Tikinti sektorunda dirçəliş başlayır

Tarix: 01.04.2015 / 02:47
Bölmə: İqtisadiyyat

Mənzil bazarında son durumun təhlili burada hələ də alqı-satqı fəaliyyətinin zəif olduğunu üzə çıxarır. Son aylarda mənzillərin qiymətində müşahidə edilən bahalaşma isə burada durğunluğun artması ilə müşayiət olunmaqdadır. Ekspertlər hesab edir ki, yalnız sərfəli kredit şərtləri mənzil bazarını yenidən dirçəldə bilər. Mövcud ipoteka şərtləri isə heç də ondan istifadə etmək istəyənlər üçün sərfəli sayılmır.

Digər tərəfdən, hazırda ipoteka kreditləşməsinin məbləği də yüksək deyil.

Lakin son məlumatlara görə, hökumət ipoteka ilə bağlı ciddi dəyişikliklər etməyi nəzərdə tutur və bu sahədə görülən işlər yekunlaşmaq üzrədir. Bunun ilkin anaonslarını bu günlərdə Milli Məclisdə Nazirlər Kabinetinin 2014-cü ildəki fəaliyyəti ilə bağlı hesabatın müzakirəsi zamanı Mərkəzi Bankın İdarə Heyətinin sədri Elman Rüstəmov verib: «Biz hökumətlə birlikdə iqtisadiyyatın əlavə maliyyələşdirilməsi, ucuz maliyyə vəsaitlərinin verilməsini düşünürük». E. Rüstəmov bildirib ki, bunlardan ən önəmlisi ipoteka hesab olunur: «Məsləhətləşmə və fikir birliyi artıq var. Birincisi, biz ipotekaya verilən vəsaiti, ümumi vəsaiti əhəmiyyətli dərəcədə, dəfələrlə qaldırmaq fikrindəyik. Bunun mənbəyini müəyyənləşdirmişik. İkincisi, ipoteka məbləğini - həm kommersiya, həm də sosial ipotekanın məbləğini əhəmiyyətli dərəcədə artırmaq istəyirik. Üçüncüsü, başlıca məqsəd ipotekada iqtisadi aktivliyi canlandırmaqdır. Yəni bu vəsaitlərin yeni tikintiyə yönəldilməsi istiqamətində vəsaitlərin artırılması buna imkan yaradacaq. Əlaqədar qurumlarla yeni tikintidə alınan mənzillərin özlərinin bilavasitə ipotekaya girov kimi qoyulması məsələsini həll etmək lazımdır. Çünki biz bilirik ki, əhali bununla bağlı çox əziyyət çəkir. Kimsə qohumuna, qonşusuna, yaxınlarına müraciət edib, onların evlərini girov qoymaq istəyir. Burda problemlərin olduğunu bilirik. Dünya praktikasında olan təcrübəyə əsaslanaraq biz ilkin qeydiyyata keçəcəyik». Mərkəzi Bank rəhbəri sosial tikintinin ipoteka mexanizmi vasitəsilə maliyyələşdirilməsi üzərində də düşündüklərini bildirib. Bununla yanaşı, Mərkəzi Bank ipotekanın regionlarda geniş tətbiqi niyyətindədir. «Regionlarda çalışan sosial dairənin, hökumətin müəyyənləşdirdiyi təbəqə - müəllimlərin, həkimlərin və digər gənc ailələrin ipoteka ilə təmin olunması mexanizmini də yaratmaq fikrindəyik». Bu açıqlamalardan aydın görünür ki, hökumət həm ipoteka üçün ayrılan məbləğin həcmini artırmaq istəyir, həm də ipoteka kreditlərinin əsas etibarı ilə yeni mənzillərin tikintisinə yönəldilməsində xüsusi maraqlı tərəf kimi çıxış edir. Belə vəziyyətdə ölkədə mənzil tikintisinin yenidən aktiv fazaya daxil olması istisna edilmir. Eyni zamanda, məbləğ artdıqdan sonra ipoteka üçün müraciət edənlərin sayında da ciddi artım gözlənir.

İqtisadçı ekspert Vüqar Bayramov da ipoteka sahəsində mühüm dəyişikliklərin olacağını bildirir:»Əvvəla, həm sosial, həm adi ipoteka üçün maksimum məbləğin artırılması nəzərdə tutulub. Nəzərə alaq ki, hər iki kredit növü üzrə hazırda maksimum məbləğ 50 min manatdır. Təbii ki, bu məbləğ əmlak bazarındakı mövcud qiymətlərə uyğun deyil. Buna görə də maksimum məbləğin artırılması nəzərdə tutulub. Güman olunur ki, ipoteka kreditlərində maksimum məbləğ 50 mindən 75 min manatadək artırılacaq. Bu, ipoteka kreditlərinin səmərəliliyini mənzil bazarındakı qiymət səviyyəsinə uyğun olaraq müəyyən qədər yüksəltməyə imkan verəcək. Eyni zamanda, ipoteka kreditlərinin verilməsi zamanı ilkin ödənişin gənc ailələr üçün ləğv edilməsi də təkliflər siyahısındadır. Mərkəzi Bank bunun üçün iki praktikadan istifadə etmək niyyətindədir. Bunlardan birincisi əmanət tipli bankların formalaşdırılması və bununla bağlı ipoteka fondunun yaradılmasından, ikincisi, ipoteka fondu yanında ipoteka zəmanət fondunun formalaşdırılmasından ibarətdir. Bu isə imkan verəcək ki, zəmanət fondu vətəndaşlara 100 faizlik kredit verə bilsin. Praktiki olaraq vətəndaş artıq 80 faiz deyil, 100 faizlik ipoteka kreditb əldə edə biləcək».

Vüqar Bayramov təkliflər paketindəki ikinci mühüm yeniliyin regionlara veriləcək ipoteka kreditlərinin məbləğinin artırılmasından ibarət olduğunu bildirib: «Bu gün regionlara verilən kreditlərin məbləğində xeyli azalmalar var. Eyni zamanda, regionlar ipoteka kreditlərindən tam olaraq istifadə edə bilmədiyi üçün regionlara verilən ipoteka kreditlərinə limitlərin müəyyənləşdirilməsi nəzərdə tutulub. Həmin limitlər daxilində ipoteka kreditinin təqdim olunması planlaşdırılıb. Bu o deməkdir ki, məsələn, ay ərzində 5 milyon manat ipoteka krediti ayrılacaqsa, bunun yarısı - 2,5 milyon manatı məhz regionlar üçün nəzərdə tutulacaq.

Bu da regionların ipoteka kreditlərindən istifadə imkanlarının genişlənməsinə səbəb olacaq. Sonda bir daha qeyd edim ki, ipoteka proqramına edilən dəyişikliklər - maksimum məbləğin artırılması və gənc ailələr üçün ilkin ödənişin ləğv edilməsindən, eyni zamanda, regionlar üçün ipoteka kreditlərinin müəyyənləşdirilməsindən ibarət olacaq». Beləliklə, qeyd edilənlərdən aydın görünür ki, ipoteka sahəsində yeni mühüm mərhələ başlanır və bu hal Azərbaycanda tikinti sektorunun yenidən canlanmasında da mühüm rol oynayacaq.