“S&P Global Ratings” beynəlxalq reytinq agentliyi koronavirus (COVID-19) pandemiyası və neftin qiymətinin ucuzlaşması ilə əlaqədar 2020-ci ildə Azərbaycan banklarında problemli kreditlərin xüsusi çəkisinin 2019-cu ilin sonuna olan təxminən 8%-ə qarşı 12-15%-ə qədər artacağını proqnozlaşdırır.
Agentliyin qiymətləndirməsində qeyd edilir ki, Azərbaycan banklarının biznesinin artım templərini və mənfəət göstəricilərini məhdudlaşdıra biləcək risqlər artır: “Bu vəziyyət bankların kapital ehtiyatlarının həcminə, aktivlərinin keyfiyyətinə və resurs bazasının sabitliyinə gözlədiyimizdən daha çox mənfi təsir gstərə bilər”.
Agentliyin qiymətləndirmələrinə görə, 2019-cu ildə kreditləşmə həcmlərinin (əsasən pərakəndə seqmentdə) bərpasına baxmayaraq, S&P hələ də hesab edir ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı korreksiya mərhələsindədir və bu, bank sektoruna güclü təsir göstərir: “Biz baza ssenarimiz çərçivəsində ehtimal edirik ki, mürəkkəb iqtisadi vəziyyət bir çox korporativ və fərdi borcalanların, habelə kiçik və orta biznes müəssisələrinin öz borc öhdəliklərinə xidmət göstərmək qabiliyyətinin pisləşməsinə səbəb olacaq. Proqnozlarımıza görə, 2020-ci ildə problemli kreditlərin payı 2019-cu ilin sonuna olan təxminən 8%-ə qarşı 12-15% təşkil edəcək. Ehtiyatların yaradılması ilə bağlı əlavə xərclərin kreditlər üzrə mümkün itkilərə, bankların gəlirlilik göstəricilərinə təsiri 2020-2021-ci illər ərzində paylaşdırıla bilər ki, bu da bankların kapital ehtiyatlarının azalmasını müəyyən dərəcədə məhdudlaşdıra bilər”.
S&P-nin gözləntilərinə görə, 2020-ci ildə Azərbaycan bankları tərəfindən yeni kreditlərin verilməsi templəri azalacaq.
Maraqlıdır, Azərbaycan banklarında problemli kreditlərin xüsusi çəkisinin 15 faizədək artacağı ilə bağlı verilən proqnoz nə dərəcədə realdır? Həqiqətən də deyildiyi qədər problemli kreditlər artacaqsa, bu, iqtisadiyyat üçün hansısa ciddi problem yarada bilərmi?
“Ancaq bütün bunlara rəğmən, problemli kreditlər artmaya bilər”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov sözügedən proqnoza bir neçə aspektdən yanaşdı: “İstənilən ölkədə problemli kreditlərdə il ərzində artım müşahidə olunursa, bu, artıq bankların yük altında qalması deməkdir. Eyni zamanda, bu, iqtisadiyyatda müəyyən problemlərin yaranmasının işarəsidir. Bu nöqteyi-nəzərdən, “S&P Global Ratings” beynəlxalq reytinq agentliyinin bunu məlum səbəblərlə əlaqələndirməsi nəzəri cəhətdən düzgündür. Ona görə ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı əsaslı şəkildə neft amilindən asılıdır. Beləliklə, neftin ucuzlaşması biznes aktivliyində və iqtisadiyyatda müəyyən çətinliklər törədəcək. Bu fonda həqiqətən biznes və istehlak kreditlərində müəyyən çətinliklər yaranacaqsa, bu, birmənalı şəkildə neft və koronavirusla əlaqələndiriləcək. Biznes mühitində çətinliklər yaransa, şübhəsiz ki, kredit götürən həm fiziki, həm də hüquqi şəxslər üçün müəyyən çətinliklər yaranacaq. Bu zaman problemli kreditlər arta bilər. Çünki bütün bunlar zəncirvari olaraq bir-birindən asılıdır. Biznes mühitində çətinlik yaranan kimi, ödənişlərdə çətinliklər ortaya çıxır. Bu baxımdan hesab edirəm ki, proqnoz nəzəri baxımdan düzgündür. Ancaq bütün bunlara rəğmən, problemli kreditlər artmaya bilər. Biz iqtisadi fəaliyyəti artırmaqla bunun qarşısını ala bilərik. Ona görə də bu, sadəcə olaraq, proqnozdur”.
Vidadi ORDAHALLI
