Lombardların dəhşətli girov fırıldaqları...

Tarix: 06.10.2015 / 04:23
Bölmə: İqtisadiyyat

Son dövrlərdə Azərbaycanda lombard kreditlərindən istifadə edənlərin sayının daha da artması müşahidə edilməkdədir. Ekspertlər isə əvvəlki kimi bildirir ki, bank kreditlərinin şərtlərinin çətinləşməsi və bunun alınması üçün çox vaxt tələb olunması lombard kreditlərinə üz tutanların sayını artırır. Belə vəziyyətdən isə lombardlar maksimal dərəcədə öz lehinə istifadə etməyə çalışır. Məsələn, lombard kreditlərinin faizləri getdikcə artır.

Əsas problemlərdən biri isə yenə girovlarla bağlıdır. Lombardlarda girovun qiymətləndirilməsi banklarla müqayisədə daha pis vəziyyətdədir. Onların böyük əksəriyyətində qoyulan qızıllar bazar qiymətindən iki dəfə aşağı hesablanır. Məsələn, 750 əyarlı qızılın 1 qramının real bazar dəyəri 38-40 manat olduğu halda, lombardlarda 16-20 manatdan hesablanır, yəni dəyərindən iki dəfə aşağı.

Ekspertlər girovun qiymətləndirilməsi məsələsində, lombardlarla yanaşı, bank sektorunda da ciddi problem olduğunu bildirir. Həm lombardlarda, həm də banklarda kredit almaq üçün müraciət edən şəxslərin təqdim etdiyi girovu kredit verənlər özlərinə yaxın olan qiymətləndiricilər vasitəsilə qiymətləndirir. Bu da əksər hallarda girovun real dəyərindən qat-qat aşağı qiymətləndirilməsinə səbəb olur. Vəziyyətdən çıxış yolu kimi bu sahədə qanunvericilik bazasının daha da təkmilləşdirilməsi önəmli sayılır. Qiymətləndirmə əslində kifayət qədər mühüm bir prosesdir. Müştəri hər hansı predmeti girov göstərərək bankdan və lombarddan kredit almaq niyyətindədirsə, ekspertin qiymətləndirməsi nəticəsində alınan məbləğdən asılı olaraq ona verilən kredit məbləği dəyişə bilər. İndilikdə isə Azərbaycan lombardlarının və banklarının gətirdiyi ekspertlər predmetin və qızılın heç yarısı qədər də qiymət qoymur. Bu da nəticədə müştərinin daha çox zərər görməsinə səbəb olur. Buna rəğmən, lombardların müştəriləri hələlik çoxaldığından, onlar girova istədikləri qiyməti qoyur. Lombardların, demək olar ki, hamısı müştərilərinə pul verərkən girov kimi qızıl-zinət əşyaları qəbul edir. Girov qiymətləndirilir və onun bir hissəsi qədər borc verilir. Lombard müştəriləri arasında, ölkə vətəndaşları ilə yanaşı, Azərbaycanda işləyən, yaşayan əcnəbi vətəndaşlar da var. Onların ölkədə daimi qeydiyyatı olmadığı üçün banklardan pul ala bilmirlər və buna görə də lombarda üz tuturlar. Lombardlar borc pulu girov müqabilində verdiyinə görə müştərinin ödəniş qabiliyyətini araşdırmır. Üstəlik, borcun qaytarılması üçün konkret müddət də qoyulmur. Yəni hər ay faizləri ödəyib borcun qaytarılmasını növbəti aya keçirmək olar.

Yaranmış vəziyyətdə müştərilərini itirməmək üçün banklar da lombard krediti verir.

Bankların qayda və şərtləri müxtəlifdir. Bəzi banklar qızılın 50, bəziləri 80, bəzisi isə 100 faizi həcmində kredit təklif edir. Amma banka müraciət edəndən sonra bəlli olur ki, banklar tam 100 və ya ondan yüksək həcmdə kredit təqdim etmir. Amma lombardlardan fərqli olaraq, banklarda əmanət və ya girov müştərinin razılığı və ya məhkəmə qərarı olmadan açılmır. Lombardlarda isə qızıl müştərinin razılığı olmadan satışa çıxarılır. Amma həm banklarda, həm də lombardlarda qızıl alış qiymətinə hesablanmır. Bank və ya lombardlar qızılı lom qiymətindən aşağı hesablayır. Ekspertlər bu durumda lombardlara nəzarətin artırılmasını zəruri sayır. Məsələn, Rusiyada lombardların fəaliyyətini tənzimləyən qanun mövcuddur. Həmin qanunla girov qoyanların hüquqları tənzimlənir. Azərbaycanda isə lombardlar lisenziya əsasında fəaliyyət göstərir və Mülki Məcəllə istisna olmaqla, digər qanunlarda lombard fəaliyyəti ilə bağlı xüsusi maddə yoxdur. Bu səbəbdən müştərinin - girov qoyanın hüquqları tam təmin olunmur. Bu fonda Azərbaycanda lombard fəaliyyəti haqqında qanunun qəbulu artıq vacib sayılır. Çünki məhz belə bir qanun əsasında lombardların fəaliyyətinə nəzarət gücləndirilə bilər. İndilikdə isə kredit verən kommersiya banklarının və hətta bank olmayan kredit təşkilatlarının fəaliyyəti ilə bağlı konkret tələblər varsa, qanunvericilikdə lombardlar üçün belə tələblər yoxdur.

Belə vəziyyət isə sözügedən maliyyə qurumlarına müştərilərlə istədikləri kimi davranmağa imkan verir. Hər halda, bu məsələyə artıq inzibati müdaxilənin vaxtı çatıb.

Tahir TAĞIYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

Tarix: 21.10.2026 / 17:06

Azərbaycan daha bir rekord vurdu - "tranzitlərin rekordu"...

Tarix: 21.10.2026 / 16:50

Neft Fondumuzun çox valyuta qazanmasına mane olan tək səbəb var...

Tarix: 21.10.2026 / 13:35

Azərbaycanda yeni bank yaradıla bilər - Aİ-dən TƏKLİF...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...