Dollar kreditliləri mayın 7-də Konstitusiya Məhkəməsindən təsəlliverici cavab gözləyir

Tarix: 20.04.2015 / 02:55
Bölmə: İqtisadiyyat

Rəşad Həsənov: "Konstitusiya Məhkəməsi mayın 7-də əhali arasında çaşqınlıq yaradan 439-cu maddənin izahını verəcək"

"Məhkəmə mayın 7-də vətəndaş üçün nəsə sosial paket, güzəşt və yaxud kompensasiya qərarı çıxarmaq üçün toplaşmır və buna bənzər qərarların qəbulu yalnız hökumətin səlahiyyətləri daxilindədir"
Məlum olduğu kimi, fevralın 21-də Mərkəzi Bank manatın məzənnəsinin devalvasiyası ilə bağlı müvafiq qərar qəbul edib. Həmin qərar vətəndaşlar arasında bir sıra suallar yaradıb. Vətəndaşlar dollarla götürdüyü krediti hansı məzənnə ilə qaytaracaqlarından narahatdır.
Əhali dollarla kredit götürən zaman dolların məzənnəsi manata nisbətən aşağı idi. Amma məlum qərardan sonra dolların məzənnəsi manata nisbətən yüksəldi. Dolların məzənnəsinin qalxması
dollarla kredit götürənləri təşvişə salıb.
Mayın 7-də Konstitusiya Məhkəməsi kredit borcunun hansı məzənnə ilə qaytarılmasına dair qərar qəbul edəcək.
Konstitusiya Məhkəməsinin mətbuat xidmətinin yaydığı məlumata görə, məhkəmələr kredit borclarının hansı məzənnə ilə qaytarılması ilə bağlı işlərə baxarkən Konstitusiya Məhkəməsinin mayın 7-də çıxaracağı qərarı gözləməlidir: "Azərbaycan Respublikasının insan hüquqları üzrə müvəkkili (ombudsman) və Göyçay Rayon Məhkəməsi Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin bəzi müddəalarının Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına uyğunluğunun yoxlanılması, habelə həmin Məcəllənin 439.1-ci, 439.2-ci və 439.7-ci maddələrinin şərh edilməsi üçün Konstitusiya Məhkəməsinə müvafiq olaraq sorğu və müraciət göndərib. Eyni zamanda, Mülki Məcəllənin bəzi müddəalarına aydınlıq gətirilməsi də soruşulur. Həmin sorğu və müraciətə Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu tərəfindən mayın 7-də baxılacaq.
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına əsasən, Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun qərarları Azərbaycan Respublikasının ərazisində məcburi qüvvəyə malikdir və məhkəmələr üçün məcburi xarakter daşıyır. Odur ki, məhkəmə qərarlarının obyektiv və hüquqi cəhətdən əsaslı olmasının vacibliyini nəzərə alaraq, məhkəmələr qeyd edilən məsələ ilə bağlı Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun yekun qərarını gözləməlidir".
Maraqlıdır, ekspertlər Konstitusiya Məhkəməsinin necə qərar çıxaracağını düşünür?
İqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, Konstitusiya Məhkəməsi mayın 7-də Mülki Məcəllənin 439-cu maddəsinin izahını verəcək: "May ayının 7-də Konstitusiya Məhkəməsi devalvasiyadan sonra ictimaiyyətdə ciddi şəkildə çaşqınlığa səbəb olan və bir çox hüquqşünaslar tərəfindən müxtəlif mənalarda təhlil edilən Mülki Məcəllənin 439-cu maddəsinin bəndlərində pul öhdəliklərinin icrası ilə əlaqədar tələblərin izahını verəcək. Xüsusilə bu maddənin aşağıda qeyd olunan 2-ci bəndinin əslində hansı anlam daşıdığını təsdiqləyəcək. 439.2-ci bənddə qeyd olunur ki, əgər xarici valyutada olan pul öhdəliyi Azərbaycan Respublikasında ödənilməlidirsə, ödənişin xarici valyutada aparılmalı olduğunun şərtləşdirildiyi hallardan başqa, o, manatla ödənilir. Yenidən hesablama ödəniş anında ödəniş yerinin məzənnə qiyməti üzrə aparılır. Çünki bəhs edilən maddə əslində iqtisadi prinsiplərə uyğundur və konkret olaraq xarici valyutada kreditin və yaxud da digər pul öhdəliklərinin "öhdəliyin yarandığı günə"-başqa sözlə, ödəniş gününə və ödənişi qəbul edən tərəfin müəyyən etdiyi məzənnəyə uyğun həyata keçirilməli olduğunu göstərir. Bu maddədə ifadə olunan "xarici valyutada aparılmalı olduğunun şərtləşdirildiyi hallardan başqa" ifadəsi digər valyutaların, məsələn, manatın istifadə edilmədiyi və yaxud tərkibində valyutadəyişmə şöbəsi olmayan təşkilatlara aid edilir. Beləliklə, banklar valyutadəyişmə ilə məşğul olduğu üçün siz xarici valyutada olan kredit borcunuzu cibinizdə olan hər hansı digər valyuta ilə ödəyə bilərsiniz ki, bu zaman bank sizə günün məzənnəsinə uyğun məbləği bildirir və siz ödənişi həyata keçirə bilirsiniz. Yox, əgər siz bankın məzənnəsini yüksək-sizə sərfəsiz hesab edirsinizsə, istədiyiniz yerdə lazım olan məbləği konvertasiya edərək banka olan borcunuzu öhdəliyin yarandığı valyuta ilə ödəyə bilərsiniz. Demək istəyirəm ki, Məhkəmə may ayının 7-də vətəndaş üçün nəsə sosial paket, güzəşt və yaxud kompensasiya qərarı çıxarmaq üçün toplaşmır və buna bənzər qərarların qəbulu yalnız hökumətin səlahiyyətləri daxilindədir. Əgər güzəştdən söhbət gedirsə, bu zaman banklara dövlət tərəfindən kompensasiya ödənilməlidir ki, hazırda hökumət kompensasiya ödəyəcək mövqe nümayiş etdirmir. Beynəlxalq praktika göstərir ki, buna bənzər vəziyyətlərdə vətəndaşın çarəsizliyinə hökumətin "xilasetmə paketləri" çatır. Bəzi hallarda banklar müştərinin inamını qazanmaq və gələcəkdə yaranacaq problemli kreditlərin həcmini azaltmaq, o cümlədən, hökumətlə həmrəylik nümayiş etdirmək məqsədilə müxtəlif növ güzəştlər tətbiq edirlər. İnkişaf etmiş ölkələrdə bu hal korporativ sosial məsuliyyətin bir parçası olsa da, məcburi öhdəlik deyil və bankları buna məcbur edəcək hüquqi formul yoxdur. Hazırda yaranmış situasiyada təkcə vətəndaşlar deyil, o cümlədən banklar da ciddi zərərlə üzləşib.
Unutmaq lazım deyil ki, son 15 ildə bu banklar iqtisadiyyata 20 milyard manata yaxın vəsait injektə edib ki, bu vəsaitlər iqtisadi böyümənin əsas təşviqedicisi hesab edilir. Hazırda bankların kreditləşdirmədə "timeout" götürməsi heç də arzuolunan deyil və bu ilk növbədə borc tsiklinin pozulmasına, nağd pul qıtlığına və istehlakın daralmasına səbəb olacaq".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

Tarix: 28.10.2026 / 12:10

Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...