Abutalıb Səmədov: "Söhbət müxtəlif ölkələrdə siyasi proseslərə müdaxilə etməkdən, LGBT "dəyərlərini" təbliğ etməkdən və s. məsələlərdən gedir"
Məlum olduğu kimi, Donald Tramp hakimiyyətə gələn kimi bədnam USAID təşkilatının fəaliyyətini 90 gün müddətinə dayandırıb. Hazırda USAID-in fəaliyyəti araşdırılır. Çox güman ki, bu təşkilatın fəaliyyəti bir daha bərpa edilməyəcək. Amma USAID liə bağlı dünyada maraqlı bir tendensiya var.
Belə ki, Bosniya və Herseqovina, Slovakiya, Venesuela, Kuba və digər dövlətlər USAID-in ölkələrində fəaliyyətinə dair ABŞ-dən arayış tələb edir.
Azərbaycan da ABŞ-a USAID-in ölkəmizdə fəaliyyəti ilə bağlı rəsmi arayış verməsi üçün müraciət edə bilərmi?
Baki-xeber.com saytının suallarını cavablandıran politoloq Abutalıb Səmədov bildirdi ki, Amerikanin Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi (USAID) yardıma ehtiyacı olan ölkələrə humanitar yardım göstərmək məqsədi ilə yaradılıb: "Eyni zamanda müxtəlif ölkələrin sosial-iqtisadi inkişafına da USAID tərəfindən vəsait ayrılırdı. Agendliyin 2023-cu ildə büdcəsi 38 milyard dollardan çox olub. Bu vəsaitin əsas hissəsi USAID-in əsas fəaliyyət istiqamətinə yönəldilməyib. Çox təəssüf ki, büdcənin əsas hissəsi Bayden adminstrasiyasının prioritet saydığı istiqamətlərə yönəldilib. Söhbət müxtəlif ölkələrdə siyasi proseslərə müdaxilə etməkdən, LGBT "dəyərlərini" təbliğ etməkdən və s. məsələlərdən gedir. Agentlik müxtəlif ölkələrdə müxalifət saydığı qüvvələrə maliyyə yardımları edib və həmin ölkələrdə hakimiyyət dəyişikliyinə nail olmağa cəhdlər göstərib.
Bununla yanası, bir çox ölkələr Bayden administrasiyasının təbliğ etdiyi LGBT standartlarını və "dəyərlərini" qəbul etmək istəməyib, aktiv səkildə buna qarşı çıxıb. Amma LGBT təbliğatı üçün USAID kulli miqdarda vəsait xərcləyib. Son nəticədə bir çox dövlətlər USAID-nin fəaliyyətindən zərər çəkib. İndi artiq Tramp administrasiyası USAID-in fəaliyyətini 90 gün müddətinə dondurub, onu müvəqqəti olaraq Dövlət Departamentinin tabeliyinə verib. Hələlik USAID-ə dövlət katibi nəzarət edir, araşdırmalar gedir, dövlətlər USAID-in onlarla bağlı fəaliyyətinin araşdırılmasını tələb edirlər.
Trampdan əvvəl Azərbaycan hakimiyyəti USAID-in ölkəmizdəki fəaliyyətinə son qoydu. Hadisələrin sonraki inkişafı göstərdi ki, bu, vaxtında və düzgün atılmış addım olub. Hesab edirəm ki, Azərbaycan da digər dövlətlər kimi, ABŞ-yə müraciət edib, USAID-in ölkəmizdəki fəaliyyətinin araşdırmasını və hökumətə bu barədə məlumat verilməsini tələb edə bilər. Aydınlaşmalıdır ki, USAID kimlərə yardım edib, hansı təşkilatlar ondan vəsait alıb. Aydındır ki, USAID Azərbaycanda humanitar məqsədlərlə vəsait xərcləməyib. USAID-in Azərbaycan iqtisadiyyatına ayırdığı yardım da, yəqin ki, elə ciddi bir məbləg təşkil etmir. Əgər belə bir yardım ayrılıbsa... Azərbaycanda daha çox pozuculuq işləri görmək ücün müəyyən qruplara, partiyalara və təşkilatlara yardımlar ayrılıb. Təbii ki, Azərbaycan hökuməti bu barədə arayış tələb etmək haqqına malikdir. Ancaq o da mümkündur ki, artıq arayış olmadan da Azərbaycan hakimiyyəti və təhlukəsizlik orqanları USAID-nin hansı işlərlə məşğul olduğunu yaxşı bilir. Elə Agentliyin fəaliyyətinin ölkəmizdə ötən il dayandırılmasının kökündə də bu məlumatlar dayanır. Sadəcə, ehtiyac var ki, bu məlumatlar təsdiqlənsin və geniş ictimaiyyətə çatdırılsın. Azərbaycanda kimlərin xaricdən yardım alaraq ölkədə sabitliyi pozmağa, xalqımızın qəbul etmədiyi "dəyərləri" təblig etməyə cəhd göstərdikləri aydın olsun. Hesab edirəm ki, bu məlumatlar təhlukəsizlik və hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən dəqiqləşdirilməli və xalqımıza elan edilməlidir. Lakin dəqiq olmasa da, əhalinin çoxunda bu barədə məlumat var. Bir cox olkələri həvəslə gecə-gündüz təbliğ edən siyasətçilərimizin nədənsə ABŞ-la bağlı bir kəlmə də olsun tənqidi fikir söyləməmələri, Qərbi hər vasitə ilə müdafiə etməyə çalışmaları belə bir nəticəyə gəlməyə imkan verir ki, bizim bəzi siyasi qüvvələrə vəsait ayıranlar "musiqini də sifariş ediblər", kimlərin təbliğ edilməsini müəyyən qüvvələrə "izah ediblər".
Əlbəttə, qərar Azərbaycan hökumətinindir, ABŞ Dövlət Departamentinə müraciət edib, USAID-in Azərbaycandaki fəaliyyəti barədə arayış tələb etmək bizim hüququmuzdur.
Eyni zamanda, təhlükəsizlik orqanlarına məlum olan informasiyları ictimailəşdirmək də Azərbaycan hökumətinin qərarından asılı olacaq. Ancaq bir şey aydındır ki, USAID-in fəaliyyətinin Azərbaycanda dayandırılması vaxtında atılmış düzgün addım oldu. ABŞ-nin USAID təşkilati yaxın dörd il ərzində əvvəlki kimi Amerika vergi ödəyicilərindən toplanan vəsaitləri müxtəlif ölkələrdə pozuculuq işlərinə sərf edə bilməyəcək".
Dəniz NƏSİRLİ
