Bəlli olduğu kimi, Azərbaycan 13 illik fasilədən sonra Suriyanın paytaxtı Dəməşqdəki səfirliyinin fəaliyyətini bərpa edib. Azərbaycanın Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı məlumata görə, səfirliyin müvəqqəti işlər vəkili artıq Dəməşq şəhərinə ezam edilib və fəaliyyətə başlayıb. Rəsmi Bakı həmçinin beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanaraq, Suriyada davamlı sülhün və sabitliyin bərqərar olmasını dəstəklədiyini vurğulayıb.
Xarici İşlər Nazirliyi bu xüsusda bildirib: “Azərbaycan və Suriya arasında dostluq və əməkdaşlıq əlaqələrinin keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyması və siyasi, iqtisadi, mədəni və digər sahələrdə tərəfdaşlığın inkişaf etdirilməsi üçün yeni imkanların yarandığı bu vacib dövrdə səfirliyimiz Suriyanın keçid dövrü hökuməti ilə yaxından əməkdaşlıq edərək ikitərəfli əlaqələrimizin inkişafına dəstək verəcəkdir”. Xatırladaq ki, Azərbaycanın Suriyadakı səfiri və səfirliyin əməkdaşları 2012-ci ilin avqustunda bu ölkəni tərk etmişdi. Suriyada Bəşər Əl-Əsəd rejiminin çökməsindən sonra Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi ötən il dekabrın 10-da bəyanat yayaraq, iki ölkə arasında ikitərəfli münasibətlərin bərpa olunacağına ümidini ifadə edib. Ötən il dekabrın 29-da Azərbaycan xarici işlər nazirinin müavini Yalçın Rəfiyev Dəməşqdə Suriyanın keçid hökumətinin xarici işlər naziri Əssad Həsən Əş-Şibani ilə görüşündə Azərbaycanın bu yeni yaranmış vacib mərhələdə Türkiyə Respublikası ilə birlikdə Suriyanın yanında olduğunu bildirib. Nazir müavininin Dəməşqə səfərindən sonra dekabrın 30-da Azərbaycan Suriyaya ilk humanitar yardım karvanını göndərib. Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev ötən həftə Türkiyənin Azərbaycana yeni təyin olunmuş səfiri Birol Akgünün etimadnaməsini qəbul edərkən Azərbaycanın Suriya məsələsində Türkiyə ilə çiyin-çiyinə dayanacağını bəyan edib: “Suriya məsələsində Azərbaycan Türkiyənin yanında olduğunu ilk günlərdən bəyan edib. Suriyada sabitliyin, təhlükəsizliyin təmin olunmasına və humanitar problemlərin həllinə Azərbaycan da Türkiyə ilə əlaqələndirilmiş şəkildə öz töhfəsini verməyə hazırdır”. Dövlət başçısı bu günlərdə Suriya Ərəb Respublikasının keçid dövrü prezidenti Əhməd əl-Şaraaya təbrik məktubu göndərib. Məktubda bildirilib: “Suriya Ərəb Respublikasının keçid dövrü Prezidentinin vəzifəsinin icrasına başlamağınız münasibətilə Sizi təbrik edir, xalqınızın rifahı naminə məsul fəaliyyətinizdə uğurlar arzulayıram. Biz Azərbaycan ilə Suriya arasında dostluq və əməkdaşlıq əlaqələrinin inkişaf etdirilməsinə böyük önəm veririk”. Dövlət başçısı qeyd edib ki, Azərbaycan Suriyanın bu mühüm keçid dövründə lazımi dəstək və yardım göstərməyə hazırdır: “Bu gün Azərbaycan-Suriya münasibətlərinin keyfiyyətcə yeni səviyyəyə yüksəlməsi və əməkdaşlığımızın yeni məzmunla zənginləşdirilməsi üçün yaxşı imkanlar yaranmışdır”.
Beləliklə, proseslərin inkişaf axarı göstərir ki, Azərbaycanın Suriyada abaqdlıq-quruculuq işlərində əsas iştirakçı tərəflərdən biri olmağa hazırlaşır. Ümumiyyətlə, Suriyada Azərbaycan - Türkiyə faktorunun mövqeyinin getdikcə daha da güclnməsi proqnozlaşdırılır. Belə bir vaxtda diqqət çəkən məqamlardan biri odur ki, kürd birləşmələrinin nəzarəti altında olan Suriyanın şimal-şərqinin administrasiyası Dəməşqlə müqavilə bağlamağa yaxındır. Hərbi liderlərdən biri Əbu Ömər əl-İdlibinin sözlərinə görə, Suriya kürdləri mərkəzi keçid hökumətinin hazırda yaratdığı birləşmiş orduya qoşulmağa hazırdırlar. Belə bir qərar Suriyanın bütövlüyünü bərpa edəcək və buradakı Amerika kontingentinin tamamilə çıxarılmasına şərait yaradacaq. Lakin ekspertlər əmindirlər ki, çox şey fundamental razılaşmadan yox, inteqrasiyanın formatından asılıdır. Əbu Ömər əl-İdlibi isə bildirib ki, kürdlərin çoxluq təşkil etdiyi hərbi alyans olan Suriya Demokratik Qüvvələri hazırda Dəməşqdə keçid administrasiyası tərəfindən yaradılan vahid silahlı qüvvələrə inteqrasiya etməyə hazırdır. Onun bəyanatı həmçinin xarici döyüşçülərin bu qruplaşmanın sıralarını tərk etməli olduğunu nəzərdə tutur. Onlar İraqdan gəlmiş solçu Kürdüstan Fəhlə Partiyasının (PKK) üzvləridir. Dəməşqlə Suriya kürdləri arasında aparılan danışıqlarda maneə onların xüsusi statusu məsələsi olub. Suriya Demokratik Qüvvələrinin komandirləri təşkilatın öz hərəkətlərini sadəcə mərkəzlə əlaqələndirəcək muxtar hərbi blok olaraq qalmasını təmin etməyə çalışırdılar. Bundan əlavə, üsyankar bölgənin nümayəndələrinə silah daşınması icazəsi verilməsini istəyirdilər. Amma mərkəzi hökumət buna razı olmayıb. Əgər həqiqətən də Suriya Demokratik Qüvvələrinin statusu ətrafında kompromis tapılarsa, bu, ABŞ prezidenti Donald Trampa Suriyanın şimal-şərq və cənub-şərq bölgələrindən qoşunları çıxarmağa başlamaq üçün rəsmi bəhanə verəcək. Tramp açıq şəkildə Pentaqonun qüvvələrini bu əməliyyat teatrında saxlamasına qarşı çıxır. Son həftələrdə NBC telekanının mənbələri ABŞ ordusunun 2000 nəfərlik kontingenti təxliyə etmək üçün praktiki plan hazırlamağa başladığını bildirib. Amerika lideri və onun müşavirləri belə bir inkişafda həqiqətən maraqlı olduqlarını bildiriblər. Bütün bunlar Türkiyə və Azərbaycan kimi ölkələrə Suriyada daha rahat, təhlükəsiz əməliyyat imkanları yaradır.
Tahir TAĞIYEV
