Son həftələrdə Yaxın Şərqdə gərginlik kəskin artıb. ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatları İranın Hörmüz boğazını faktiki bloklamasına gətirib çıxarıb. Bu boğaz dünya neft və LNG (maye qaz) ticarətinin kritik arteriyası hesab olunur; burada dünya istehlak edilən enerji daşıyıcılarının təxminən 30%-i hərəkət edir. Boğazın bağlanması nəticəsində neftin qiyməti qısa müddət ərzində 220 dollara qədər yüksəlib, bu isə Almaniyada benzin və dizel qiymətlərinin rekord səviyyəyə qalxmasına səbəb olub.
Enerji qiymətlərinin kəskin artması Almaniyanın sənaye və istehlak sektorlarını ciddi təsirləndirir. Kimya, metallurgiya, şüşə, kağız və maşınqayırma kimi enerji-intensiv sahələrdə xərclərin artması məhsulun maya dəyərini yüksəldir. Bu, həm inflyasiya riskini artırır, həm də investisiyalar üçün qeyri-müəyyənlik yaradır. Almaniyanın əsas sənaye sahələri enerji qiymətlərinə yüksək həssaslıq göstərdiyindən, bu tendensiya iqtisadi sabitliyə ciddi təzyiq göstərir.
Müharibə həm də nəqliyyat sektoruna mənfi təsir göstərir. Gəmi və aviaşirkətlər Fars körfəzi və ətraf hava məkanını təhlükəli sayaraq marşrutlarını dəyişmək məcburiyyətində qalırlar. Nəticədə logistika xərcləri artır və qlobal təchizat zəncirləri uzanır. Xüsusilə Avropa ölkələri, o cümlədən Almaniya, idxal və ixrac əməliyyatlarında gecikmələr yaşayır, bu isə sənaye istehsalının planlaşdırılmasına mənfi təsir göstərir.
Almaniya hökuməti vəziyyətə reaksiya olaraq xüsusi işçi qrupu yaradıb. Bu qurum gündəlik olaraq enerji bazarlarını izləyir, qiymət artımlarını monitorinq edir və təchizatın təhlükəsizliyini qiymətləndirir. Lakin hökumət hələlik benzin və dizel qiymətlərinə birbaşa müdaxilə etmir. Ekspertlər isə enerji təchizatının dayanıqlığını artırmaq üçün mənbələrin diversifikasiyasını, yerli və bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafını sürətləndirməyi tövsiyə edirlər.
Avropa ölkələrinin ABŞ-ı hərbi əməliyyatları dayandırmaq üçün birbaşa danışıqlara məcbur edə biləcəyi ehtimalı məhduddur. ABŞ-ın regiondakı strategiyası və təhlükəsizlik maraqları özəl qərarlarla müəyyən olunur və xarici təzyiq nəticəsində dərhal dəyişməsi real görünmür. Buna görə də Avropa üçün daha praktiki yol enerji diversifikasiyasına, alternativ təchizat marşrutlarına və bərpa olunan enerji layihələrinə yatırım etməklə riskləri azaltmaqdır.
Xülasə olaraq, Hörmüz boğazındakı gərginlik Almaniya və digər Avropa ölkələrinin enerji təhlükəsizliyinə ciddi təhdid yaradır. Qısa müddətli iqtisadi itkilər inflyasiyanı artırır, sənaye xərclərini yüksəldir və daxili bazarda istehlak gücünü zəiflədir. Uzunmüddətli perspektivdə isə Avropanın dayanıqlılığı enerji təchizatının diversifikasiyası və bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı ilə bağlıdır. Almaniya hökumətinin diplomatik və iqtisadi strategiyaları bu tendensiyaları balanslaşdırmağa çalışır, lakin regional gərginliyin davam etməsi qlobal bazarlarda qeyri-müəyyənliyi artırır və iqtisadi sabitliyi təhdid edir.
Əlavə olaraq, Almaniya və Avropa üçün enerji siyasətinin gələcəkdəki uğuru yalnız qısa müddətli siyasət tədbirlərindən deyil, həm də strateji diversifikasiya, infrastrukturun möhkəmləndirilməsi və bərpa olunan enerji mənbələrinin sürətli inkişafından asılı olacaq.
Akif NƏSİRLİ
