Rusiya və ABŞ arasında Suriya böhranı üzündən mümkün müharibə barədə artıq Qərb mnediasında da çoxsaylı təhlillər yer almaqdadır. Hətta iki ölkənin arsenalında olan silahlar və ondan istifadə nəticəsində kimin qalib gələ biləcəyinə dair də maraqlı fikirlər səsləndirilməkdədir.
Bu fonda ABŞ-ın "The National İnterest" nəşri Rusiya və Amerika arasında mümkün müharibədə tətbiq olunacaq 10 öldürücü silahla bağlı material yayımlayıb. Siyahıda olan silahlardan birinin Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin arsenalında olması diqqət çəkir. Söhbət məşhur T-90 tanklarından gedir. Nəşr bunun öldürücü silah olduğunu yazıb. Bu tanklar Rusiyanın zirehli maşınları sırasında, "Armata" istisna olmaqla, ən müasiridir. "Armata" hələ istehsal olunur və silah arsenalına daxil edilməyib. T-90 və onun müxtəlif modifikasiyaları hazırda Rusiya ordusunda əsas zərbə silahlarından sayılır. T-90 Qərbin "Bəbir-2", yaxud M1A2 "Abrams" kimi tanklarına alternativ hesab olunur. "The National İnterest"in məlumatına görə, T-90 tankları Azərbaycan, Türkmənistan, Əlcəzair, Uqanda və Hindistan ordusunda da var. Hazırda Moskva T-90MS adı ilə tankın təkmilləşdirilmiş versiyasını da təklif edir. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Azərbaycan ordusu T-90 tanklarının daha təkmil versiyası olan T-90S tanklarından istifadə edir. Ermənistanda isə cəmi 1 ədəd belə tank var və Rusiya onu düşmən ölkəyə hədiyyə verib. T-90S tankları Azərbaycanın Ermənistan qarşısında hərbi üstünlüyünü əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Ümumiyyətlə, bu tankların çətin hədəf olduğunu Qərbdə çoxdan etiraf edirlər.
ABŞ quru qoşunlarının kadrlar və doktrina üzrə Komandanlığının rəhbəri, general Henri Makmaster bundan əvvəl bildirib ki, Ukraynanın şərqində gedən döyüşlərdə rusların T-90 tankları sınaqdan uğurla çıxıb. Ukrayna ordusu bir dəfə də olsun T-90 tankının vurulmasını qeydə ala bilməyib. Ruslar bu tankı elə layihələndiriblər ki, qaranlıqda, dumanda və qış şərtlərində də üstünlüyü təmin edə bilsinlər. T-90 tankını dayanıqlı edən onun dinamik müdafiə sisteminə malik olmasıdır. Bu sistem tanka yaxınlaşan raketi sıradan çıxarır və döyüş başlığının zirehi dəlməsinə imkan vermir. Eləcə də tank aktiv müdafiə sisteminə malikdir və bunun sayəsində raketi hədəfdən yayındırır.
Britaniyanın "The Times" qəzeti yazır ki, Rusiyanın Bəşər Əsədin ordusuna verdiyi T-90 tankları Hələb döyüşlərində məğlubedilməzliyini nümayiş etdirib. Suriya müxalifəti bildirir ki, əllərindəki Amerika istehsalı olan tank əleyhinə raket sistemləri ilə bu tanklardan heç birini vura bilməyiblər. Baxmayaraq ki, müxaliflər həmin raketlərlə əvvəllər Suriya ordusunun T-72 tanklarını çox asanlıqla zərərsizləşdirə bilirdi.
T-90 tanklarını istehsal edən "Uralvaqonzavod" korporasiyasının xüsusi texnika üzrə direktor müavini Vyaçeslav Xalitov həmin videokadrları "Rossia 24" telekanalına şərh edərkən deyib ki, onlar bu videokadrları diqqətlə analiz ediblər. Xalitovun sözlərinə görə, T-90 tanklarının üç mühafizə sistemi var və bu tankı vurmaq praktiki olaraq çox çətindir, onlar xarici analoqları ilə müqayisədə daha mükəmməl müdafiə sisteminə malikdirlər. Bu müdafiə sisteminin birincisi "Ştora-1" kompleks optik-elektron dəfetmə sistemidir. Həmin sistem işə düşəndə lazerlə hədəfə yönləndirilən raket tanka heç bir halda dəymir və kursunu dəyişərək hədəfdən yayınır. Həmin sistemin infraqırmızı şüalandırması işə salınanda raketin tuşlayıcısı hədəfi ayrıd edə bilmir. Düşmən tanka qədər məsafəni lazer məsafəölçəni ilə müəyyən etməyə çalışsa, bu zaman tankın qülləsi avtomatik olaraq ona tərəf yönəlir və tüstü-metal dumanı buraxır. Nəticədə tanka qədər olan məsafəni ölçmək mümkün olmur və raket hədəfə dəymir. Nəhayət, raketin tanka dəyməsi halında dinamik müdafiə sistemi işə düşür, raket tankın çölündə partlayır və onun zirehinə zərər dəymir. Bütün bunlar həmin tankların üstünlüyünü bir daha nümayiş etdirir.
Onu da qeyd edək ki, ordumuzun ixtiyarında ən azı 200 belə tankın olması məlumdur. Rusiya Azərbaycana T-90S tanklarının təhvil verilməsi prosesini hələ bu ilin ortalarında yekunlaşdırıb. 2016-cı ilin sonuna kimi Rusiyadan Azərbaycana BMP-3 piyada döyüş maşınının verilməsi də yekunlaşdırılacaq. Ümumiyyətlə isə, 2010-cu ildə əldə olunan rəsmi razılığa əsasən, ötən 6 il ərzində Rusiya Azərbaycana iri həcmli silah və texnika təhvil verib. Razılaşmanın 2017-ci ildə yenilənəcəyi də gözlənir. Bu arada Azərbaycan həm də tank əleyhinə mükəmməl silahlara malikdir və onlar ermənilərin köhnə texnikalarını daha asanlıqla sıradan çıxara bilir. Belə bir vaxtda isə o da bəlli olub ki, Braziliyanın GESPİ müdafiə sənayesi şirkəti özünün yeni istehsal etdiyi orta mənzilli tank əleyhinə silah sistemini, Azərbaycan da daxil olmaqla, bir neçə ölkəyə satmaq üçün danışıqlar aparır. 84 millimetrlik ALAC (Arma Leve Anti-Carro) tank əleyhinə silahı daşınandır, çiyindən atılır və güclü zirehdəlmə qabiliyyətinə malikdir. Bu silah GESPİ şirkətinin Brazliya ordusunun texnoloji mərkəzi CTEX-lə birlikdə işlənib hazırlanıb.
Məlumata görə, "GESPİ Defense Systems" 1200 belə silah almaq istəyən Meksika ilə danışıqların yekun mərhələsindədir. İraq isə 2000 ədəd belə silah sifariş verib. Azərbaycan ilkin olaraq şirkətdən 50 ALAC sistemi sifariş verib, ancaq bu silahların daha sonra öz hərbi sənaye müəssisələrində birgə istehsalını planlaşdırır. Xatırladaq ki, Azərbaycan ordusu bundan əlavə də tank əleyhinə dünyanın ən qabaqcıl silah sistemlərinə malikdir. Bunların arasında İsraildən alınan "Spike" tank əleyhinə raketləri də yer alır. Bu ilin aprelində Qarabağda gedən döyüşlərdə Azərbaycan ordusunun "Spike" raketləri bir neçə erməni tankını sıradan çıxarmışdı.
Tahir TAĞIYEV
