Problemli kreditlər azalmır ki, azalmır...

Tarix: 19.03.2015 / 01:25
Bölmə: İqtisadiyyat

Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bankların heç də hamısı nizamnamə kapitalı ilə bağlı qoyulan tələblərə əməl edə bilməyib. Cari il ərzində belə bankların bağlanması gözlənilsə də, Mərkəzi Bankın sədri Elman Rüstəmov bunun baş verməyəcəyini bildirdi: "Bank sektorunda heç bir problem yoxdur. Özəl bank sektoru yaxşı kapitallaşıb". Onun sözlərinə görə, məcmu kapitalı 50 milyon manat olmayan banklarla müqavilə bağlanıb.
O banklar da bağlanmayacaq, fəaliyyətləri davam edəcək: "Banklara tövsiyə olunub ki, valyuta kreditlərinin vaxtını uzatsınlar, faizləri aşağı salsınlar. Prosesi ciddi nəzarətdə saxlayacağıq".
Beləliklə, gözləntilərin əksinə olaraq, ölkədə hansısa bankın fəaliyyəti dayanmayacaq. Lakin bu, bank sahəsində özünü göstərən problemlərin tam həllini tapdığını da göstərmir. Mərkzəi Bankın güzəştlərinə baxmayaraq, problemli kreditlər üzündən bir neçə bankın fəaliyyətində ciddi problemlər yaşana bilər.
Son hesablamalara görə isə, vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi 5,5 faiz olub. Belə ki, cari il fevralın 1-nə Azərbaycan iqtisadiyyatına cəmi kredit qoyuluşunun 5,5%-nin və ya 1,031 milyard manatının ödəniş vaxtı keçib. Bu da ilin əvvəli ilə müqayisədə problemli kreditlərin məcmu kreditlərdə xüsusi çəkisinin 0,2 faiz artması deməkdir. Problemli kreditlərin həcmində isə ilin əvvəlindən 5,6% artım qeydə alınıb. Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə isə problemli kreditlərin həcmində 26,5% artım müşahidə olunub. Onu da bildirək ki, maliyyə-kredit təşkilatları tərəfindən fiziki və hüquqi şəxslərə verilən kreditlər illik müqayisədə 20% artaraq 2015-ci il fevralın 1-nə 18,6 milyard manata çatıb. Bu müddətdə istehlak kreditləşməsi də 22,5% artaraq 7,7 milyard manat təşkil edib. Elə problemli kreditlərin miqdarının çoxalmasında əsas məqam da istehlak kreditlərinin hesabına baş verib.
Maraqlıdır ki, istehlak kreditlərinin verilməsi şərtlərinin ağırlaşdırılması ilə bağlı qaydaların tətbiq edilməsinə baxmayaraq, problemli kreditlər azalmır. Hazırda ölkəmizdə problemli kreditlərin həcmi kifayət qədər yüksək hesab olunur. Tədqiqatlar göstərir ki, problemli kreditlərin həcminin artmasında bankların məsuliyyəti heç də az deyil. Belə ki, banklar müraciət edən şəxsin ödəmə qabiliyyətini yoxlamadan vətəndaşlara kreditlərin verilməsini həyata keçirir. Bu baxımdan həmin kreditlərin bir qismi geri qayıtmır. Bəzən vətəndaşların bir banka olan borcunu ödəmək üçün digər bankdan kredit götürməsi problemli kreditlərin həcminin artmasına gətirib çıxarıb.
Belə fikirlər də səslənir ki, problemli kreditlərin artmasının qarşısını almaq üçün birbaşa ciddi dövlət nəzarəti lazımdır. Məsələ bundadır ki, bu gün banklar zaminsiz və girovsuz kreditlər təklif edir, özü də böyük məbləğdə. Bunun məhdudlaşdırılması vacib sayılır. Faiz məsələsinə də xüsusi diqqət yetirilməsi önəmli sayılır. Qeyd edək ki, hazırda Avropa ölkələrində istehlak kreditləri 1 rəqəmlə ifadə olunur. Bundan başqa, Qərb ölkələrində banklar kredit verən zaman müştəri üzərində hərtərəfli araşdırma aparır. Analoji təcrübənin ölkəmizdə də tətbiqi vacib sayılır. Onu da xatırladaq ki, Mərkəzi Bank kreditlərin verilməsi ilə bağlı sistemi elektronlaşdırıb. Hər bir kommersiya bankı həmin sistemə daxil olaraq, orada olan məlumat əsasında kredit vermək barədə qərar qəbul edir. Lakin ölkəmizdə kommersiya banklarında bu prinsiplər gözlənilmədiyi üçün kreditin qaytarılması ilə bağlı çətinlik və problem yaranıb. Hətta bəzi banklar tərəfindən ödəmə qabiliyyəti olmayan vətəndaşlara belə kredit verilib.
Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, problemli kreditlərin yaranmasının digər səbəbi kredit faizlərinin yüksək olmasıdır. Bu baxımdan, demək olar ki, faizlərin yüksək olması heç də kommersiya banklarının gəlir imkanlarını artırmır, əksinə, problemin həcminin artmasına gətirib çıxarır. Banklarla yanaşı, vətəndaşların da problemli kreditlərin böyüməsində rolu var. Belə ki, bəzi vətəndaşlar öz ödəmə qabiliyyətinə uyğun olmayan həcmdə kredit alır. Məsələnin həlli üçün Mərkəzi Bankın istehlak kreditləri üzrə ehtiyat normasına yenidən baxması və ehtiyat norması ilə bağlı şərtləri daha da ağırlaşdırması məqsədəuyğun sayılır.
Burada dollarla götürülən kreditlərlə bağlı müəyyən addımların atılması vacib sayılır. Dollar kreditləri ümumi kreditlərin 30 faizini təşkil edir. Bunun da yalnız 35 faizi istehlak kreditləridir və söhbət 2,3 milyard dollarlıq vəsaitdən gedir. Təxmini hesablamaya görə, yeni kursla vətəndaşlar banklara 350-400 milyon manat arasında əlavə vəsait qaytaracaq. Bu da bəzi vətəndaşların imkanı xaricindədir və belə vəziyyət də problemli kreditlərin miqdarını artırır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 16:35

Beyləqanın Əlinəzərli kəndində fermerlər üçün aqrar sığorta təlimi keçirilib

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...