Azər Həsrət: "İranı bu günə qoyan da Fransa oldu"
Parisdəki istintaq məhkəməsi 2018-ci ildə İstanbuldakı Səudiyyə Ərəbistanı konsulluğunda baş vermiş jurnalist Camal Qaşıqçı cinayətini araşdırmaq qərarı verib. Bu qərar Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd ibn Salmana qarşı verilmiş iddia əsasında qəbul edilib.
Parisdəki Apellyasiya Məhkəməsi 11 may 2026-cı ildə insan hüquqları təşkilatlarının iddiasını qəbul olunmuş hesab edərək, istintaq hakiminin işə başlamasına icazə verib. Belə ki, 2022-ci ilin iyulunda - vəliəhd şahzadənin Paris səfəri zamanı Qaşıqçının əməkdaşlıq etdiyi Amerika təşkilatı DAWN ("Ərəb dünyası üçün demokratiya") və İsveçrənin "Trial International" hüquq müdafiə qurumu Fransız məhkəməsinə müraciət etmişdi. Daha sonra beynəlxalq "Sərhədsiz Reportyorlar" (RSF) da onlara qoşuldu.
Araşdırma "işgəncə və zorla yoxa çıxarılma" ittihamlarını əhatə edəcək. Fransız qanunvericiliyinə görə, hakimlər xaricdə törədilmiş bəzi ağır cinayətlər üzrə istintaq aça bilər, lakin adətən şübhəlinin ölkədə olması tələb olunur. Bundan əlavə, istintaqın açılması ibn Salmana rəsmi ittiham irəli sürüldüyü anlamına gəlmir.
Bu iş üzrə Türkiyədə 26 səudiyyəli şübhəli üzrə araşdırma aparılmış, lakin 2022-ci ildə iş Ər-Riyada ötürülmüşdü.
ABŞ-da 2021-ci ilin fevralında kəşfiyyat ibn Salmanın Qaşıqçının "tutulması və ya öldürülməsi" planını şəxsən təsdiqlədiyi barədə məlumat yayıb. Lakin 2022-ci ildə Bayden administrasiyası ona immunitet tanıyıb və federal məhkəmə jurnalistin nişanlısı Xədicə Cəngizin iddiasını rədd edib.
Camal Qaşıqçı 2018-ci ilin oktyabrında İstanbuldakı Səudiyyə konsulluğunda Ər-Riyaddan gəlmiş xüsusi təyinatlılar tərəfindən qətlə yetirilib. Vəliəhd şahzadə baş verənlərə görə məsuliyyəti öz üzərinə götürsə də, əmr verdiyini inkar edib. Bununla belə, BMT-nin xüsusi məruzəçisi Anyes Kallamar ibn Salmanın şəxsən məsuliyyət daşıdığına dair ciddi əsasların olduğu nəticəsinə gəlib.
Fransa Səudiyyə şahzadəsinə qarşı bu cinayət araşdırmasına niyə məhz indi başladı?
Siyasi şərhçi Azər Həsrət məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirdi ki, əlbəttə, Fransa bu işdə müəyyən siyasi məqsədlər güdür: "Biz bu məsələyə qiymət verəndə nəzərə almalıyıq ki, ABŞ-ın İranla müharibəsi atəşkəs rejimində olsa da, hələ başa çatmayıb. Belə bir şəraitdə Fransa açıq şəkildə İran tərəfdarı kimi çıxış edir. Bu müharibədə Səudiyyə Ərəbistanı da daxil olmaqla ərəb ölkələri İranın hədəfindədir. Yəni İran onları mütəmadi olaraq vurur, müxtəlif obyektləri dağıdır, dinc insanları öldürür. Faktiki olaraq, Fransa ABŞ-ın müharibə hərəkatına qarşı çıxaraq İranın yanında dayanır. Təbii, ABŞ-a qarşı çıxmaq o deməkdir ki, Fransa həm də Amerikanın bölgədə müttəfiqləri olan ərəb ölkələrinə də qarşı çıxır. Yəni indiki mərhələdə məsələni bu cür dəyərləndirmək olar. Hazırda Səudiyyə Ərəbistanı İrana qarşı müharibədə ABŞ-ın tərəfindədir, Fransa isə İranın tərəfindədir.
Yaxşı xatırlayırıq ki, bu gün bərbad durumda olan İranın memarı Fransa dövləti olub. Bunu onunla əlaqələndirirəm ki, 1979-cu ildə İranda islam inqilabının lideri olan Xomeyni Tehrana Fransadan təyyarə ilə uçub gələrək İranda hakimiyyəti ələ almışdı. Əslində onu Fransa yetişdirmişdi, elə İranı bu günə qoyan da Fransa oldu. Fransa İranın məhz bu statusda qalmasında maraqlıdır. Çünki nə qədər ki İran kimi dövlət cəhalət içində üzəcək, Fransa kimi dövlətlər İslam dininə qarşı düşmənçiliyi daha rahat şəkildə körükləyə biləcək. İran İslam dünyasının üz qarası kimi tanınır, bütün dünya İranı belə tanıyır. Fransaya da məhz İslamın adına bu cür üz qarası vacibdir. Nəticə etibarı ilə İranı əsas tutaraq İslam dininə qarşı hərəkatı daha "əsaslı" şəkildə davam etdirirlər — islamofobiyanı Avropada daha geniş şəkildə yaya bilirlər. Fransa məhz bu faktorları rəhbər tutaraq İranın ayaqda qalması, eləcə də ABŞ tərəfdarı olan ərəb ölkələrinin küncə sıxışdırılması baxımından bu addımı atır. Digər tərəfdən, burada prosedur məsələləri də unudulmamalıdır. Görünür, proses bütün məhkəmə instansiyalarından keçirilib və indi gəlib bu mərhələyə yetişiblər"
Dəniz NƏSİRLİ
