyilir. Qeyd olunur ki, "BBC News" Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyindən şifahi bildiriş aldıqdan sonra ölkədəki ofisini bağlamaq barədə “istəksiz qərar” verib. Bildirilir ki, "BBC News"un Bakıdakı jurnalistlər komandası fəaliyyətini dayandırıb.
Qeyd edək ki, bu media korporasiyası Azərbaycanda 1994-cü ildən fəaliyyət göstərir.
Azərbaycan tələb edib ki, BBC-nin Azərbaycandakı ofisi cəmi bir işçi ştatına endirilsin. Amma BBC bunu “azad mətbuatın məhdudlaşdırılması” kimi qələmə verib. Burda söhbət BBC-nin Bakı ofisinin tam bağlanmasından yox, ştatın 1 nəfərə endirilməsindən gedir, amma onlar bunu başqa cür yozurlar. BBC sözçüsü məsələyə normal yanaşmaq əvəzinə, qərəzli fikirlər bildirib və ölkəmizə qarşı əsassız iddialar irəli sürüb.
“BBC-nin ölkəmizdəki nümayəndəliyinin fəaliyyətinə xitam verilməsi məsələsinin siyasiləşdirilməsi, məsələnin mahiyyətinin BBC tərəfindən təhrif olunması, ümumilikdə ikili standartlar yanaşması nəzərə alınaraq media azadlığı məsələsinə dair ölkəmizə qarşı BBC-nin açıqlaması təəssüf doğurur və qəbuledilməzdir”.
Bunu XİN sözçüsü Ayxan Hacızadə BBC tərəfindən 20 fevral tarixində verilmiş bəyanata əsasən, Azərbaycan tərəfinin BBC-nin Azərbaycan Respublikasındakı nümayəndəliyinin fəaliyyətinə xitam verilməsi barədə qərarını şərh edərkən deyib.
O bildirib ki, BBC-nin ölkəmizdəki nümayəndəliyinin bağlanması ilə bağlı qərar müvafiq şəkildə 13 fevral tarixində Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən BBC-nin ölkəmizdəki nümayəndələri ilə görüş zamanı rəsmi şəkildə çatdırılıb və mövqeyimiz tam şəkildə qarşı tərəfə izah olunub. "Azərbaycan Respublikasının bütün xarici ölkələrin media qurumları ilə münasibətlərdə və qərarlarda hər zaman qarşılılıq prinsipini əsas götürdüyü qarşı tərəfə bildirilib. Bu çərçivədə aparılımış təhlillər nəticəsində, eləcə də ölkə qanunvericiliyi, xüsusilə Media haqqında qanunun 11.2 maddəsi əsas götürülməklə BBC-nin ölkəmizdə nümayəndəlik qismində fəaliyyət göstərməsi üçün hüquqi əsas olmadığı diqqətə çatdırılıb.
Qeyd edək ki, nümayəndəliyin bağlanması qərarının “BBC“ yayım şirkətinin ölkəmizdə müxbir fəaliyyətinə aidiyyəti yoxdur və 1 nəfər müxbir üçün akkreditasiya verilməsi nəzərdə tutulub.
Xatırlatmaq istərdik ki, oxşar qərarlar bəzi digər xarici media qurumları ilə bağlı da verilib", - XİN rəsmisi əlavə edib.
Ortada Azərbaycan XİN-in açıqlaması var və bütün gerçəklik burda əks olunub. Bu halda BBC-in Azərbaycana qarşı göstərdiyi münasibət nə dərəcədə düzgündür?
“Bunun məsuliyyəti bizə aid deyil, BBC-nin özünə aiddir”
Siyasi və Hüquqi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Xəyal Bəşirov "Bakı-Xəbər"ə şərhində bildirdi ki, BBC-nin Bakı ofisinin fəaliyyəti ilə bağlı deyilənlər əslində Azərbaycan tərəfin mövqeyi deyil: “Azərbaycan tərəfi bütün dövlətlərin ölkə ərazisində fəaliyyət göstərən media nümayəndəliklərinin, təşkilatlarının filiallarının fəaliyyət göstərməsi ilə bağlı Azərbaycan qanunvericiliyinin tələblərinə riayət olunması prinsiplərini ortaya qoyub. Bu bizim hüquqi, müstəqil dövlət olaraq qanunvericiliyimizə, Konstitutsiyamıza hörmət edilməsi, qanunlarımıza riayət olunması ilə bağlı haqlı tələbimizdir. Bu təkcə BBC-yə münasibətdə belə deyil. Nəzərə alaq ki, “Rossiya seqodnya”nın da Azərbaycandakı nümayəndəliyinin fəaliyyətilə əlaqədar bu addım atılıb. “Rossiya seqodnya”nın Azərbaycandakı "Sputnik-Azərbaycan" nümayəndəliyinin fəaliyyəti ilə bağlı qarşılıqlılıq prinsipinə uyğun olaraq Azərbaycan addım atdığına görə onların da fəaliyyəti ilə əlaqədar analoji prosedura riayət edilib. Sadə bir misal deyək, AzərTAc-ın Rusiyada bir müxbiri fəaliyyət göstərir, amma “Rossiya seqodya”nın Azərbaycandakı nümayəndəliyində böyük bir qrup fəaliyyət göstərir. Bu, qarşılıqlılıq baxımından ədalətsiz prinsipdir və Azərbaycan qanunvericiliyinə ziddir. Eyni münasibət BBC ilə bağlı da ortaya qoyulub. “BBC-Azərbaycan” 1994-cü ildən, yəni 31 ildir ölkımizdə fəaliyyət göstərir. Bu müddət ərzində keçmiş Qarabağ münaqişəsilə əlaqədar Azərbaycanın sərgilədiyi mövqe ilə bağlı onlardan bir dəfə də olsun ədalətli, qərəzsiz, şəffaf, məsələyə real yanaşma tərzini ortaya qoyan məlumat oxumadıq, eşitmədik, görmədik. Bütün bunlara rəğmən, BBC-nin nümayəndəliyi Azərbaycan ərazisində fəaliyyət göstərdi. 2021-ci ildə Azərbaycanın media haqqında qanunu qəbul edilib. Həmin 78 maddəlik “Media Haqqında” yeni qanunumuzun tələbləri var və o qanunun 11-ci maddəsi məhz xarici media nümayəndəliklərinin Azərbaycan ərazisində fəaliyyəti ilə bağlı məsələlərə həsr olunub. Sözügedən qanunun, səhv etmirəmsə, 11.4-cü maddəsində qeyd olunur ki, Azərbaycan Media Reyestrində qeydiyyatdan keçmiş jurnalistlərə ayrı-ayrı dövlətlərdə hər hansı bir xüsusi məhdudiyyət tətbiq edilirsə, Azərbaycan dövləti də qanunvericiliyin bu tələbinə uyğun olaraq qarşılıqlılıq prinsipinə uyğun şəkildə həmin o dövlətin media nümayəndələrinə, jurnalistlərinə qarşı eyni məhdudiyyəti tətbiq edəcək. Əslində, bu maddə ədalətli bir maddədir. Demirəm ki, tam olaraq bu maddəyə uyğun olaraq Azərbaycan addım atır. Sadəcə, Azərbaycan qanunun ədalətlilik prinsipinə uyğun şəkildə qəbul edildiyini və mahiyyətində, ruhunda ədalətliliyin durduğunu ortaya qoyur”.
X.Bəşirovun qeyd etdiyinə görə, qanunun 11.2-ci maddəsində nəzərdə tutulub ki, xarici media nümayəndələrinin ölkə ərazisində fəaliyyəti Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrlə tənzimlənir. “Yəni biz o müqvilələrin tələblərinə uyğun şəkildə BBC-yə, “Rossiya seqodnya”ya və digər xarici media qurumlarına qarşı addımlar atırıqsa, bunun nə Azərbaycan qanunlarına ziddiyyətliliyi, nə beynəlxalq müqavilələrə hər hansı bir pozuntu xarakterli təsiri var. Təbii ki, bu həm Azərbaycanın tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrə, həm də Azərbaycanın daxili qanunvericiliyinə uyğundur. Mən bir məqama diqqətinizi yönəltmək istəyirəm. Azərbaycan hələ antiterror tədbirləri keçirməmişdi, sentyabrın əvvəllərində BBC ölkəmizə qarşı özündə yalanları, dezinformasiyanı, absurdları əks etdirən informasiyalar yaydı. Həmin o dezinformasiyaları kimin dilindən, kiminlə həmsöhbət olaraq paylaşmışdılar? Azərbaycan ərazisində uzun illər ərzində Azərbaycan qanunvericiliyinə və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə zidd olaraq mövcud olan və BBC-nin də aid olduğu dövlətin tanımadığı qondarma bir rejimin “ombudsmanı” adı altında Artak Beqlaryan adlı bir şəxsdən Azərbaycana qarşı yalan dolu müsahibə alınıb yayılmışdı.
Əslində, bu təkcə Azərbaycan ərazisində fəaliyyət göstərməklə, yaxud bizim qanunvericiliyimizlə, ölkəmizin daxili hüququ ilə bağlı deyil, bu, media sahəsində şəffaflıq, ədalətlilik, qərəzsizlik prinsiplərinə uyğun şəkildə fəaliyyətlə daban-dabana ziddir. Yəni bu, dünyada aparıcı media qurumlarından olan BBC kimi nəhəngin media fəaliyyətinə, media müstəqilliyinə qarşı getməsinin bariz nümunəsi idi. Biz o zaman da bu addımı ata bilərdik, amma bizim hazırda bu addımı atmağımız istənilən dövlətin Azərbaycan ərazisində bizim qanunlarımıza riayət olunması tələbləri ilə bağlıdır. Hansısa bir dövlət böyük, güclü, inkişaf etmiş dövlət ola bilər, amma bu o demək deyil ki, həmin o dövlət digər dövlətlərə, o cümlədən də Azərbaycana münasibətdə qanunların pozulması hesabına olsa belə addımlar ata bilər. Biz buna yol vermirik. Bununla bağlı Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi mövqeyi də var. Hətta BBC nümayəndələri ilə görüş keçirilərkən onlara rəsmi qaydada mövqe də bildirilib. Bu gün BBC bunu fərqli şəkildə dünya gündəminə gətirməyə, Azərbaycanda guya media azadlığının, jurnalistlərin müstəqilliyinin, söz azadlığının “pozulması” kimi qələmə verməyə çalışır. Belə hallar olsaydı, yenə də qeyd edirəm, bunu BBC-nin 2023-cü ildə yaydığı o dezinformasiya zamanı da edə bilərdik. Ondan əvvəl də belə hallar olub. Ümumiyyətlə, BBC və onun rəhbərliyinin göstərişi ilə Azərbaycanda fəaliyyət göstərən təmsilçiləri həmişə ölkəmizin mental dəyərlərinə zidd fəaliyyətlə məşğul olublar. BBC Azərbaycanda cinsi azlıqların hüquqlarının müdafiəsi ilə məşğul olub, eyni zamanda müəyyən məsələlərlə bağlı ölkəmiz əleyhinə “qulağı oxşayan” başlıqlar altında yalan xəbərlər paylaşıblar. Amma təbii ki, bunların Azərbaycan reallıqları ilə uzlaşmadığı bəlli olub. BBC bu prosesin reallaşmasını özünün hüquqa və qanunvericiliyə hörmətsiz yanaşmasında, söz və mətbuat azadlığından bir şüar kimi sui-istifadə edərək buna zidd fəaliyyətlə məşğul olmasında görməlidir. Əgər günahı qarşı tərəfin üzərinə atmaq istəyirlərsə bunun məsuliyyəti bizə aid deyil, BBC-nin özünə aiddir” - deyə X.Bəşirov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
