Rusiyanın Xarici işlər naziri Sergey Lavrov ABŞ Dövlət Departamentinin nümayəndələrinin Qarabağ haqqında sənədlərə dair bəyanatını şərh edib. Lavrov sözügedən bəyanatı "qəribə xahiş" adlandırıb və bildirib ki, bu bəyanat haqqında təfsilatı ilə Vaşinqton və Parisə diplomatik kanallarla məlumat verilib. Bir müddət əvvəl ABŞ Dövlət Departamentinin yüksək vəzifəli nümayəndəsi bəyan etmişdi ki, ABŞ və Fransa Qarabağ münaqişəsində Türkiyənin rolunun nədən ibarət olacağı haqqında məlumatları gözləyir:
"Mənə bəyanatdakı xahiş qəribə gəldi. Düzü, belə bəyanatlar sadəcə olaraq ya məlumatsızlıq, ya da anlaşılmazlıq nəticəsində yaranır". Rusiya Xarici işlər naziri həmçinin onu da qeyd edib ki, ABŞ Dövlət katibinin müavini səviyyəsində bütün məlumatlardan xəbərdardır: "ABŞ Dövlət katibi Mayk Pompeo isə hazırda uzunmüddətli xarici səfərdədir".
Yayılan məlumatlara görə, Mayk Pompeo bildirib ki, son 10 gündə Rusiya və Fransa Qarabağ mövzusunu müzakirə edib və Lavrov şəxsən ayrılıqda təxminən 1 saat fransız həmkarı ilə Qarabağ ətrafında baş verən hadisələrlə bağlı müzakirələr aparıb. Lavrov daha sonra bildirib ki, Qarabağa dair imzalanmış üçtərəfli bəyanatın təftişinə Rusiya heç vaxt yol verməyəcək: "Rusiya tam əvvəldən ABŞ-ın da tərkibində olduğu Minsk Qrupunun həmsədrləri ilə birlikdə sıx əməkdaşlıq şəraitində işlədi".
Rusiya Xarici İşlər naziri daha sonra xatırladıb: "Oktyabrın 10-da Moskvada Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirləri öz bəyanatlarını razılaşdıranda da ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri orada iştirak edib və tam olaraq məlumatlandırılıblar. Yeri gəlmişkən deyim ki, bir həftə sonra isə Fransa Prezidenti heç kimlə müzakirə etmədən öz təşəbbüsünü irəli sürdü. Biz də onu dəstəklədik. Baxmayaraq ki, bu, Rusiyanın maraqlarına hansısa ziyanı verə bilərdi, amma biz onu etdik. Bundan bir həftə sonra isə Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin Vaşinqtonda görüşü oldu və yenə də heç bir tərəfin narazılığı olmadı".
Görünən budur ki, imzalanmış üçtərəfli müqavilə Fransanın və ABŞ-ın ürəyincə deyil və buna görə "suyu bulandırmağa"çalışırlar”,- deyə xəbərdə vurğulanır.
Lavrovun açıqlamasında ABŞ və Fransanın Qarabağ tənzimlənməsindən incik düşdüklərinə dair eyham var. Onlar nədən inciyiblər və bu inciklik nəyi dəyişə bilər?
“Belə təəssürat yaranır ki, bu dövlətlər beynəlxalq hüququn bərpasını və münaqişənin ədalətli həllini istəmirlər”
Azərbaycan Kommunist Partiyasının sədri, sabiq millət vəkili Rauf Qurbanov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, bunu inciklik kimi yox , ABŞ-ın və Fransanın qərəzli mövqeləri kimi dəyərləndirir: “ Son zamanlar Fransa prezidenti E.Makronun və ABŞ dövlətinin səlahiyyətli şəxslərinin Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə əlaqədar mövqelərini sərgiləmələri mənə bu cür düşünməyə əsas verir. Əsilində onların mövqeləri məhiyyətcə heç nəyi dəyişə bilməz. Artıq Dağlıq Qarabağ münaqişəsi bitib. Azərbaycan 30 ilə yaxın erməni silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunmuş əzəli torpaqlarını hərb yolu ilə geri qaytarıb. Bu, beynəlxalq hüququn və 1975-ci ildə qəbul olunmuş Helsinki Aktının sərhədlərin toxunulmazlığı və ərazi bütövlüyü prinsiplərininə tam uyğundur. Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin təbirincə desək, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şürasının vaxtında qəbul etmiş olduğu dörd qətnaməni, Ali Baş komandan başda olmaqla, müzəffər Azərbaycan ordusu və Azərbaycan xalqı icra etdi. Əslində isə Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün təmin olunmasını Daliq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həlli üçün yaradılmış ATƏT-in MinskQrupuna daxil olan dövlətlər və o cümlədən bu qurumun həmsədrləri - ABŞ, Fransa və RF yerinə yetirməli idi. Çox təəssüflər olsun ki, keçən dövr ərzində bu gün özünü "incik" göstərən dövlətlər problemin həlli istiqamətində, demək olar, heç bir iş görmədilər. Bu çətin və məsuliyyətli müssiyanı Azərbaycan Respublikası təkbaşına öz üzərinə götürərək hərb yolu ilə qarşı tərəfi sülh bağlamağa məcbur etdi.
2020-ci il noyabr ayının 10-da Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya Federasiyasının dövlət başçıları Qarabağda hərbi əməliyyatların bitməsi və atəşkəs barədə üçtərəfli razılalamya imza atdılar. Yersiz qan tökülməsini dərhal dayandırmaq məqsədilə atəşkəs elan olundu və atəşkəsə nəzarət mexanizmini yaratmaq istiqamətində qısa müddətdə mühüm işlər görüldü. Əraziyə təxirə salınmadan Minsk Qrupunun həmsədrlərindən biri olan RF sülhməramlı qüvvələri yerləşdirildi və qrupun digər üzvü olan Türküyə ilə birlikdə monitorinq mərkəzi yaradılaraq hər iki dövlətin nəzarəti altında erməni hərbi birləşmələrinin işğal olmuş ərazilərdən çıxarılması prosesi başlandı. Bununla yanaşı, daxili məcburi köçkünlər və qaçqınlar Dağlıq Qarabağın ərazisinə və ətraf rayonlara BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının Ofisinin nəzarəti altında geri qaytarılır. Artıq münaqışə öz həllini tapıb, müharibə dayandırılıb və qəbul olunmuş razılaşmanın icrasına başlanıb. Belə bir hal Minsk Qrupunun digər həmsədrləri olan ABŞ və Fransanı qane etmirmi? Axı onlar Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün təmin olunması üçün öz üzərlərinə müvafiq öhdəliklər götürmüşdülər və həmin öhdəliklərin də yerinə yetirilməsinə məsuliyyət daşıyırdılar. Yox, əgər bu gün RF Xarici işlər naziri Lavrovun dediyinə əsaslansaq ki, ABŞ və Fransa münaqişənin həllindən "inçik" düşüb, onda belə təəssürat yaranır ki, bu dövlətlər beynəlxalq hüququn bərpasını və münaqişənin ədalətli həllini istəmirlər”.
Müsahibimizin sözlərinə görə, belə bir mövqe onların demokratik imiclərinə və dünyada mövcud olan digər münaqişələrin ədalətli həllinə ciddi zərbədir.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
