Azərbaycanın valyuta ehtiyatları barədə bir çoxları üçün gözlənilməz xəbər...

Tarix: 09.10.2015 / 03:52
Bölmə: İqtisadiyyat

Valyuta ehtiyatlarımızın azalma tendensiyası sona çatır

Məlum olduğu kimi, son aylar ərzində Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarının həcmi azalmağa doğru gedirdi. Lakin bu prosesə yaxın tezlikdə tam son qoyulması gözlənir. Elə rəsmilər də narahatlığa əsas görmür. Məsələn, Azərbaycan Mərkəzi Bankının sədr müavini Xaqani Abdullayev bildirib ki, Azərbaycanın daxili bazarında valyutaya olan cari tələbat sabitləşib:

"Bu il və gələn il məzənnədə kəskin dəyişikliyə zərurət görmürük. Ciddi dollarlaşmaya zərurət yoxdur. Əlbəttə ki, bu, neftin qiymətində ciddi dəyişiklik olmasa nəzərdə tutulur". O qeyd edib ki, bu ilin avqust ayında valyuta bazarına müəyyən təzyiq olub və bu, qonşu ölkələrdəki devalvasiyanın psixoloji təsiri ilə bağlı idi. Lakin sentyabr ayının ortasından etibarən artıq stabillik yaranıb: "Hazırda Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları 7 milyard manatdan bir qədər artıqdır. Ciddi dollarlaşmaya zərurət yoxdur. Biz Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarının təhlükəsiz saxlanmasını əsas götürürük. Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarında azalma məbləği ciddi narahatlıq doğurmamalıdır. Çünki Mərkəzi Bank makroiqtisadi sabitliyə əsasən manatın məzənnəsi vasitəsilə nail olur". Qeyd edək ki, Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarının həcmi sentyabrda azalıb. Ayın əvvəlində 7 milyard 315 milyon 400 min dollar həcmində olan ehtiyatlar ayın sonunda 7 milyard 44 miyon 200 min dollar enib. Bir ay ərzində ehtiyatların həcmi 271 milyon 200 min dollar, yaxud 3,7 faiz azalıb.

Xatırladaq ki, Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarının həcmi avqust ayında 1,2 milyard dollar azalmışdı. Sentyabrdakı azalma ondan 4,44 dəfə kiçikdir. Bir ay əvvələ nisbətən sentyabrda ehtiyatların həcmində azalma sürətinin xeyli səngidiyi müşahidə edilir. Bu mənada daxili bazarda dollara tələbdə yaranan gərginliyin artıq səngidiyi müşahidə olunur. Lakin analoji proses, əslində, dünyanın bir çox ölkələrində müşahidə olunub. Ümumiyyətlə, son dövrlərdə dünyada mərkəzi bankların valyuta ehtiyatları sürətlə azalır. Buna səbəb milli valyutaların sabitliyinin qorunması üçün xərclənən vəsaitlərdir. "Bloomberg" agentliyi bildirir ki, valyuta ehtiyatlarında ən çox azalma Çində baş verib və Çin Mərkəzi Bankı yuanı dəstəkləmək üçün keçən ilin ortalarından etibarən 480 milyard dollar xərcləyib. Qeyd edək ki, bu rəqəm Yunanıstan iqtisadiyyatından iki dəfə çoxdur.

ABŞ-ın "Amherst Pierpont Securities" investisiya şirkətinin analitiki Robert Sinş bildirib ki, mərkəzi banklar tərəfindən təmin olunan likvidlik tədricən bitir və bu, valyuta məzənnələrindəki dəyişikliklərdə sərt dalğalanmalara səbəb olur. Onun fikrincə, bir tərəfdən ABŞ Federal Ehtiyatlar Sisteminin (FES) uçot dərəcəsini yüksəltmək istəməsi, digər tərəfdən Çinin valyuta ehtiyatlarının azalması valyuta dalğalanmalarına münbit zəmin yaradır. Bu vəziyyət valyuta treyderlərinə yüksək qazanc əldə etmək fürsəti yaratsa da, dünya iqtisadiyyatında, xüsusən də Çinə xammal ixrac edən ölkələrdə yaranan problemləri əks etdirir. Dünya valyutalarında sərt dalğalanmaların orta qiyməti 2011-ci ilin maksimal səviyyəsini ötüb. Avstraliyanın "Westpac Banking" banklar qrupunun valyuta analitiki Sin Kallou bildirib ki, Çin ehtiyatlarının azalması ölkədə baş verən stress vəziyyətini əks etdirir. Bu, digər ölkələrdə təşvişin yaranmasına gətirib çıxara bilər. Hazırda bir çox ölkədə mərkəzi bank valyutanı qorumaq üçün vəsait xərcləyir. Belə ki, Rusiya son iki ildə rublu qorumaq üçün 160 milyard dollar xərcləyib. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Azərbaycanın da valyuta ehtiyatları 2014-cü ilin avqust ayından etibarən azalmağa başlayıb. Lakin artıq bu prosesin sona çatması gözlənir. Çünki dollar ucuzlaşmağa başlayır. Digər tərəfdən, gözləntilərə rəğmən, Amerika iqtisadiyyatının zəif inkişafı Birləşmiş Ştatlarda uçot dərəcəsinin bu il ərzində artırılması ehtimalını zəiflədib. Çox güman ki, ABŞ-la yanaşı, qlobal iqtisadiyyatın digər aparıcı ölkələrində də mühüm iqtisadi göstəricilərin pisləşməsi ABŞ-ın artımını gələn ilə təxirə salmağa məcbur edəcək. Bu da dolları ucuzlaşdıracaq. ABŞ-da faiz dərəcələri 8 ildir minimuma yaxındır və bu, Birləşmiş Ştatlarda Mərkəzi Bankı qane etmədiyi üçün qurum dərəcələri artırmaqdan ötrü fürsət gözləyir. Dərəcəni artırmaqda yekdil rəy olsa da, bunun zamanı məsələsində fikir birliyi yoxdur. Hesab edilir ki, faiz dərəcəsini artırmaq üçün Birləşmiş Ştatlarda əsas iqtisadi göstəricilərin yaxşılaşması vacibdir. Bu göstəricilərdə davamlı yaxşılaşma olsa, baş bankın tərəddüd etmədən faiz dərəcəsini artıracağı şübhə doğurmur.

Analitiklərə görə, faiz dərəcəsi artırılsa, dolların digər valyutalara münasibətdə məzənnəsi xeyli yüksələcək. Baha dollar isə ABŞ-ın ixracına, istehsal gücünə mənfi təsir edə bilər. Buna görə də ABŞ tələsmir, öncə iqtisadiyyatın daha da güclənməsini gözləyir. Elə bu səbəbdən dolların ucuzlaşması gözlənir və bu da, Azərbaycan da daxil olmaqla, müxtəlif ölkələrdə valyuta ehtiyatlarını yenidən artıracaq.

Nahid SALAYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 16:35

Beyləqanın Əlinəzərli kəndində fermerlər üçün aqrar sığorta təlimi keçirilib

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...