Abutalıb Səmədov: “...Belə bir iddia irəli sürməkdə Tramp tamamilə haqlıdır”
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Davosda “Sülh Şurasının Nizamnaməsi” sənədinin imzalanma mərasimindəki çıxışında Ukraynadakı müharibəyə də toxunub və orada insan tələfatının çoxluğunu dəhşətli adlandırıb. Tramp deyib ki, Ukrayna Putin üçün “gözünün ağı” olub. “Ukrayna Putinin “gözünün ağı” idi. Mən həmin dövrdə Prezident olsaydım, bu müharibə heç vaxt olmazdı”, - deyə Tramp qeyd edib.
Tramp nə demək istəyir? Yəni o prezident olsaydı bu müharibə olmazdı ki?
“Onun prezidentliyi dövründə Putin Ukraynaya hücum etməyə cəsarət göstərməzdi”
“Alyans” SAM-ın sədri Abutalıb Səmədov baki-xeber.com-a bildirdi ki, ABŞ prezidentinin bu fikri doğrudur: “Prezident Tramp “əgər mən 2022-ci ildə prezident olsaydım müharibə başlamazdı” deməkdə haqlıdır. Tramp hesab edir ki, 2020-ci ildə Amerikada seçkilər saxtalaşdırıldı və onun qələbəsi oğurlandı, bunun da nəticəsində Rusiya Ukrayna müharibəsi başladı. Tramp dəfələrlə bu fikrini təkrarlayıb. Əksər müşahidəçilər hesab edirlər ki, belə bir iddia irəli sürməkdə Tramp tamamilə haqlıdır. Çünki 2021-ci ilin dekabrında Rusiya həm NATO-ya, həm də ABŞ-a müqavilə göndərmişdi, müəyyən tələblər irəli sürmüşdü və bu tələblərin qəbul olunması müharibənin qarşısını ala bilərdi. Burada söhbət ilk növbədə NATO-nun genişləndirilməyəcəyi öhtəliyindən gedirdi”.
A.Səmədovun sözlərinə görə, həm ABŞ, həm də NATO belə bir öhtəlik götürməli idi ki, NATO bundan sonra genişləndirilməyəcək və 1997-ci ildən sonra yeni qəbul olunmuş NATO üzvlərinin ərazisinə yerləşdirilən silahlar oradan çıxarılacaq. “ABŞ bu məsələni müzakirə etmək istəmədi, NATO da bəyan etdi ki, bizim üzvlüklə bağlı məsələmizə kimsə qadağa qoya bilməz, NATO-nun tələblərinə cavab verən ölkələr bundan sonra da üzvülüyə qəbul olunacaqlar. Bu cavablar da son nəticədə Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başlanmasına gətirib çıxardı. Ancaq burada bir başqa məqam da var ki, bunu ABŞ-ın dövlət katibi özü etiraf etdi. Söhbət bugünkü dövlət katibindən gedir. O, dedi ki, əslinə qalsa gedən müharibə proksi müharibədir. ABŞ və Rusiya arasında gedir, Ukrayna burada sadəcə olaraq bir alət kimi istifadə olunur, ABŞ-ın aləti kimi. Bunun da həqiqət olduğu heç kimdə şübhə doğurmur. Uzun müddət ABŞ Baydenin prezidentliyi dövründə Ukraynaya hər cür yardım göstərməyə çalışdı. Yəni təkcə ABŞ-ın göstərdiyi yardımlar digər ölkələrin birlikdə göstərdiyi yardımlardan daha çox idi. Müxtəlif rəqəmlər səsləndirilir, ancaq bu yardımların daha çox olduğu heç kimdə şübhə doğurmur. Müharibənin gedişini də ABŞ idarə etdi. 2022-ci ildə Ukraynanın əks-hücuma keçərək 80 min kvadrat kilometrə yaxın bir ərazini azad etməsi Rusiyanı çox ağır duruma salmışdı. Həmin dövrdə taktiki nüvə bombalarından istifadə hədəsi ilə Rusiya ABŞ-ı məcbur etdi ki, hücumları dayandırsın. Ağ Evdən komanda verildi və Ukrayna ordusu dayandı. Bundan sonra Ukraynanın əlinə ikinci belə bir şans düşmədi. Ancaq ABŞ-ın da, Avropanın da yardımı o həcmdə edildi ki, Ukrayna yalnız çətinliklə də olsa özünü müdafiə edə bilsin, irəli gedə bilməsin. 2022-ci ildən sonra Ukrayna irəli gedə bilmədi. Arada bir Kurska hücum təşkil olundu, müəyyən müddət Kurskinin bir hissəsi Ukraynanın nəzarətinə keçdi və sonra o ərazilər də ruslar tərəfindən nəzarətə götürüldü. Bu gün davam edən döyüşlər Rusiyanın ağır-ağır da olsa irəliləməsi ilə müşaiət olunur. Artıq ABŞ Ukraynaya əvvəlki yardımı göstərmir. Müəyyən yardımlar təbiidir ki, göstərilir. Kəşfiyyat məlumatları, planlarla bağlı təkliflər və sair. Daha çox məsləhət xarakterli yardım edilir, silahlar da Avropanın vasitəsilə satılaraq Ukraynaya göndərilir. Eyni zamanda ABŞ bunların da dayandırılması ilə Ukraynanı hədələməkdən çəkinmir. Davosda keçirilən görüşdən sonra Zelenskinin nə qədər məyus olduğunu hamı gördü. Jurnalistin “danışıqlar barədə nə deyə bilərsiniz” sualına Zelenski sualla cavab verdi: “Səmimi deyim?”. Düzdür, ondan sonra dedi ki, danışıqlar yaxşı oldu. Amma həmin sualın özündən aydın olurdu ki, Zelenski danışıqların gedişindən qətiyyən razı qalmayıb. Razı qala da bilməzdi. Çünki Rusiya-Ukrayna danışıqlarında nəticə yalnız Zelenskinin güzəştə getməsi hesabına ola bilərdi. Burada da Rusiyanın ciddi güzəştlərə getməsi mümkün deyil. Artıq Abu-Dabidə İşçi Qrupları arasında danışıqlar başlayıb, ümid var ki, bu danışıqlarda müəyyən irəliləyiş ola bilər. Ancaq o da aydındır ki, bu proses hələ uzanacaq. 2025-ci ilin fevralında Ağ Evdə ABŞ-ı tənqid edən Zelenski indi də Davosda Avropanı tənqid etdi. ABŞ-da üzləşdiyi çətinliklərdən nəticə çıxarmayaraq indi də digər əsas müttəfiqlərini-Avropa ölkələrini, onların liderlərini zəiflikdə, qətiyyətsiz olmaqda günahlandırdı. Əslinə qalsa ondan başqa şey gözləmək də düzgün deyil. Siyasətdə təsadüfi adamlar elə bu cür də olur, hər addımda öz dövlətləri üçün problem yaradırdırlar. Zelenski də bu cür işləyir. Əvvəl NATO-nun sammitində bir sıra ölkə liderlərini hiddətləndirən bəyanatlar verdi, sonra dediklərini geri götürdü. Ondan sonra vaşinqtonda Trampa meydan oxumağa cəhd göstərdi, ardınca Avropa liderlərinin köməyi ilə vəziyyəti bir az düzəltməyə cəhd göstərdi, ancaq vəziyyət təbiidir ki, düzəlmədi. Yəqin ki, heç düzəlməyəcək də. Çünki Trampla Zelenskinin münasibətləri o dərəcədə pozulub ki, onun düzəlmək ehtimalı yoxdur. Üstəlik, Tramp müharibəni tez bitirmək istəyir, bunun üçün də mütləq Zelenskiyə təzyiq göstərmək lazımdır. Putinə təzyiq müharibənin illərlə uzanmasına gətirib çıxara bilər. Bu Trampı qane etmir. Son nəticədə onu deyə bilərik ki, Tramp prezident olsaydı yəqin ki, müharibə olmazdı. Çünki həm Milli Təhlükəsizlik Strategiyasında NATO-nun genişləndirilməsi əleyhinə müddəalar var, həm də Tramp dəfələrlə bəyan edib ki, NATO genişlənməməlidir. İndi hətta NATO-nu dağılmaq həddinə gətirib çıxarıb. Rusiyanın da əsas tələbi demək olar ki, bu idi. Əgər o dövrdə Rusiyanın bu tələbi qəbul olunsaydı yəqin ki, müharibə olmazdı. Yəni Putinlə Trampın mövqeyi arasında heç bir fərq olmadığına görə Tramp həqiqətən də haqlıdır. O prezident olsaydı çox güman ki, NATO-nun genişləndirilməyəcəyi barədə öhtəlik götürərdi və ən azından onun prezidentliyi dövründə Putin Ukraynaya hücum etməyə cəsarət göstərməzdi”-deyə A.Səmədov vurğuladı.
İradə SARIYEVA
