Bankların birləşməsi yenə düyünə düşdü

Tarix: 04.06.2015 / 10:43
Bölmə: İqtisadiyyat

Son günlərdə yenidən aktuallaşan məsələlərdən biri də bankların birləşməsi ilə bağlıdır. Ekspertlər hesab edir ki, bəzi banklar birləşməsə, onların fəaliyyət göstərməsi mümkün olmayacaq. Xatırladaq ki, sözügedən məsələ bu günlərdə Asiya İnkişaf Bankının (AİB) Mərkəzi və Qərbi Asiya Departamentinin Dövlət İdarəçiliyi, Maliyyə və Ticarət sektorunun direktoru Betti Uilkinson tərəfindən də gündəmə gətirilib.
Uilkinson hesab edir ki, Azərbaycan iqtisadiyyatının miqyasına görə 45 bank çoxdur: "Birinci növbədə baxmaq lazımdır ki, mövcud bank sektorunda idarəetmə sistemi necə təşkil olunub və bankların maliyyələşmə mənbələri hansılardır. O cümlədən, onların müştəri bazası və strateji inkişafını da nəzərdən keçirmək lazımdır ki, yalnız bundan sonra kiçik banklar böyükləri ilə birləşdirilə bilsin". Uilkinsona görə, bankların birləşməsi normal prosesdir və bu, dünyanın bir çox ölkələrində həyata keçirilib.
Qeyd edək ki, əslində Betti Uilkinsonun təklifi yeni ideya deyil. Azərbaycanda bankların sayının çox olduğu və bəzilərinin birləşməsinin vacibliyini xarici maliyyə qurumları dəfələrlə ortaya atıb və Azərbaycan Mərkəzi Bankı (AMB) da analoji mövqe sərgiləyir. Özü də nəzərə almaq lazımdır ki, banklarda əhalinin əmanətləri azalır. Bu isə bəzi kiçik banklar üçün daha ciddi problem yaradır. Qeyd edək ki, ölkədə fəaliyyət göstərən kommersiya banklarında əhalinin yerləşdirdiyi əmanətləri ümumi həcmi may ayının 1-nə 7 milyard 717,2 milyon manat təşkil edib. Bu, aprel ayının 1-nə olan analoji göstərici ilə müqayisədə 64,4 milyon manat və ya 0,8% azdır. Yerli ekspertlərin əksəriyyəti ölkədə sistem əhəmiyyətli bankların sayının maksimum 25-30 olduğunu deyir. Mərkəzi Bank isə indiki vəziyyətdə kommersiya banklarının bağlanmasına imkan verməyəcəyini bildirib. Məhz bu fonda bankların bəzilərinin birləşməsi zəruri sayılır. Ekspertlərə görə, indiki vəziyyətdə 45 bankdan azı 10-nun daha iri banklarla birləşməsi məqbul olardı. Ekspert Samir Əliyevin sözlərinə görə, Azərbaycanda bankların say çoxluğu məsələsi yeni deyil: "Asiya İnkişaf Bankı bu məsələni qaldıran ilk beynəlxalq maliyyə institutu deyil. Neçə illərdir ki, Beynəlxalq Valyuta Fondu və Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı bu məsələnin vacibliyini qeyd edir. Yerli ekspertlər bu ideyanı dəstəkləyir. Hətta Mərkəzi Bank da bankların sayının azalmasını istəyir. Mərkəzi Bank hər il bankların konsolidasiyasını özünün əsas prioritetlərindən biri elan etsə də, bu istiqamətdə nəticə əldə edə bilmir. Bir sözlə, hamının fikri üst-üstə düşsə də, banklar könüllü birləşmək istəmirlər. Çünki hərəsi bir mənbəyə bağlıdır, sərbəst qərar verə bilmirlər". Onun sözlərinə görə, Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün 20-25 bankın olması kifayət edir. Bank sektorunda həmin bankların payı 90 faizə yaxındır. Yerdə qalan 20 bankın bazar payı 10 faiz civarındadır. Digər ekspertlər də hesab edir ki, indiki halda bankların birləşdirilməsi müsbət xarakter daşıyır. Çünki bankların bir qismi ziyanla işləyir və belə şəraitdə onlar ya birləşdirilməli, ya da müflis olmalıdır. Lakin həmin bankların müflis olması indiki halda bank sektoru üçün arzuolunan deyil. Halbuki, bankların birləşməsi qeyri kapitala malik bankların sayının artmasına səbəb olacaq. Bu isə bank sektorunun güclənməsinə, banklar arasında daha ciddi rəqabətin aparılmasına gətirib çıxaracaq. Bankların birləşdirilməsi prosesi uğurla baş verərsə, bu, maliyyə sektoruna da çox müsbət təsir edəcək. Bankların birləşdirilməsi təklif edilən kredit faizlərinin də aşağı düşməsinə gətirib çıxara bilər. Onu da qeyd edək ki, ziyanla işləyən bankların birləşdirilməsi bu bankların əhali qarşısındakı öhdəliklərinə təsir göstərməyəcək. Ekspert Vüqar Bayramov bu xüsusda bildirir: "Vətəndaşın bu banklardan birində 10 min manat əmanəti varsa, bank birləşəndən sonra avtomatik olaraq vahid bankın səlahiyyətinə keçir. Yəni həmin bank əhalinin əmanətlərinin saxlanması imkanına malik olur. Sadəcə, bu zaman vətəndaşın əmanətinin qorunub saxlanması, vəsaitlərinin ödənilməsi ilə birləşdirilərək yaradılan bir bank məşğul olacaq. Bu isə o deməkdir ki, vətəndaşların əmanəti itməyəcək".
Qeyd edək ki, tələblərə görə, 50 milyondan az məcmu kapitalı olan banklar ya bağlanmalı, ya da kredit təşkilatına çevrilməli idi. Mərkəzi Bank hələlik bu tələbin məcburi icraya yönəldilməyəcəyini bildirib. Lakin indiki şəraitdə bankların birləşdirilməsi vacib sayılır və belə görünür ki, banklar könüllü şəkildə buna getmək istəmir. Bu səbəbdən məsələyə inzibati qaydada müdaxilə zəruri sayılır. Bunun üçün isə Mərkəzi Bankın əlində kifayət qədər təsir alətləri var.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

Tarix: 21.10.2026 / 17:06

Azərbaycan daha bir rekord vurdu - "tranzitlərin rekordu"...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...