Mübariz Göyüşlü: "Hesab edirəm ki, Türkiyə Rusiya-Ukrayna danışıqlarında həm platforma ola, həm də tənzimləyici rol oynaya bilər"
Ərdoğan Ukrayna lideri ilə görüşdən sonra bildirib ki, mən Zelenskiyə Ukraynanın ərazi bütövlüyünü dəstəklədiyimizi çatdırdım, danışıqlar prosesinin davamlı sülhlə başa çatması üçün hər cür dəstəyi verəcəyimizi vurğuladım.
"Böyük dağıntılara səbəb olan Rusiya-Ukrayna müharibəsi bitməlidir. Ölkəmiz qarşıdakı dövrdə Rusiya, Ukrayna və ABŞ arasında baş tutması gözlənilən danışıqlar üçün ideal ev sahibi olacaq", - Ərdoğan bildirib.
ABŞ və Rusiya nümayəndələrinin Əl-Riyadda görüşü ilə eyni vaxtda Ərdoğanın Zelenski ilə görüşub bu cür bəyanatlar verməsi Rusiya və ABŞ liderlərində hansı reaksiyalar doğura bilər?
Baki-xeber.com saytının sualını cavablandıran Cross Media Təhlil Mərkəzinin analitiki, siyasi şərhçi Mübariz Göyüşlü bildirdi ki, Turkiyə böyük dövlətdir və Ərdoğanın bəyanatı əsassız deyil: "Hesab edirəm ki, Türkiyə Rusiya-Ukrayna danışıqlarında həm platforma ola, həm də tənzimləyici rol oynaya bilər. Çunki hər iki dövlətlə münasibətləri var və hər iki tərəfə qarşı həmişə ədalətli mövqedən çıxış edib. Turkiyə Rusiyanın təcavüzkarlığını pislədi, Ukraynanın ərazi bütövlüyünü dəstəklədi, digər tərəfdən isə Rusiyaya qarşı tətbiq edilən sanksiyalara da qoşulmadı. Bununla Türkiyə orta mövqedə dayana bildi. Bu mənada mən hesab edirəm ki, Əl-Riyadla yanaşı, Turkiyə şəhərləri də danışıqlar üçun platforma ola bilər. Əvvəllər Türkiyədə Rusiya və Ukrayna nümayəndələri arasında təmaslar olub. Hətta burada "Taxil sazişi" adlanan taxıl ixracına dair razılaşmaya da nail olundu. Amma təəssüf ki, bu proses yarımçıq qaldı. Bu prosesi yenidən aktivləşdirmək olar.
ABŞ və Rusiya Türkiyənin bu cür öncüllüyünə qısqanclıqla yanaşırlar. Çunki onlar bu regionda öncül bir türk dövlətinin olmasını istəmirlər. Bu proses həm də Türkiyənin güclənməsinə, nüfuzunun artmasına bir töhfə verə bilər. Bu mənada onların da qısqanclığı anlaşılandır. Regionda Səudiyyə Ərəbistanının nüfuzu Türkiyə qədər ola bilməz. Çunki hər üç dövlətlə (ABŞ, Rusiya və Ukrayna) və onların müttəfiqləri ilə Türkiyənin münasibətləri Səudiyyə Ərəbistanına nisbətən daha sıxdır.
Hazırda təşkil edilən görüsün formatı da məkanı kimi uğursuzdur. Çunki münaqişə yalnız ABŞ və Rusiyanin razılaşmasi ilə bitə bilməz. Bu danışıqlarda maraqlı tərəflərin ortaq mövqeyə gətirilməsi vacibdir. Əks təqdirdə istənilən danışıq nəticəsiz başa çatacaq. Belə maraqlı tərəflər isə müasir dunyada kifayət qədərdir. Məsələn, Amerikanın özü, Avropa Birliyi, Rusiya və Ukraynanın müttəfiqləri bu məsələlərdə maraqlıdır. Əl-Riyad formatı həm çox sadə qurulub, həm də platforma uğursuz seçilib. Çunki elə maraqlı tərəflər var ki, Səudiyyə Ərəbistanı ilə normal münasibətlərə malik deyil. Amma hər halda təqdirəlayiqdir ki, Rusiya müharibəni bitirməkdə maraqli olan tərəf kimi çıxış edir. Ukrayna prezidenti Zelenski də Ankarada təxminən eyni mövqeyi sərgilədi. Amma açıq qalan sual odur ki, tərəflər hansı güzəştlərə getməyə hazırdır. Bu sualın cavabı hələlik ən azı ictimaiyyət ücun bəlli deyil".
Dəniz NƏSİRLİ
