Rusiya Federal Baytarlıq və Fitosanitar Nəzarət Xidməti, (Rosselxoznadzor) Avrasiya İqtisadi İttifaqı ölkələri istisna olmaqla, iyulun 1-nə qədər xarici ölkələrə buğda, çovdar, meslin (buğda və çovdar qarışığı), arpa və qarğıdalının ixracının dayandırıldığını açıqlayıb.
"Rosselxoznadzor" bu qərarını taxılın qiymətini stabilləşdirmək və ölkənin daxili tələbatını təmin etmək arqumentilə əsaslandırıb. Qeyd edək ki, son qərar Rusiyanın bu istiqamətdə atdığı ilk addım deyil. Ötən ay da "Rosselxoznadzor" rəsmiləri bütün taxıl ixracının martın 20-dən etibarən dayandırıldığını söyləmişdilər. İxracat qadağasının 10 gün davam edəcəyini bildirən qurum rəsmiləri əmrin yuxarıdan gəldiyinə diqqət çəkmiş və koronavirusu bəhanə gətirmişdilər. "Rosselxoznadzor"-un vitse-prezidenti Yukiya Suabauskene mətbuata açıqlamasında bunları deyib:"Rusiya Dövlət Şurası tərəfindən verilən bu qərar koronavirusun Rusiyada yayılmasının qarşısını almaq məqsədi daşıyır".
Bəzi ekspertlər hesab edir ki, bugünkü açıqlama koronavirusdan bəhanə kimi istifadə edildiyini göstərir. Əsl məqsədin isə həm buğda qiymətlərini yüksəltmək, həm də keçmiş SSRİ ölkələrinə təzyiqi artırmaq olduğu deyilir. Ancaq bizim araşdırmalarımız fərqli mənzərəni üzə çıxarır. Verilən rəsmi rəqəmlərə istinad etsək, bu sahədə Azərbaycanın göstəricilərinin qənaətbəxş olduğunu görərik. Açıqlanan rəsmi rəqəmlərdə bildirilir ki, 2020-ci ilin yanvar ayında Azərbaycanın buğda idxalı ötən ilin yanvar ayı ilə müqayisədə 54 faiz azalıb. İdxalın azalmasının əsas səbəbi 2019-cu ildə ölkədə taxıl ehtiyatlarının formalaşdırılmasıdır. Belə ki, respublikamızda yerli taxıl istehsalı 6 faizdən çox artıb. Eyni zamanda, buğda idxalı da 1 milyon tondan 1,5 milyon tonadək artıb. Çünki 2018-ci ildə dünya bazarında taxılın qiyməti bir az baha idi, ona görə də sahibkarlar yerli ehtiyatlardan daha çox istifadə ediblər. 2019-cu il mövsümündə isə dünya bazarında qiymətlər əlverişli olub. Xüsusilə də Rusiyada məhsul yığımı dövründə qiymətlərin əlverişli olmasına görə sahibkarlar öz ehtiyatlarını yenidən idxal mənbələri hesabına, həmçinin yerli istehsal hesabına tam formalaşdırıblar. Ona görə də bu il Azərbaycanın buğda idxalı ötənilki ilə müqayisədə azalıb. Hazırda Azərbaycanın taxıl ehtiyatlarının kifayət qədər olduğu bildirilir. Azərbaycan buğda idxalını tam dayandırmasa da, bunu minimallaşdırmağı düşünür. Mütəxəssislər düşünür ki, buğda idxalını illik təxminən 700-800 min tona qədər azaltmaq olar. Son 1 il ərzində Rusiyadan ixrac edilən buğdanın qiymətində əsasən azalma trendi müşahidə olunub. 2020-ci ilin yanvar ayında 1 ton buğdanın ixrac qiyməti əvvəlki aya nisbətən 5.16% artaraq 226.4 dollar səviyyəsində qərarlaşıb. 2019-cu ilin yanvar ayından etibarən Rusiyanın daxili bazarında buğdanın qiymətində müşahidə olunan artım 2019-cu ilin aprel ayından azalma ilə əvəz olunsa da, avqust ayından etibarən artım trendi qeydə alınıb. 2020-ci ilin yanvar ayında 1 ton buğdanın qiyməti əvvəlki aya nisbətən 2.84% artaraq 203 dollar olub. Hazırda neftin qiymətinin kəskin düşməsi Rusiyanın iqtisadiyyatına da ciddi təsir edib. Bu baxımdan da, Rusiya ölkəyə valyuta gətirə biləcək məhsulların xarici bazarda satılmasının tərəfdarıdır. Onun taxıldan təzyiq vasitəsi kimi istifadə edəcəyi inandırıcı görünmür. Çünki dünyada taxılın satılmasında maraqlı olan alternativ ölkələr də kifayət qədərdir. Azərbaycanın bu sarıdan ehtiyat edəcəyi nəsə yoxdur. Əvvəla, öz daxili ehtiyatlarımız mövcuddur. İkincisi isə, yerdə qalan tələbatımızı istənilən ölkə vasitəsilə reallaşdıra bilərik.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
