Tikinti şirkətlərinin ümidi dövlətin ayıracağı ipotekaya qaldı

Tarix: 07.10.2015 / 03:12
Bölmə: İqtisadiyyat

Daşınmaz əmlak bazarında qiymətlərin enməsi hələ də davam etməkdədir. Buna rəğmən, alıcılıq qabiliyyəti istənilən səviyyədə deyil və bu amilin qiymətlərin daha da ucuzlaşmasına gətirib çıxaracağı proqnozlaşdırılır. Ekspertlər hesab edir ki, bazara hansısa formada müdaxilə olmasa, hazırda fəaliyyət göstərən tikinti şirkətlərinin əksəriyyəti sıradan çıxacaq. Çünki bu şirkətlərin məhsullarına hazırda böyük tələb müşahidə olunmur.

Əksinə, şirkətlər əllərində olan mənzilləri satmaqda belə çətinlik çəkir. Təbii ki, söhbət burada ilk növbədə yeni inşa olunan mənzillərdən gedir.

Şirkətlər hazırda əllərində olan mənzilləri müəyyən qədər ucuzlaşdırsalar da, satış tempindən narazılıq edir. Əmlak bazarı üzrə ekspert Rəşad Əliyev də təsdiq edir ki, 2014-cü ilin payızından bazarda qiymətlər enməkdədir. Onun sözlərinə görə, bazarda qiymət enməsi artıq 1 ildən artıqdır davam edir və bu kifayət qədər böyük dövrdür: "Maraqlısı odur ki, daşınmaz əmlak bazarında oxşar vəziyyət 2008-ci ildə də baş verib. Hər iki dövrün oxşar və fərqli cəhətləri var. Oxşarlıq bazardakı böhranın səbəbləri və qiymətlərin enmə həcmləri ilə bağlıdır. Fərqlər isə bazarda mövcud şərait və ona təsir edən amillərdir". Lakin dövlətin daşınmaz əmlak bazarında yeni siyasətə start verməyə hazırlaşması tikinti şirkətləri üçün xilas yolu olmaqla yanaşı, mənzilə böyük tələb də formalaşdıracaq. Söhbət mənzil bazarına 200 milyon manat dəyərində ipoteka kreditlərinin yönəldilməsindən gedir. Məsələyə növbəti dəfə toxunan maliyyə naziri Samir Şərifov ipoteka kreditinə 200 milyon manat vəsaitin ayrılması prosesi ilə əlaqədar müvafiq işlərin görüldüyünü bildirib: "Bu sahədə müvafiq qanunverici təşəbbüs hazırlanıb, Maliyyə Nazirliyi və Mərkəzi Bank tərəfindən müvafiq təkliflər hazırlanıb, təqdim olunub. Bu təkliflər qəbul edildikdən sonra müvafiq maliyyə vəsaitinin ayrılması mümkün olacaq. Nəzərdə tutulur ki, bunun hesabına həm güzəştli əhali kateqoriyasına aid olan ailələrə ipoteka kreditlərinin verilməsində əlavə imkanlar yaradılsın, həm də bu kateqoriyalara aid olmayan və ipoteka almaqda maraqlı olan şəxslərə ipoteka şərtləri bir qədər asanlaşdırılsın". Beləliklə, yaxın tezlikdə əmlak bazarına böyük həcmdə vəsait yönəldiləcək. Bu isə ev bazarında aktivliyin əhəmiyyətli dərəcədə artmasına gətirib çıxaracaq. Özü də məlumatlara görə, ipoteka kreditlərinin faiz dərəcələrinin aşağı salınacağı gözlənir. Belə fikirlər səslənir ki, adi ipoteka kreditlərindəki 8 faiz 6 faizədək azaldılacaq. Sosial ipoteka kreditləri isə 2 faizlə təklif edilə bilər. İndiki şərtlərə görə isə, kommersiya şərtləri ilə ipoteka kreditləri manatla və yalnız Azərbaycan vətəndaşlarına verilir. Kreditlər 3 ildən 25 ilədək müddətə verilir. Kreditin maksimum həcmi 50 min manatı keçməməlidir. Kredit illik 8%-dən çox olmayan dərəcə ilə verilir. Dövlət büdcəsindən yalnız sosial ipoteka maliyyələşdirilir. Maksimal məbləği 50 min manat təşkil edir, illik faiz dərəcəsi 4%-dən çox deyil. Faizlərin dəyişməsi və məbləğin artımı isə, mənzil bazarı ilə yanaşı, sığorta sektoru üçün də vacib önəm kəsb edir. İpoteka kreditləşməsinin şərtlərinə əsasən, bu insanlar həm aldıqları mənzili, həm də özlərinin həyatını sığorta etdirməlidir. Bu isə hazırda heç də yaxşı vəziyyətdə olmayan sığorta şirkətləri üçün ikiqat müştəri deməkdir. Mütəxəssislərin fikrincə, belə vəziyyət maddi durumu pisləşən sığorta şirkətlərinin fəaliyyətini yenidən dirçəldəcək.

Daha aztəminatlı insanların mənzillə təminatını həyata keçirmək üçün sosial mənzillərin inşası da gündəmdədir. Qeyd edək ki, bir sıra ölkələrdə aztəminatlı ailələrin də mənzil sahibi olması üçün dövlət tərəfindən sosial mənzillər inşa olunaraq əhaliyə ucuz qiymətə icarəyə verilir. İnsanlar hər ay icarə haqqını ödəyə-ödəyə zamanla o mənzilin sahibinə də çevrilə bilir. Azərbaycanda da, Mənzil Məcəlləsinə əsasən, aztəminatlı əhaliyə kirayə verilməsi üçün nəzərdə tutulan xüsusi təyinatlı sosial mənzillərin tikilməsi və bu mənzillərin fondunun yaradılması nəzərdə tutulub. Məsələ dəfələrlə gündəmə gəlsə də, onun həyata keçməsi istiqamətində gələn ildən etibarən müəyyən addımlar atılacağı proqnozlaşdırılır.

Mütəxəssislər də hesab edir ki, bunun üçün müvafiq fond işlək formaya düşərsə, dövlət hesabına mənzil alan vətəndaşların sayı arta bilər.

Xatırladaq ki, belə fondlar əsasən inkişaf etmiş ölkələrdə, eləcə də qonşu Türkiyədə, həmçinin bir sıra MDB dövlətlərində, məsələn, Rusiyada fəaliyyət göstərir. Azərbaycan da bu təcrübədən istifadə edə bilmək üçün lazımi maliyyə imkanlarına malikdir.