Prezident İlham Əliyev Əfqanıstan Prezidenti Məhəmməd Əşrəf Qani və Türkmənistan Prezidenti Qurbanqulu Berdiməhəmmədovla keçirilən videokonfrans zamanı nəqliyyat dəhlizinin Türkmənistan üçün də böyük əhəmiyyətə malik olduğunu dedi. Dövlət başçısı bildirib:
"Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizi artıq tam şəkildə fəaliyyət göstərir. 2019-cu ildə bu dəhlizlə 8,7 milyon ton yük daşınmışdır. Bu ilin ilk dörd ayı ərzində bu rəqəm artıq 3 milyon tona çatmışdır. Azərbaycan, eyni zamanda, Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizinin fəal iştirakçısıdır. Dəhlizin Azərbaycan seqmentində bütün işlər başa çatdırılmışdır. Bu dəhliz vasitəsilə keçən il 2,1 milyon ton, bu ilin ilk dörd ayı ərzində isə 800 min ton yük daşınmışdır. Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizi çərçivəsində Azərbaycan Əfqanıstan və Türkmənistanla əməkdaşlıqda müsbət nəticələr əldə etmişdir. Mənim 2018-ci ilin noyabr ayında Türkmənistana rəsmi səfərim zamanı imzalanmış 21 sənəd arasında 9 sənəd nəqliyyat sektoruna aiddir. 2020-ci ilin birinci yarısında Ələt Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanında Türkmənistan və əks istiqamətdə 1,5 milyon tondan çox yük aşırılmışdır. Bu da keçən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 28 faiz çoxdur. Aşırılan quru yükün həcmi 7,7 dəfə artaraq 370 min tondan çox olmuşdur. Türkmənistan tərəfi limanda tikilməsi nəzərdə tutulan gübrə terminalının idarə olunması üzrə yaradılacaq konsorsiumda iştiraka dəvət edilmişdir. Lapis-Lazuli marşrutunun 2018-ci ildə Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu ilə birləşdirilməsindən sonra artıq Əfqanıstandan yüklər Türkmənistandan Azərbaycana, daha sonra Qərb istiqamətində daşınmağa başlanmışdır. 2018-ci ilin dekabr ayında Əfqanıstandan yola salınan ilk sınaq yükü 12 gün ərzində Bakı limanına çatdırılmışdır. Bu ilin yanvar-may ayları ərzində Azərbaycan vasitəsilə Əfqanıstan istiqamətində və əks istiqamətdə 55,5 min ton yük daşınmışdır. Azərbaycan yük təyyarələri ilə həmin dövrdə ölkəmizə və digər ölkələrə məxsus 12 min tona yaxın yükü Əfqanıstana çatdırmışdır. Azərbaycan etibarlı tranzit ölkəsi kimi dünya arenasında özünü təsdiqləyib. Ölkəmiz Avrasiyanın yeni önəmli nəqliyyat-logistika mərkəzlərind’n birinə çevrilmişdir.
Azərbaycan Əfqanıstan və Türkmənistanla çoxtərəfli formatda da səmərəli əməkdaşlıq edir. Ölkələrimiz beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində bir-birinin ərazi bütövlüyünü, suverenliyini və sərhədlərinin toxunulmazlığını daim dəstəkləyir. Hazırkı dövrün ən aktual problemi olan koronavirus xəstəliyi dünyada faciəvi nəticələrə gətirib çıxarmışdır. Pandemiya şəraitində ölkələr arasında və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində həmrəylik və əməkdaşlıq vacibdir. Pandemiyanın mənfi təsirlərinə baxmayaraq, Azərbaycan tranzit yüklərin daşınması üçün əlavə tədbirlər görmüşdür. Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizi ilə beynəlxalq yük daşımaları fasiləsiz olaraq həyata keçirilir".
Göründüyü kimi, ölkə başçısı Türkmənistanın logistik layihələrdən hansı faydanı götürdüyünü diqqətə çatdırıb. Bu, eyni zamanda, Ermənistanın Xəzərin o biri tərəfinə uzanan niyyətlərinin kəsilməsi anlamına gəlir. Çünki Ermənistan Türkmənistanla bir çox sahələrdə əməkdaşlıq etməyə meylli idi. Xüsusilə də İran vasitəsilə bəzi ticari razılaşmaları həyata keçirmək istəyirdi. Azərbaycanın bu sahədə Türkmənistanla sıx əməkdaşlığı Ermənistanın bu istəklərini ürəyində qoymuş olacaq. Bu istiqamətdə Ermənistanın aldığı zərbəni necə dəyərləndirmək olar?
Politoloq Elşən Mustafayev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Ermənistanın yürütdüyü siyasət onu bütün layihələr və əməkdaşlıq formatlarından kənarda saxlayır:“Bu səbəbdən də, Ermənistan özünə yeni çıxış yolları axtarır. Xüsusilə də Azərbaycanın yaxın münasibətdə olduğu ölkələrlə daha sıx əməkdaşlığa meyl edir. Biz bunu İsrailin timsalında da gördük. Hətta Ermənistan İsraildə səfirliyini də açdı. Azərbaycanı Orta Asiya ölkələri ilə bir çox dəyərlər birləşdirir. Həmin ölkələrdən biri də Türkmənistandır. Bu ölkə ilə biz həm həmsərhədik, həm də ortaq mədəniyyətə, milli kimliyə sahibik. Son zamanlar Azərbaycanın bu türkdilli ölkə ilə əməkdaşlığı bütün sahələr üzrə ciddi inkişaf edir. Bu səbəbdən də Ermənistan Türkmənistanı da öz hədəfinə almışdı. Burada İranın da rolunu xüsusi qeyd etməliyik. İranın hər iki ölkə ilə sərhədinin olması Ermənistanı bir qədər həvəsləndirmişdi. Hətta İran ərazisi vasitəsilə yanacaq alveri də etmək istəyirdilər. İranın tam sanksiyalar altına düşməsi bu planın reallaşmasını ümumiyyətlə mümkünsüz etdi. İndi də biz görürük ki, Türkmənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəklədi. Bu, Ermənistana vurulan ciddi zərbə idi. Bununla, faktiki olaraq, Türkmənistan haqqın yanında olduğunu bəyan etdi. Eyni zamanda, Ermənistanı dolayısı ilə işğaldan əl çəkməyə çağıran ölkələrin sırasında olduğunu bildirmiş oldu. Ermənistan anlamalıdır ki, onun yeganə çıxış yolu işğaldan əl çəkməkdir. Belə olmasa, Ermənistanın etdiyi yersiz çabalar Türkmənistanla olan münasibətdəki kimi özünü yerindəcə boğacaq. Logistika sahəsində də Azərbaycanla Türkmənistanın ciddi əməkdaşlığı var. Təbiidir ki, bu cür iqtisadi faydanı qoyub, Türkmənistan Ermənistanla əməkdaşlığa meyl etməyəcək”.
Ermənistanın yeganə yolu işğaldan əl çəkib belə layihələrdə iştirakdan keçir. Əks təqdirdə, belə dilənçi kökündə yaşamalı olacaq.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
