Xaqani Cəfərli: "Görünən odur ki, Moskva "SSRİ-2" layihəsindən imtina etmək niyyətində deyil"
Rusiya Avrasiya məkanında qitənin bütün ölkələrini birləşdirəcək təşkilatın yaradılması konsepsiyasını irəli sürəcək. Bunu Rusiya Xarici İşlər naziri Sergey Lavrov Dövlət Dumasında hökumət saatında deyib.
"Afrikada bütün Afrika ölkələrini birləşdirən Afrika İttifaqı var. Latın Amerikasında Latın Amerikası və Karib hövzəsi Dövlətləri Birliyi var - həm də bunlar ümumkontinental təşkilatlardır. Amma Avrasiyada belə bir təşkilat yoxdur", - o deyib.
Lavrovun sözlərinə görə, “Avroatlantika konsepsiyası əsasında qurulmuş” ATƏT var, həmçinin “çoxsaylı subregional strukturlar”, o cümlədən Cənub-Şərqi Asiya Dövlətləri Assosiasiyası (ASEAN) və Fars Körfəzi Ərəb Dövlətləri üzrə Əməkdaşlıq Şurası var.
"Lakin elə bir forum yoxdur ki, burada təbii olaraq bir-birinə qonşu olan qitənin bütün dövlətləri təmsil olunsun. Ona görə də biz Rusiya Federasiyası prezidentinin qeyd etdiyi konsepsiyanı irəli sürəcəyik. Biz artıq bu işə başlamışıq. Biz qonşularımızla yeni sazişlər bağlayır və onların assosiasiyaları ilə əlaqələri inkişaf etdiririk", - Rusiya XİN rəhbəri bildirib.
Belə düşünmək mümkündürmü ki, Trampın Ukraynaya görə Rusiyaya təzyiqlərini zəiflətməsinin daha bir nəticəsi kimi Moskva Avrasiyada yumşaq təzyiqə söykənən sərbəst siyasətə baslayıb?
“Bakı-Xəbər” qəzetinin sualını cavablandıran politoloq Xaqani Cəfərli bildirdi ki, Sovet Ittifaqının dağılmasından sonra Moskva keçmiş imperiyanın bərpasını təmin edəcək müxtəlif təşəbbüslərlə çıxış edib: "Müstəqil Dövlətlər Birliyi, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı və Avrasiya İqtisadi Birliyi bu məqsədlərə xidmət edirdi. Lakin keçmiş sovet respublikalarının, xüsusilə də Ukrayna, Azərbaycan, Gürcüstan və Moldovanın, qismən də Qazaxıstanın müstəqilliyini güzəştə getməməsi Moskvanın bu layihələrinin gerçəkləşməsinə imkan vermədi. Lakin görünən odur ki, Moskva "SSRİ-2" layihəsindən imtina etmək niyyətində deyil. Avrasiyanın bütün ölkələrini birləşdirəcək yeni format təşəbbüsü də bu məqsədə xidmət edir. Ancaq Avrasiyada Rusiyanın maraqları qitənin böyük dövlətlərinin maraqları ilə üst-üstə düşmədiyi üçün belə təşəbbüslərin gerçəkləşmək prespektivi yoxdur.
Postsovet respublikaları ilə də Rusiyanın maraqları daha çox toqquşmağa başlayıb. Bu fikri dövlət liderləri tam açıq ifadə etməsələr də, mövcud vəziyyət bundan ibarətdir.
"Azərbaycan Hava Yolları” aviaşirkətinin J2-8243 nömrəli Bakı-Qroznı reysini yerinə yetirən “Embraer 190” təyyarəsinin Rusiya səmasında vurulması, Moskvanın bu hadisəyə verdiyi reaksiyaya Bakının münasibəti də bu vəziyyətin göstəricisidir.
Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsinin nəticəsindən asılı olmayaraq, postsovet məkanında keçmiş sovet respublikaları müstəqilliklərini gücləndirmək, Rusiyadan gələ biləcək təhlükələrə qarşı alternativ təhlükəsizlik çətirləri ilə bağlı daha çox düşünəcəklər. Avroatlantik təhlükəsizlik strukturlarına inteqrasiya, Türk Dövlətləri Təşkilatı, Böyük Britaniya-Ukrayna müttəfiqliyi və genişlənmək ehtimalı məhz Rusiyadan gələ biləcək təhlükələrin qarşısını almaq zərurətindən irəli gəlir. Rusiyanın təcavüzkar siyasəti artdıqca keçmiş sovet respublikalarının öz müstəqilliyini qorumaq, gücləndirmək istəyi də paralel olaraq güclənəcək. Bütün bunlar isə Moskvanın istənilən təşəbbüslərinin uğursuz olacağını vəd edir".
Dəniz NƏSİRLİ
