Qızıl fondu yenidən Azərbaycana gəlir gətirməyə başlayır

Tarix: 13.10.2015 / 02:38
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya bazarında artıq bir neçə gündür bahalaşmaqda davam edən qızılın qiymətinin qarşıdakı aylar ərzində də yüksəlməsi proqnozlaşdırılır.

Belə vəziyyət valyuta ehtiyatlarının tərkibinə qızıl daxil edən ölkələr, o cümlədən Azərbaycan üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Xatırladaq ki, Azərbaycan valyuta ehtiyatlarının tərkibinə 30 ton qızıl daxil edib. Amma son aylarda qızılın sürətlə ucuzlaşması bu ehtiyatların real ifadədə Azərbaycanı zərərə salması ilə müşayiət olunurdu. Lakin indi vəziyyət dəyişdiyindən, qızıl ehtiyatları yenidən əvvəlki dəyərini bərpa etməkdə, hətta gəlir gətirməkdədir. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi isə, qızılın qiymətinin bundan sonra da artması proqnozlaşdırılır. Bu da o deməkdir ki, Azərbaycan qızıl ehtiyatlarından daha çox gəlir əldə edə biləcək.

Qeyd edək ki, qızıl qiymətləri zəifləyən dollar və ABŞ Mərkəzi Bankının faizləri bu il artırmayacağı gözləntiləri ilə son yeddi həftənin zirvəsinə yüksəlib. Artıq bir unsiya qızılın qiyməti 1200 dollara yaxınlaşmaqdadır. Analitiklər bildirir ki, dolların məzənnəsi son həftələr ərzində aşağı düşür və ABŞ Mərkəzi Bankı faiz artırmağı gələn ilə taxirə sala biləcəyindən, dolların da bahalaşması təxirə düşür. Dolların ucuzlaşacağı barədə ehtimallar gücləndikdə investorlar sərmayələrini dollardan çıxarıb qızıla yatırır. Hazırda dollar zəiflədiyindən, sərmayə etibarlı vasitə olan qızıla doğru axır. Bu səbəbdən də qızıl bahalaşır.

ABŞ iqtisadiyyatında baş verənlər də qızılı bahalaşdırır. Burada iqtisadi vəziyyətin pisləşməsi fonunda maliyyə vəsaitləri ABŞ-ın qiymətli kağızlarının yox, qızılın alınmasına yönəldilir. Bir çox investorlar gözləyirdi ki, ABŞ-da faiz dərəcələri artacaq, qızılın qiyməti isə azalacaq. Amma əks proses gedir. Ekspertlər qızıl bazarında növbəti qiymətin yaxın tezlikdə 1300 dollara çatacağını proqnozlaşdırır. Daha bir məlumata görə isə, qızıl və almaz ehtiyatları mövcud yataqlarda aparılan hasilatın hazırkı tempi ilə 20 ilə bitəcək. "Goldman Sachs"bankının analitikləri bildirir ki, qiymətli metallara tələbatın artması əsasən yeni yataqların kəşf edilməməsi ilə bağlıdır. "Goldman Sachs"ın proqnozlarına görə, gələn il dünya qızıl hasilatı pik həddə çata bilər və növbəti illərdə azalmağa başlayacaq. Bu səbəbdən qızılın qarşıdakı illərdə artım tempini qoruyacağı gözlənir. Daha öncə buna bənzər açıqlama ilə dünyanın nəhəng qızıl hasilatçılarından olan "Goldcorp" şirkətinin rəsmiləri çıxış edərək bildiriblər ki, qızıl hasilatı 1995-ci ildə rekord həddə kəşf olunan yataqlarda başlanan hasilat nəticəsində pik həddə çatıb və hasilat, yeni yataqlar kəşf edilməsə, minimum həddə düşə bilər. Belə məlumatlar da qızılı bahalaşdırır. Amma hazırda dolların ucuzlaşması prosesi tətikləyir. Ekspertlər bildirir ki, baş verən bahalaşma tendensiyası qiymətli metal sahəsi üzrə Azərbaycanda gəlirlərin çoxalması ilə nəticələnəcək. Lakin təbii ki, qızılın qiymətində bahalaşma halları müşahidə olunursa, belə vəziyyət ondan hazırlanan məhsulun, xüsusən də daş-qaşın qiymətlərinin bahalaşmasında özünü göstərir. Bu hal isə heç də əhalinin maraqları çərçivəsində deyil. Digər tərəfdən, Azərbaycanın maliyyə bazarında pul kisəsinin tədricən artması ilə əlaqədar inflyasiyanın davamlı olacağını düşünsək, bankların özlərinin də ehtiyatların bir hissəsini qızıla yatırması halları müşahidə ediləcək. Belə vəziyyətdə qızılın qiymətində daha çox artım gözlənir. Təbii ki, bu hal Azərbaycan bazarlarında özünü dərhal göstərəcək. Ekspertlərin də sözlərinə görə, dünya bazarında qızılın bahalaşması Azərbaycanda əsasən zinət əşyalarının qiymətinə təsir edəcək. Çünki Azərbaycan, bir qayda olaraq, qızılı idxal edən ölkədir. Bu baxımdan dünya bazarında bahalaşma Azərbaycanda qızıl-zinət əşyalarının bahalaşmasına gətirib çıxaracaq. Amma valyuta ehtiyatları baxımından ölkənin gəlirlərini artıracaq. Hazırda ən böyük qızıl ehtiyatına ABŞ malikdir və bu ehtiyatlar 8 min tondan artıqdır. Almaniya qızıl ehtiyatının həcminə görə ABŞ-dan sonra dünyada ikinci yeri tutur. Federal bankın fondunda 3384 ton qızıl ehtiyatı var. 2014-ci ilin sonunda qızıl külçələrin dəyəri 107 milyard avro təşkil edib ki, bu da ümumi valyuta ehtiyatının üçdə ikisi deməkdir. Ən maraqlısı odur ki, qızıl ehtiyatının yalnız 35 faizi Almaniya ərazisində, yəni Frankfurt şəhərində saxlanır. Qalan ehtiyatların 43 faizi Nyu-Yorkda, 13 faizi Londonda, 9 faizi isə Paris anbarlarında qorunur. Avropanı digər inkişaf etmiş ödlkələri, eləcə də Rusiya və Çin də böyük həcmdə qızıl ehtiyatlarına malikdir.