Azərbaycan pomidorunun ixracı üçün əsas bazar Rusiyadır. Ancaq Rusiya Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi öz istehsalçılarının müdafiəsi məqsədilə bu məhsulların idxalını tezliklə məhdudlaşdıra bilər.
Məlumata görə, Rusiya Federasiyasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Meyvə və Tərəvəz İstehsalçıları Milli Birliyinin (Meyvə-Tərəvəz Birliyi) ölkəyə pomidor idxalının məhdudlaşdırılması təklifini nəzərdən keçirir.
Qeyd edək ki, Rusiyanın Meyvə-Tərəvəz Birliyi Rusiyaya pomidor idxalına müvəqqəti qadağa qoymaq üçün Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinə müraciət edib. Çünki koronavirusa görə özünütəcrid fonunda və rublun devalvasiyası səbəbindən ölkədə meyvə-tərəvəz məhsullarına tələbat kəskin şəkildə azalıb. Xiyar və pomidorun qiymətləri də 50 faiz aşağı düşüb. İstixana təsərrüfatlarının sahiblərini qorumaq, onların ziyanla işləməsinə imkan verməmək üçün Meyvə-Tərəvəz Birliyi ölkəyə pomidor idxalını qadağan etməyi təklif edib.
Əsas pomidor təchizatçıları arasında Azərbaycan göstərilib. 2020-ci ilin yanvar-fevral aylarında Azərbaycandan bu məhsulun ixracı 19,112 min ton təşkil edib ki, bu da ötənilki göstəricidən 3,844 min ton (25,2%) çoxdur. İki ay ərzində Azərbaycan pomidor tədarükçülərinin xarici ölkələrdən əldə etdiyi mənfəət 24,715 milyon dollar təşkil edib ki, bu da 2019-cu ilin analoji göstəricisindən 38,8% çoxdur. Yeri gəlmişkən, bu ilin yanvar-fevral aylarında Azərbaycanın tərəvəz ixracından əldə etdiyi bütün gəlirlərin 85% -i pomidorun payına düşüb.
Görünən odur ki, Rusiya pomidor idxalını azaltsa, bu, Azərbaycan fermerlərinin və ixracatçılarının gəlirlərinin azalması deməkdir. Maraqlıdır, bəs ekspertlər buna necə yanaşırlar?
“Ən optimal çıxış yolu pomidoru emala yönəldib bir sıra məhsullar əldə etməkdir”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən kənd təsərrüfatı sahəsi üzrə ekspert Nicat Nəsirli buna bir neçə aspektdən yanaşdı. Onun fikrincə, Azərbaycanın qeyri-neft məhsulları ixracı strukturunda pomidor öncül yerə sahibdir: “Şübhəsiz ki, Rusiya pomidor idxalını məhdudlaşdırsa, bunun bizə təsiri olacaq. Ancaq bunun kompensasiya edilməsinin yolları var. O da ondan ibarətdir ki, ilk növbədə, ölkədə pomidorun emal potensialı formalaşdırılmalıdır. Çünki pomidor tərəvəz məhsuludur və uzun müddət daşınmaya, saxlanmaya davamlı deyil. Ona görə də pomidorun emalını təşkil etməklə burada bir sıra əlavə dəyər yaradan məhsullar əldə etmək mümkündür. Yəni məhsulu qablaşdıraraq qeyri-mövsümlərdə onu realizə etmək mümkündür. Ümumiyyətlə, ölkədə il ərzində 480 mindən çox pomidor istehsal olunur. Pandemiya səbəbindən bəzi qabaqlayıcı tədbirlər görmək mümkündür. Bütün bunlarla yanaşı, düşünmürəm ki, Rusiya tamamilə Azərbaycan pomidorundan imtina etsin. Çünki eyni vəziyyət təkcə Rusiyada deyil, bütün ölkələrdə mövcuddur. Nəzərə almaq lazımdır ki, Rusiyada pomidor tərəvəz istehlakında çox mühüm yer tutur. İstənilən halda, bu məhsulun realizə olunmasının 2 yolu var. Ya birbaşa ixrac olunmalıdır, ya da ölkə daxilində emala yönəldilməlidir. Fikrimcə, ən optimal çıxış yolu pomidoru emala yönəldib bir sıra məhsullar əldə etməkdir. Bu həm pomidorun uzunmüddətli istehlakını təmin edər, həm də qeyri-mövsümlərdə sözügedən məhsulların bahalaşmamasına şərait yaradacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
