İsrail və HƏMAS qruplaşması arasında gedən müharibənin miqyasının genişlənməsi, savaşa yeni dövlətlərin cəlb edilməsi artıq an məsələsi hesab olunur. Bu xüsusda artıq çoxsaylı xəbərdarlıqlar edilir. İlk olaraq Livanın münaqişəyə cəlb ehtimalı yüksək qiymətləndirilir.
ABŞ Dövlət Departamentinin təmsilçisi Metyu Miller bu xüsusda xəbərdarlıq etdiklərini bildirib: “Biz münaqişənin Qəzzadan şimala, Livanın cənubuna keçməsi ehtimalından narahatıq. Buna görə də bölgədə İsrailə düşmən olan hər kəsə, hücum niyyətləri varsa, bu niyyətlərini yenidən gözdən keçirmək barədə mesajlarımızı çox aydın şəkildə çatdırırıq. Məhz bu səbəblə prezident Cozef Bayden Şərqi Aralıq dənizinə iki aviadaşıyıcı zərbə qrupunun yerləşdirilməsi əmrini verib”. Miller terror təşkilatlarına humanitar yardım göstərilməsini dəstəkləmədiklərini vurğulayıb: “Biz HƏMAS, “İslami Cihad” və həmin bölgədə fəaliyyət göstərən digər terror təşkilatları ilə Fələstin xalqı və özləri tez-tez terrorun qurbanı olan digər günahsız mülki şəxslər arasında çox ciddi fərq qoyuruq. Biz açıq şəkildə bildirdik ki, İsrailin özünü terrordan müdafiə etmək hüququnu dəstəkləməklə yanaşı, günahsız mülki insanları, günahsız fələstinli mülki şəxsləri qorumaq üçün əlimizdən gələni etmək istəyirik və buna görə də onların humanitar yardımla təchiz edilməsini dəstəkləyirik”. Belə bir vaxtda “Washington Post” qəzeti öz mənbələrinə istinadla məlumat yayıb ki, Ağ Ev administrasiyası Yaxın Şərqdə yaşayan və işləyən minlərlə vətəndaşının mümkün təxliyə variantını nəzərdən keçirir. Qəzza sektorunda vəziyyətin gərginləşməsi fonunda İsraildə və qonşu Livanda yaşayan amerikalıların taleyi xüsusi narahatlıq doğurur. Dövlət departamentinin məlumatına əsasən, hazırda İsraildə 600 minə yaxın, Livanda isə 86 min ABŞ vətəndaşı yaşayır. İraq və Suriyada dislokasiya olunan 3,4 min amerikalı hərbçi isə daha çox risq altındadır. Qeyd edək ki, bir müddət öncə ABŞ Müdafiə Nazirliyinin nümayəndəsi Patrik Rayder yaxın günlərdə Yaxın Şərqdə vəziyyətin daha da gərginləşə biləcəyini deyib. Onun sözlərinə görə, ali hərbi rəhbərlik amerikalıların müdafiəsi üçün lazımi tədbirlər görür. Məhz belə bir vaxtda Suriyanın Deyr əz-Zövr və Həsəkə əyalətlərində şiə silahlı qruplaşmalarının pilotsuz təyyarələri Amerika hərbi bazalarına hücum edib. Verilən məlumata görə, “İraqın İslam Müqaviməti” qruplaşması pilotsuz uçuş aparatları vasitəsilə “Əl-Ömər” neft yatağı yaxınlığında və Əş-Şəddadda yerləşən ABŞ-nin hərbi bazalarına zərbələr endirib. Hücum qruplaşmanın ABŞ-nin Homs əyalətindəki Ət-Tənf hərbi bazasına PUA-larla hücuma görə məsuliyyəti öz üzərinə götürməsindən bir neçə saat sonra baş verib. Hesab edilir ki, bütün bunlar ABŞ-ın da prosesə hərbi müdaxiləsinə zəmin yaradır.
İran da müdaxilə üçün öz zamanını gözləyir. Bunun üçün vaxtın artıq çatdığı barədə İrandan siqnalalr verilir. Belə ki, İsrailin Qəzza zolağında Fələstinin HƏMAS radikal təşkilatına qarşı hərbi əməliyyatının növbəti mərhələsi dəniz, yer və havada birgə fəaliyyəti əhatə edəcək. İsrailin müdafiə naziri Yoav Qalant Hərbi Dəniz Qüvvələrinin cənubundakı Aşdod liman şəhərindəki bazasına səfəri zamanı bunu təsdiq edib: “Hərbçilərə mesajım var: Əla iş gördünüz! Əməliyyatımıza hazırlaşmağa davam edin, tezliklə başlayacaq. Biz növbəti addımımıza - havada, yerdə və dənizdə çoxşaxəli əməliyyata diqqətlə hazırlaşırıq”. Belə olan halda İran baş verənlərə səssiz qalmayacağına dair xəbərdarlıq edib. Artıq İranın xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdullahian İsrail və ABŞ-ı təhdid edib. Abdullahian vəziyyət nəzarətdən çıxacağı təqdirdə İran hakimiyyəti və müttəfiqlərinin İsrail və HƏMAS arasında müharibəyə müdaxilə etmək məcburiyyətində qalacağını bildirib: “İsrail və ABŞ-a xəbərdarlıq edirik: Qəzza zolağında mülki şəxslərə qarşı cinayətlər dayanmasa, bütün imkanlara açıq olacağıq. Quru hücumu olarsa, Qəzza işğalçıların məzarına çevriləcək. ABŞ və İsrail həyata keçirdikləri siyasətə son qoymasalar, müharibə dairəsi genişlənəcək. ABŞ isə bundan əziyyət çəkəcək. Hücumların davam etdirilməsi və siyasi həll yolunun təqdim edilməməsi alova yağ tökmək kimidir. Hər şey hər an nəzarətdən çıxa bilər”. ABŞ-ın milli təhlükəsizlik üzrə müşaviri Ceyk Sallivan da qeyd edir ki, ABŞ administrasiyası İranın hansısa mərhələdə Fələstin və İsrail arasındakı münaqişəyə birbaşa müdaxilə edə biləcəyini istisna etmir: “Biz istisna edə bilmərik ki, İran İsrail və HƏMAS arasındakı müharibədə birbaşa iştirak etməyi seçəcək”. Bunlara rəğmən, İsrail geri çəkilməyi düşünmür. İsrailin müdafiə naziri Yoav Gallant bildirib ki, HƏMAS-a qarşı hərbi kampaniya bir, iki, üç ay davam edə və bu müddət silahlı qruplaşmanın tamamilə məhv edilməsi ilə başa çata bilər: “Bu, Qəzzada son əməliyyatımız olmalıdır, çünki daha sonra HƏMAS olmayacaq”. Təhlilçilərdən bəziləri hesab edir ki, dünya liderlərinin bölgəyə səfəri İsrailin Qəzzanın şimalına quru əməliyyatını ləngidir və bu səfərlər dayanan kimi hərbi əməliyyatlar başlayacaq. ABŞ, Böyük Britaniya, Kanada, Almaniya və İtaliya liderləri İsrailin terrorizmə qarşı özünümüdafiə hüququnu dəstəklədiklərini, lakin Qəzzanın mülki əhalisinin təhlükəsizliyindən narahat olduqlarını elan ediblər.
Tahir TAĞIYEV
