Xəyalə Rəis:“Avropa ictimai-siyasi mühitində Azərbaycana qarşı daha sərt yanaşmanın, qərəzin olduğu görünür...”
Azərbaycana "Avroviziya 2026"da yalnız 1 ölkə səs verib. Ölkəmiz 15 ölkənin yarışdığı ikinci yarımfinalda 15-ci yerdə qərarlaşıb. "Just go" mahnısı ilə səhnəyə çıxan təmsilçimiz Jiva-ya cəmi 2 xalı Bolqarıstan verib.
Qeyd edək ki, “Avroviziya 2026” mahnı müsabiqəsi Avstriyanın paytaxtı Vyana şəhərində keçirilib
“Avroviziya 2026” mahnı müsabiqəsində Azərbaycan təmsilçinin cəmi bir ölkənin səsini alması nə deməkdi? Bu hal Avropa təşkilatlarının, cəmiyyətinin Azərbaycana qarşı iki standartlı və qərəzli siyasətinin təzahürü ola bilərmi?
Sənətşünas, Xpress.az saytının baş redaktoru Xəyalə Rəis baki-xeber.com-a bildirdi ki, “Eurovision Song Contest 2026”da Azərbaycanın təmsilçisinin cəmi bir ölkədən səs alması emosional reaksiya doğurur və təbii olaraq “bu, siyasi münasibətin göstəricisidir?” sualını gündəmə gətirir: “Amma məsələyə geniş və soyuqqanlı baxanda bir neçə paralel amili ayırmaq lazımdır: musiqi keyfiyyəti, səhnə quruluşu, geosiyasi imic, Avropa ictimai rəyində Azərbaycanın yeri və “Eurovision”un özünün artıq sırf musiqi yarışması olmaması kimi.
2026 müsabiqəsində Azərbaycanı Jiva “Just Go” mahnısı ilə təmsil edib və yarımfinalda cəmi 2 xal toplayaraq 15-ci olub. Bu nəticə texniki olaraq o deməkdir ki, nə peşəkar münsiflər, nə də televotinqdə Azərbaycan geniş dəstək qazana bilməyib. “Eurovision” sistemində bir ölkədən gələn 1 və ya 2 xal bəzən sadəcə diaspora, qonşuluq və ya təsadüfi simpatiya effekti olur. Yəni “cəmi bir ölkə səs verdi” faktı avtomatik olaraq koordinasiyalı siyasi cəza sübutu deyil.
Ancaq bununla yanaşı, “Avropanın Azərbaycana münasibəti” faktorunu tam inkar etmək də reallıqdan uzaq olar.
Son illərdə Azərbaycanın Avropa institutları ilə münasibətləri gərgin mərhələdən keçir. Xüsusilə Avropa Parlamenti, Avropa Şurası və müxtəlif Qərb media platformalarında Azərbaycana qarşı insan haqları, media azadlığı və sairlə bağlı qərəzli tənqidlər artıb. Çox təəssüf ki, bu fonda Avropa auditoriyasının bir hissəsində ölkəmiz haqda məqsdəlo şəkildə mənfi siyasi imic formalaşdırlıb. “Eurovision” isə rəsmən “siyasətdən uzaq” elan olunsa da, praktiki olaraq ictimai emosiyalar və geosiyasi simpatiyalar müsabiqəyə ciddi təsir edir.
Bunu tarix də göstərir. Məsələn:
Ukrayna müharibə dövründə çox böyük emosional dəstək aldı;
İsaril ətrafında hər il siyasi mübahisələr yaranır;
Balkan və Skandinaviya ölkələri uzun illər regional blok səsvermələri ilə seçilib;
Azərbaycanın özü də əvvəlki illərdə diaspora və regional simpatiyalardan faydalanıb.
Yəni “Eurovision”da “yalnız mahnı qalib gəlir” fikri artıq tam doğru deyil.
Digər tərəfdən, Azərbaycanın nəticələrini təkcə “qərəz”lə izah etmək də yetərli deyil.
Düzdür, burada Avropanın qərəzli dairələrinin də rolu var”.
X.Rəisin sözlərinə görə, bununla belə son illərdə ölkənin “Eurovision” strategiyasında yaradıcı böhran görünür. O, vurğuladı ki, 2009-2013-cü illər dövründə Azərbaycan çox sistemli işləyirdi-beynəlxalq prodüserlər, güclü səhnə şouları, yadda qalan melodiyalar, peşəkar vokal.
Ekspertin fikrincə, nəticədə daim TOP-10-a düşürdü və 2011-də qalib oldu. “Sonrakı illərdə isə bir neçə problem ortaya çıxdı: Bir çox ifa “təhlükəsiz pop” formatında qaldı və fərqlənmədi. Milli kimliyin zəif təqdimatı da burada rol oynayıb. Məsələn, Ermənistan, Ukrayna və ya İtaliya öz milli musiqi elementlərini daha uğurlu istifadə edir. Azərbaycan isə bəzən “kimliksiz Avropa popu” təsiri bağışlayır. Bugünkü “Eurovision” auditoriyası daha alternativ, emosional və autentik çıxışları sevir. Steril və çox hesablanmış performanslar əvvəlki qədər işləməyir.
TikTok və YouTube dövründə mahnının viral potensialı əsas faktora çevrilib. 2026-cı ildə Azərbaycan çıxışı isə beynəlxalq fandomda ciddi rezonans yaratmadı.
Müəyyən mənada Avropa ictimai-siyasi mühitində Azərbaycana qarşı daha sərt yanaşmanın, qərəzin olduğu görünür. Eyni davranışların bəzi başqa ölkələrdə daha yumşaq qarşılandığını düşünənlər az deyil. Bu baxımdan ikili standart arqumenti tam əsassız deyil.
Amma “Eurovision” nəticəsini yalnız bununla izah etmək də zəif analiz olar. Çünki eyni Avropa auditoriyası keçmişdə Azərbaycana yüksək xallar verib, ölkə qalib də olub. Əgər sistem tamamilə anti-Azərbaycan olsaydı, bu nəticələr heç vaxt mümkün olmazdı”-deyə X.Rəis qeyd etdi.
Leyla QARAXANLI
