“İsrailin Qəzzanı tamamilə mühasirəyə alması və onun su, elektrik və yanacağını kəsməsi, qida və dərmanların çatdırılmasına mane olduğu bir şəraitdə ABŞ və bəzi tərəflər İsrailə silah göndərir və bu silahlar Qəzzada Fələstin vətəndaşlarının və mülki şəxslərin vəhşicəsinə öldürülməsində istifadə edilir.
Belə bir vəziyyətdə istənilən ehtimal baş verə bilər və regionda yeni hadisələrin şahidi ola bilərik”. Bu fikirləri İranın xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdullahian İraqın baş naziri Məhəmməd əs-Sudani ilə keçirdiyi görüşdə deyib.
O bildirib ki, bəzi ölkələrin rəsmiləri bizimlə əlaqə saxlayıb, regionda yeni cəbhənin açılmasının mümkünlüyünü soruşurlar: “Biz onlara dedik ki, gələcək imkanlarla bağlı aydın cavabımız odur ki, hər şey sionist rejimin ölkədəki fəaliyyətindən asılıdır”. Hüseyn Əmir Abdullahian iddia edib ki, müqavimət qruplarının “Əqsa fırtınası” əməliyyatı tamamilə fələstinlilərə aid kortəbii bir hərəkətdir və qərblilər özləri də baş nazir Benyamin Netanyahunun ifrat davranışının bu şərtləri yaratdığını vurğulayırlar: “İsrailin cinayətləri indi də davam edir və regionda heç kim daha bizdən yeni cəbhələr açmaq üçün icazə istəmir”. Qeyd edək ki, Abdullahian İraqdan sonra səfərə getdiyi Beyrutda bu fikirlərini inkişaf etdirərək, İsrailə qarşı yeni cəbhələrin açıla biləcəyini bildirib. O, Livanın “əl-Mayadin” telekanalına müsahibəsində qeyd edib: “İsrailin fəaliyyəti fonunda ikinci cəbhənin açılması mümkün görünür. Təcavüzün, müharibə cinayətlərinin və Qəzzanın blokadasının davam etməsi fonunda yeni cəbhələrin açılması mümkün olaraq qalır”. Bu fonda İrann cavab ABŞ-dan gəlib. ABŞ-ın dövlət katibi Entoni Blinken Təl-Əvivdə keçirdiyi mətbuat konfransında qeyd edib: “ABŞ hakimiyyəti Fələstinin radikal HƏMAS hərəkatının yaraqlılarının hücumu şəraitində İsrailə qarşı ikinci və ya üçüncü cəbhənin açılmasına imkan verməyəcək”. Ondan Livanın “Hizbullah” qruplaşmasının şimaldan İsrailə hücumu və ikinci cəbhə açması halında ABŞ-ın, zərurət yaranarsa, bölgədə hərbi imkanlarını yerləşdirib-yerləşdirməyəcəyi soruşulub. Dövlət katibi suala cavabında deyib: “İkinci cəbhəyə gəlincə, artıq dediyim kimi, biz və İsrail qəti şəkildə əminik ki, nə ikinci, nə də üçüncü cəbhə olmayacaq. Bunun belə olmasını təmin etmək üçün biz regiondakı digər tərəfdaşlarla işləyirik. “Elə prezident Co Bayden də açıq şəkildə bildirdi ki, heç kim, dövlət və ya qeyri-dövlət aktorları bu məqamdan istifadə etməyə çalışmamalıdır. Və o, bu xəbərdarlığı ən böyük daşıyıcı qrupumuz olan “Cerald Ford” aviadaşıyıcısını regiona yerləşdirməklə dəstəklədi. Əminəm ki, İsrailin ehtiyacı olan hər şey var”. Hesab edilir ki, bu xəbərdarlıq məhz İrana ünvanlanıb.
Xatırladaq ki, bu gün HƏMAS-ın ən böyük sponsorlarından biri, ola bilsin ki, ən böyüyü məhz İrandır.1990-cı illərin əvvəllərindən İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) HƏMAS yaraqlılarını maliyyələşdirir, təlim verir və silahlandırır. Məhz o zamandan sözügedən Fələstin qrupu Tehranda öz rəsmi nümayəndəliyini açıb. Doğrudur, 2012-ci ildən 2017-ci ilə qədər, HƏMAS Suriya vətəndaş müharibəsində prezident Bəşər Əsəd rejiminə dəstək verməkdən imtina etdikdən sonra həm maliyyə, həm də əməkdaşlıq beş il müddətinə kəsilmişdi. Lakin 2017-ci ildə qrupun liderlərindən biri və hərbi qanadının qurucusu Yəhya Sinvar bəyan edib ki, İranla münasibətlər sadəcə əladır və Tehran sadiq müttəfiqdir. 2020-ci ildə ABŞ Dövlət Departamenti İranın HƏMAS və Fələstin “İslami Cihadı”na hər il 100 milyon dollardan çox yardım etdiyini bildirib. “Wall Street Journal” nəşrində dərc olunan məlumata görə, İranın SEPAH-ı keçən həftə Livanın paytaxtı Beyrutda keçirdiyi görüşdə HƏMAS-a İsrailə hücumlar planlaşdırmaq üçün kömək edib və onlara “yaşıl işıq” yandırıb. BMT-də çıxış edən İsrail səfiri Gilad Erdan bildirib ki, Suriya və Livanda İsraili əhatə edən terrorçu qurumlarının digər liderləri ilə görüşlər keçirilib, ona görə də onların öz hərəkətlərini koordinasiya etdiyini təxmin etmək asandır: “İranın bölgəmizdəki müvəkkilləri mümkün qədər öz hərəkətlərini İranla əlaqələndirməyə çalışıblar”. İranın roluna təsir edə biləcək faktorlar arasında Səudiyyə Ərəbistanı ilə İsrail arasında münasibətlərin normallaşdırılmasına yönəlmiş son diplomatik səylər də xatırladılır. Əgər bu normallaşma həqiqətən baş tutsaydı, çox güman ki, İsrailin digər ərəb ölkələri ilə münasibətləri nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşılaşa bilərdi. Bu perspektiv, əvvəlki kimi rəsmi səviyyədə yəhudi dövlətinin məhvinə çağırışlar edən İrana qəti şəkildə əl vermir. Ekspertlərə görə, indiki məqamda Tehran İsrailə qarşı 5 cəbhədə – Qəzza sektoru, Livan, Suriya, İran və Fələstində mübarizə aparmaq istəyir. Prinsip etibarilə Tehran HƏMAS-ın İsrailə hücumu ilə Qəzza sektorundan ilk cəbhəni açdı. İndi isə növbə Livan və Fələstin cəbhələrinindir. HƏMAS İsrailə hücuma başlayarkən Livandakı silahlı qüvvələrə “İsrailə qarşı müharibəmizə qoşulun” çağırışı etdi. Buna baxmayaraq, hələlik nə Livandan Hizbullah, nə də Fələstin hakimiyyəti HƏMAS-a tam dəstək verib. Buna görə də İran bu 5 cəbhədən hücum ssenrasini işə salmaq üçün hərəkətə keçib. Amma belə görünür ki, bu halda ABŞ da prosesə müdaxilə edəcək.
Nahid SALAYEV
