Azər Həsrət: “Belə bir şəraitdə onların iştirakı ilə 3+3 platforması ağlabatan və işləyəcək bir mexanizm deyil”
Rusiyanın Xarici İşlər Nazirliyinin MDB ölkələri üzrə IV departamentinin direktoru Mixail Kaluqin bəyan edib ki, Rusiya Cənubi Qafqaz üzrə “3+3” formatında təmasların davam etdirilməsində maraqlıdır və bu platformanın tam fəaliyyətinin tezliklə bərpa olunacağına ümid edir:
“3+3” formatı artıq Azərbaycanı, Ermənistanı, Gürcüstanı, eləcə də Rusiya, İran və Türkiyəni əhatə edir və regional məsuliyyət prinsipi əsasında Cənubi Qafqaz dövlətləri ilə onların ən yaxın qonşuları arasında əməkdaşlığın qurulması üçün mühüm alətdir. Bir sıra obyektiv səbəblərdən, o cümlədən İran ətrafındakı vəziyyətlə əlaqədar olaraq, “3+3” formatında növbəti nazirlər görüşünün təşkilində müəyyən fasilə yaranıb. Lakin təmasların davam etdirilməsinə maraq qalır. Platformanın tam fəaliyyətinin tezliklə bərpa olunmasını səbirsizliklə gözləyirik”.
Gürcüstan bu platformada iştirak etmir. Ermənistanın da Avropa İttifaqı ilə Avrasiya İqtisadi İttifaqı arasında seçim etməsi gündəmdədir. Belə bir geosiyasi proseslər fonunda “3+3” formatının işləməsi nə dərəcədə realdır?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən siyasi şərhçi Azər Həsrət hesab edir ki, əslində Azərbaycan belə bir platformanın olmasında maraqlı idi: “Dövlətimiz “3+3” formatında birlikdə regional məsələləri, qonşuluq münasibətlərini həll edə biləcəyinə inanırdı. Ancaq Rusiyanın aqressiv davranışı, xüsusilə də Azərbaycana qarşı sərgilədiyi aqressiya bu formatın işə yaramayacağının xəbərçisidir. Digər tərəfdən də Gürcüstan əvvəlcədən bu formatdan imtina edib. Çünki Rusiya Gürcüstan ərazilərinin 20 faizini işğal altında saxlayır. Təbiidir ki, torpağını işğal etmiş Rusiya ilə eyni platformada Gürcüstan çıxış edə bilməzdi. Ona görə də bu təşəbbüs irəli sürüləndən bir müddət sonra şəxsi qənaətimi dilə gətirdim ki, əslində bu platforma “3+3” yox, “3+1” formatında olarsa, effekt alınar. Bu, nə deməkdir? 3 Cənubi Qafqaz respublikası - Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistan. Eyni zamanda, qardaş Türkiyə. Bax bu 4 dövlət bir araya gələrsə, hesab edirəm Cənubi Qafqazın məsələlərini birlikdə həll edə bilərlər. Türkiyə burada daha çox vasitəçi rolunda çıxış edə bilər. İranla bağlı məsələ də heç də ürəkaçan deyil. Çünki İran indi ABŞ-la danışıqlar aparır. Düzdür, açıq danışıqlar olmasa da əminəm ki, bağlı qapılar arxasında müəyyən danışıqlar prosesi gedir. Yəni İranın da burada təsir imkanları qalmır. Ona görə ki, İran tərəf tutur. Məsələn, Zəngəzur dəhlizi məsələsini özü üçün “qırmızı cizgi” adlandırır və s. Təbiidir ki, Azərbaycan belə bir şəraitdə İranı da o platformada təmsil edilən görmək istəməyəcək. Çünki əgər Cənubi Qafqaz respublikaları +3 qonşu dövlətdən söhbət gedirsə, o dölətlərin üçü də neytral mövqedə olmalıdır. Ancaq əfsuslar olsun ki, bu, belə deyil. Rusiya Azərbaycana və Ermənistana qarşı aqressivdir. İran isə konkret olaraq Ermənistanın tərəfində çıxış edir. Yəni neytrallığını nümayiş etdirə bilmir. Belə bir şəraitdə onların iştirakı ilə 3+3 platforması ağlabatan və işləyəcək bir mexanizm deyil. Ona görə də hesab edirəm ki, Azərbaycan növbəti təşəbbüslə çıxış etməlidir. 3+1 platformasını təşkil etməli və orada müzakirələrə başlamalıdır. Bu platformaya əminəm ki, nə Gürcüstan, nə də Ermənistan etiraz edən deyil. Çünki hər ikisi qardaş Türkiyə ilə münasibətlərə can atır, yaxşı münasibətlərin qurulmasının qayğısına qalır. Gürcüstanın Türkiyə ilə zatən yaxşı münasibətləri var. Ermənistan da çalışır ən az Gürcüstan səviyyəsində münasibətlər qursun. Üstəlik, Ermənistan Rusiyadan uzaqlaşıb Avropaya üz tutmaqdadır”.
Vidadi ORDAHALLI
