Qazaxıstanda baş verən hadisələr fonunda Özbəkistan Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına qayıda bilər.
Bunu Dövlət Dumasının MDB işləri, Avrasiya inteqrasiyası və həmvətənlərlə əlaqələr komitəsinin sədri Leonid Kalaşnikov deyib və əlavə edib ki, Daşkənd görməlidir ki, arxalanacaq başqa heç kim yoxdur: “Özbəkistan KTMT-dən vaxtında çıxıb, amma yenidən daxil ola bilər. Mən bunu istisna etmirəm - onlar görürlər ki, ümid edəcəkləri heç kim yoxdur”. Xatırladaq ki, bazar ertəsi Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko çevriliş cəhdləri ilə bağlı problemin təkcə Qazaxıstan üçün xarakterik olmadığını bildirib. O, Özbəkistanı Qazaxıstanda baş verənlərdən “dərs çıxartmağa” çağırıb. Qeyd edək ki, Rusiya dövlətinin gizli danışan dili olan Liberal Demokrat Partiyasının sədri Vladimir Jirinovski öz Teleqram kanalında Qazaxıstanda baş verən hadisələrlə bağlı fikirlərini bölüşüb və bu xüsusda çox maraqlı anons vermişdi. O deyib ki, ABŞ Rusiyanın Orta Asiyadakı ən yaxın silahdaşlarından biri olan Qazaxıstanda özünə sərf edən formada - Ermənistan və Moldovada olduğu kimi neytral bir rejim qurmaq istəyirdi: “Bununla da həmin regionu Rusiyanın üzünə bağlamaq istəyirdi. Bu baş tutsaydı, bir Özbəkistan qalırdı. Orada rejimi dəyişməklə Rusiyanı tam təcrid edə bilərdilər”.
Qeyd edək ki, Özbəkistan KTMT-yə daimi üzv olmayan və Rusiya ilə məsafəli davranmağa üstünlük verən ölkədir.
Sanki bu cür açıq təhdidlərlə Rusiya Orta Asiyadakı növbəti hədəfinin Ozbəkistan olacağını bəyan edir. Özbəkistanı yaxın gələcəkdə nə gözləyə bilər?
Hərbi-siyasi ekspert, ehtiyatda olan polkovnik-leytenant Daşdəmir Əliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Rusiyanın birbaşa istəyi ilə KTMT qoşunlarının Qazaxıstana girməsi bir sıra reallıqları açıb ortaya qoydu: “17 il əvvəl Özbəkistanda Qazaxıstandakına bənzər olaylar Əndican şəhərində olmuşdu. Özbəkistanın keçmiş prezidenti İslam Kərimov heç kimdən dəstək istəmədən etirazı yatırtdı. Doğrudur, bu zaman müxtəlif mənbələrə görə, Qazaxıstanda olduğu kimi Özbəkistanda da yüzlərlə insan həlak oldu, bunun nə qədərinin radikal element, nə qədərinin dinc etirazçı olduğu indiyə qədər bəlli deyil. Hər halda, İslam Kərimov Tokayev kimi Moskvaya müraciət edib ölkəsinin müstəqilliyini təhlükə altına atmadı. Ancaq indi Moskva Daşkəndi xəbərdar edir ki, Qazaxıstandan sonra Özbəkistanda da etirazlar və bunun ardınca silahlı toqquşmalar başlayacaq. Məqsəd Özbəkistanı da təşkilata üzv edib üzvlərin sayını çoxaltmaqdır. Kremlin Özbəkistanda çıxaracağı ehtimal edilən ixtişaşlar başqa məcraya yönələ bilər. Qazaxıstandan fərqli olaraq, Özbəkistanın Əfqanıstanla sərhədi var. Bu da ondan xəbər verir ki, ABŞ proseslərə Qazaxıstanda olduğu kimi səssiz qalmayacaq. Digər tərəfdən, Əfqanıstan hazırda özbəklərin ən çox yaşadığı ikinci ölkədir. Hazırda bu ölkədə 3 milyon özbək yaşayır. Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT) Nizamnaməsinin 4-cü maddəsinin 5-ci bəndinə əsasən Qazaxıstana müdaxilə edə bildi. Lakin Özbəkistan KTMT üzvü deyil və bu ölkəyə müdaxilə etmək üçün Kremlin əsası olmayacaq. Nəticə etibarilə Kreml özü də yaxşı anlayır ki, Özbəkistan Qazaxıstan deyil və bu ölkədə eyni ssenarisi işə yaramayacaq. Buna görə də Kreml Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenkonun, Jirinovskinin və sonra rəsmi şəxslərin adı ilə Özbəkistana açıq mesaj göndərərək rəsmi Daşkəndin nəbzini yoxlamaq istəyir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
