Bu gün (noyabrın 28-də) qardaş Türkmənistanın paytaxtı Aşqabad şəhərində İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) XV Zirvə Toplantısı öz işinə başlayıb. Zirvə Toplantısında iştirak edən Azərbaycan Prezidenti çıxış edib. Prezident öz çıxışında İƏT-lə, Azərbaycanla, evsahibi ölkə ilə bağlı və digər vacib istiqamətlərdə fikirlərini bölüşüb.
Dövlət başçımız Azərbaycanın İƏT-in fəal üzvü olduğunu, beynəlxalq platformalarda, o cümlədən İƏT və Qoşulmama Hərəkatı çərçivəsində İƏT-ə üzv dövlətlərlə çox səmərəli işbirliyi yaratdığını vurğulayıb.
İƏT-ə sədrliyin qardaş Türkmənistandan qardaş Özbəkistana keçməsinə toxunan Azərbaycan Prezidenti deyib: “Türkmənistanı İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatında (İƏT) uğurlu sədrlik münasibətilə təbrik etmək istərdim.
Fürsətdən istifadə edərək, qardaş Özbəkistanı İƏT-də sədrliyi öz üzərinə götürməsi münasibətilə təbrik edir və Təşkilata rəhbərlik işində uğurlar arzu edirəm”.
Hər iki qardaş ölkə ilə, ümumən İƏT üzvləri ilə yaxın dostluq münasibətlərində olan ölkəmizin üzv olduğu bütün qurumlarda məsuliyyətli, ləyaqətli tərəfdaş olması bilinən bir gerçəklikdir. Üstəlik, ötən il 44 günlük müharibədə qazandığımız tarixi Zəfər ölkəmizin tərəfdaşlarla daha geniş işbirliyi imkanlarını, İƏT-ə, ikitərəfli, çoxtərəfli əlaqələrə töhfələrini artırmışdır.
Kiçik bir xatırlatma edək:
1964-cü Türkiyə, Pakistan və İran tərəfindən “Regional İnkişaf üçün Əməkdaşlıq” kimi yaradılan təşkilat, 1985-ci ildə İƏT olaraq yenidən qurulub. Hazırda İƏT-in 10 üzvü var (Azərbaycan, Türkiyə, Pakistan, Əfqanıstan, İran, Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğız Respublikası, Türkmənistan və Tacikistan).
Azərbaycan İƏT-ə 1992-ci ildə üzv olub.
Soçidən sonra Aşqabat...
Soçidə keçirilmiş Azərbaycan, Ermənistan, Rusiya liderlərinin üçtərəfli görüşündən sonra Prezident İlham Əliyevin İƏT tribunasından da Zəngəzur dəhlizinin artıq gerçəkliyə çevrilməsini açıqlaması bu işin qarşısıalınmaz bir proses olduğunun ifadəsidir. Bu, həm də onun ifadəsidir ki, Zəngəzur dəhlizi yalnız respubikamız üçün önəm daşımır; İƏT-ə üzv ölkələr də bu dəhlizdən böyük ölçüdə yararlanacaqdır. Zəngəzur dəhlizli yeni regional nəqliyyat infrastrukturu Gündoğardan Günbatara, Güneydən Quzeyə açılan dəhlizlərin önəmli bölümünə çevriləcək. Bu, aşağı-yuxarı bütün İƏT üzvləri üçün yeni imkanlar, qazanclar vəd edir. Ümumiyyətcə Azərbaycan son illər faktiki olaraq Avrasiyanın əsas, etibarlı nəqliyyat və logistika mərkəzlərindən birinə çevrilib. Zəngəzur dəhlizinin gerçəkləşməsi bölgənin nəqliyyat sektorunda mütləq yeni imkanlar yaradacaq.
44 günlük müharibə müddətində şanlı Azərbaycan Ordusunun 30 ilə yaxın Ermənistan işğalı altında qalmış ərazilərimizi azad eməsindən dərhal sonra, o torpaqlarda genişmiqyaslı yenidənqurma işlərinə başlamağımız bir Azərbaycan modelidir. O torpaqlar ki Ermənistan tərəfindən vandalcasına dağıdılmışdı. Bu modelin bir özəlliyi də odur ki, biz yalnız özümüzün maliyyə resurslarımıza arxalanaraq, dövlət başçımızın dediyi kimi, sıfırdan yeni şəhər və kəndlər salırıq; artıq Qarabağ və Zəngəzurun gündoğar hissəsi yaşıl enerji bölgələri elan edilib. Azərbaycan modeli fonunda dövlət başçımızın haqq etdiyi “Qurucu lider” fəxri ünvanının İƏT miqyasında da bilinməsi, tanınması və təqdir görməsi çox xoşdur.
Vurğuladığımız kimi, Azərbaycan Prezdidenti Aşqabata Soçi görüşündən sonra getmişdi. Xatırlayırsızsa, İlham Əliyevin məşhur “Qarabağ Azərbaycandır və nida!” sözünün də keçdiyi məşhur çıxışını etdiyi Valday konfransından (04.10.2019) bir həftə sonra Aşqabatda MDB dövlət başçıları Şurasının iclası (11.10.2019) keçirilmişdi. O zaman da iclas iştirakçılarının qarşısında Paşinyanın üzünə həqiqətlər soyuq su kimi çırpılmışdı. Bu dəfə Paşinyan Aşqabatda deyil, lakin ötən günlərdə Soçidə vardı, qarşı ayda Bürüssel görüşündə olacaq. Şəhərlər, ölkələr, gün və aylar dəyişə bilər lakin qaçmağa yer yoxdur: həqiqətin boz üzünə dik baxmaq, onu qəbul etmək, onunla hesablaşmaq Paşinyanın özü üçün də, uğursuz dövləti üçün də ən yaxşı seçimdir. Ermənistan siyasi-hərbi rəhbərliyi 30 il boyunca haqdan-ədalətdən qaçdı-qaçdı da, sonu nə oldu? – Dəmir Yumruq işğlaçının başına elə endi və ona haqq etdiyi yeri dəqiq göstərdi. İşğalçının 30 illik yığnağına sarsıdıcı zərbə vurmaq, yarıb keçməkçün cəmi 44 gün gərək oldu. Heç kəs unutmamalıdır ki, Dəmir Yumruq da, Ordu da, xalq da, dövlət də yerindədir, işindədir-gücündədir. Bu meydan qaçmaq, zarafat etmək, qeyri-ciddilik nümayiş etdirmək meydanı deyil!
Mövzu mürəkəblikdən və “mürəkkəblik”dən sadə müstəviyə daşınmalıdır: Azərbaycanın suverenliyi, ərazi bütövlüyü Ermənistan tərəfindən rəsmən tanınmamlıdır, bu barədə sənəd imzalanmalıdır.
Qalib ölkə olan Azərbaycanın məğlubiyyətin fəlakətli nəticələrə gətirib çıxardığı uğursuz dövlət Ermənistanı sülh sazişi üzərində işə başlamağa dəvəti Ermənistan üçün bir şansdır – bəlkə də son şansdır. Özəlliklə Soçi görüşündən sonra Ermənistanın bu çağırışa artıq müsbət reaksiyalarının müşahidə edilməsi bir daha göstərir ki, “Başqa yolu yox artıq”!
Qarabağ və İƏT üzvü olan ölkələri başqa nələr bağlayır?
Qarabağda işğal dövründə mədəni və dini irsə aid abidələrin Ermənistan tərəfindən darmadağın edilməsi əslində bütün İslam dünyasına, bütün tərəqqipərvər bəşəriyyətə qarşı təhqirin, nifrətin ifadəsidir. Məscidlər bu dünyada yalnız azərbaycanlıların ibadət etdiyi yerdirmi? Məscidlərə donuz doldurulması İranı, Tacikistanı, Əfqanıstanı... rahatsız etmirmi? Etməməlidirmi?
Ermənistanın işğal altındakı torpaqlarda şəhər və kəndləri yerlə yeksan etməsi, qəbirləri qazıb, kəmikləri çıxarması, torpaqların təyinatını dəyişməsi, ekologiyaya vurdğu sarsıdıcı zərbələr, dinindən, dilindən, dərisinin rəngindən asılı olmayaraq, bütün insanlığı düşündürməli ciddi mövzulardır.
Təqdiqat Mərkəzi ilə yola davam
Azərbaycan Prezidentinin çıxışında İƏT-in Tədqiqat Mərkəzinin tezliklə Bakıda fəaliyyətə başlayacağını bildirməsini də qeyd etmək istərdim. Azərbaycan dövləti hələ 2002-ci ildə İstanbulda keçirilmiş İƏT üzvü ölkələrin dövlət və hökumət başçılarının VII Zirvə Görüşündə İƏT-in Tədqiqat Mərkəzinin Bakıda yaradılması təklifi ilə çıxış etmişdi. İƏT-in 2006-cı ildə Bakıda keçirilmiş IX Zirvə Görüşündə Mərkəzin Bakı şəhərində təsis edilməsi təklifi Azərbaycanın dövlət başçısı tərəfindən bir daha irəli sürülüb, nəhayət 2021-ci ilin mart ayında İƏT-in Türkiyənin sədrliyi ilə video-konfrans formatında keçirilmiş XIV Zirvə Görüşündə Mərkəzin Nizamnaməsi imzalanıb. Bu Tədqiqat Mərkəzinin əsas məqsədi iqtisadi araşdırmalara əsaslanan regional işbirliyinin yaradılması üçün İƏT-ə (və üzv ölkələrə) yardım etməkdir.
Ümumiyyətlə istənilən qurum və quruluşun fəaliyyətinə elm, elmi yanaşma gəlməlidir. Elmlə gedilən yolun sonunda illa işıq vardır.
Uğurları beynəlxalq qurumlar tərəfindən yüksək qiymətləndirilən, Davos Dünya İqtisadi Forumunun hesabatlarında mövqelərinin ildən-ilə daha da gücləndirməsi etiraf olunan Azərbaycanın İƏT Tədqiqatlar Mərkəzinə evsahibliyi etməsi məntiqlidir, məqsədə¬uy-ğundur. Respublikamızda güclü iqtisadçı alimlər nəsli var. Genişmiqyaslı islahatlar sonucunda Azərbaycanda münbit yatırım iqlimi yaradılıb. Təsadüfi deyil ki, Dünya Bankının “Doing Business” hesabatında Azərbaycan 190 ölkə arasında 28-ci yerdə qərarlaşıb. Digər önəmli beynəlxalq statistik göstəricilər də Azərbaycanın xarici yatırımlar üçün açıq və cəlbedici olmasını təsdiq edir. Beləliklə, İƏT üzvü ölkələr bu qurumun məsuliyətli üzvü olan Güney Qafqaz ölkəsinə, özəlliklə işğaldan azad olunmuş ərazilərə yatırım qoya bilər.
Bu yerdə onu da vurğulayaq ki, Dünya İqtisadi Forumunun IV Sənaye İnqilabı Mərkəzləri Şəbəkəsinin Azərbaycan Mərkəzinin yaradılması yönündə də işə başlanılıb və bu Mərkəz də İƏT çərçivəsində işbirliyinə töhfə verəcəkdir. Zatən İƏT hökumətlərarası regional təşkilat olaraq, üzv dövlətlərin (bütövlükdə bölgənin) davamlı iqtisadi inkişafına töhfə vermək kimi bir əsas məqsədə sahibdir.
DÖVLƏTİMİZ ZAVAL GÖRMƏSİN!
Əkbər QOŞALI
