Dünyada yeni iqtisadi böhran başlanır

Tarix: 26.05.2015 / 02:22
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya iqtisadiyyatında artım səviyyəsinin istənilən həddə olmaması böyük narahatlıqla qarşılanmaqdadır. Hesab edilir ki, vəziyyət dəyişməsə, dünyanın yeni böhranla üzləşməsi də qaçılmaz ola bilər. Hazırda ABŞ və Avropada iqtisadi durumun istənilən səviyyədə olmaması ekspertləri bu sahədə daha bədbin proqnozlar verməyə vadar edir. Məsələ burasındadır ki, dünyanın ən böyük iqtisadiyyatına sahib olan ABŞ ilk rübü 0,2% ümumi daxili məhsul (ÜDM) artımı ilə başa vurub.
Təhlilçilər bu il ABŞ iqtisadiyyatının 2,6%, gələn il isə 2,8% artacağını proqnozlaşdırır. Atlanta Federal Ehtiyatlar Bürosunun apardığı hesablamalara əsasən, ABŞ ikinci rübdə cəmi 0,7% artımı əldə edə biləcək. Bəzi iqtisadçılar ABŞ iqtisadiyyatının resessiya, digərləri isə uzunmüddətli durğunluq mərhələsinə daxil olduğunu bildirir.
Avropa Birliyi də durğunluq ərəfəsinə çatmaqdadır. Belə ki, son hesablamalara görə, bu təşkilatda orta artım tempi cəmi 1,2% olub. Birliyin lokomotiv ölkələri üçün göstəricilər yüksək deyil. Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı bu fonda (EBRD) öz regional inkişaf proqnozlarını 2 dəfə azaldıb. EBRD xəbərdarlıq edib ki, Ukrayna böhranı Rusiyanı iqtisadi tənəzzülə aparırsa, bu, o cümlədən dünya iqtisadiyyatına da ziyan vura bilər. EBRD-nin baş iqtisadçısı Erik Berglof bildirib: "Həqiqətən də bizim əsl narahatlığımızın səbəbi sanksiyaların artmasıdır, xüsusilə də maliyyə sistemində. Ukrayna-Rusiya geosiyasi böhranı və Türkiyə kimi böyük iqtisadiyyatı olan digər ölkələrdəki ləngimələr hesabına regionda iqtisadi azalma ola bilər. EBRD Türkiyə üçün əvvəlki 3.3 faizlik iqtisadi artım proqnozunu 2.5 faizə qədər azaldıb.
Krımın anneksasiyası ilə beynəlxalq sanksiyalar tətbiq olunmazdan əvvəl Rusiyanın iqtisadiyyatı onsuz da ləngiyirdi. Əlavə gərginlik bu il iqtisadi artımın azalması, 2015-ci ildə isə 0.6 faizə çatması deməkdir". EBRD öz hesabatında bildirir: "Rusiya iqtisadiyyatı tənəzzülə uğrayacaq və Ukraynada xaricə məhsul satışı çətinləşəcək. Dünya bazarlarında risuə meylliliyin artması EBRD regionunda inkişafın durğunluğuna səbəb olacaq. Rusiya-Ukrayna böhranı bundan sonra qlobal iqtisadiyyata təsir göstərəcək". Avrozona böhranından sonra Avstriya, İtaliya, Almaniya və Yunanıstan banklarının kredit qabiliyyəti azalıb. Xüsusən də sabiq Yuqoslaviya ölkələri, Bolqarıstan və Rumıniyada vaxtı ötmüş borclar geniş yayılıb. Avrozona üzvü olan Sloveniya ötən ay hökumət parçalandıqdan sonra yenidən diqqət mərkəzindədir. Xatırladaq ki, Sloveniya hökuməti dövlət borclarının azaldılması və borc içində olan banklara kömək üçün xilasetmə proqramı qəbul etmişdi. Berqlof qeyd edir: "Siyasi vəziyyət yenə də qeyri-müəyyəndir; struktur dəyişikliklərinə ciddi ehtiyac var".
Hər halda, bütün əsas diqqət ABŞ-a yönəlib. Hesab edilir ki, ABŞ-da iqtisadi durum pisləşərsə, yeni maliyyə böhranı qaçılmaz olacaq. Məhz belə bir vaxtda məşhur HSBC bankının tədqiqatlarında ABŞ-dakı son resessiyadan 6 il keçdiyi bildirilib. Bank öz təhlillərində inkişaf etmiş ölkələrin resessiya mərhələsinə daxil olması üçün iqtisadiyyatı stimullaşdırmalarını ön plana çıxardıqlarını, bunun da heç bir nəticə vermədiyini qeyd edib. 1970-ci illərdə uçot dərəcəsini aşağı salan bir çox ölkə hələ də faizləri sıfıra yaxın səviyyədə saxlayıb. Buna misal olaraq İsveçrə, Yaponiya və digər ölkələri göstərmək olar. Bu ölkələrdə uçot dərəcələri və ümumiyyətlə orta faiz dərəcələrinin mənfiyə keçməsi mümkündür. Belə olan halda böhran mütləq yaşana bilər. Digər tərəfdən, iqtisadi stimullaşdırma üsulu olan "kəmiyyət yumşaldılması" vasitəsilə ABŞ, Yaponiya və Avropa ölkələri iqtisadi artıma nail ola bilməyib və bu ölkələrdə sadəcə aktivlərin qiyməti maksimum həddə çatıb. Bu, səhm bazarı və daşınmaz əmlak kimi aktivlərə aiddir. Nəticədə, dünya iqtisadiyyatının resessiyaya məruz qalacağı gözlənir. Qlobal iqtisadiyyatın böhrandan çıxması üçün isə böhranın dərinləşməsi qaçılmazdır və ancaq bundan sonra iqtisadi artım dövrünün bərqərar olacağı ehtimal edilir. Amma buna qədər yeni böhran da baş verməlidir. Böhranın yenidən ABŞ-dan başlaması da istisna olunmur. Qeyd olunduğu kimi, dünya iqtisadiyyatının əsas mühərriki olan ABŞ-da vəziyyət bir o qədər də yaxşı deyil. Borc probleminə görə Amerikanın növbəti dəfə pul çapına start verəcəyi gözlənir. Dolların çapı dünyada qiymətlərin qalxmasına gətirib çıxarır. Bu, digər ölkələrin iqtisadiyyatına da təsir göstərir. Bir tərəfdən dünyada avro, dolların məzənnəsinin kəskin dəyişməsi, bunun digər valyutalara təsir göstərməsi, digər tərəfdən qızılın qiymətinin bahalaşması inkişaf etməkdə olan ölkələrdə problemlər yaradır. Bunları nəzərə alaraq yeni böhranın baş verəcəyini proqnozlaşdırırlar.
Tahir TAĞIYEV

euro dollar30

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

Tarix: 21.10.2026 / 17:06

Azərbaycan daha bir rekord vurdu - "tranzitlərin rekordu"...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...