Mövsüm dəyişikliyi ilə əlaqədar bəzi viruslar və xəstəliklər fəallaşmağa başlayıb. Xəstəliklərə yoluxmamaq və yoluxdurmamaq üçün bir sıra qoruyucu vasitələrdən istifadə edilir. Bu vasitələrdən biri də tibbi maskalardır.
Məlumdur ki, hazırda yayılmış kəskin respirator virus infeksiyalarından qorunmaq üçün küçəyə çıxarkən qoruyucu maskalardan istifadə edən xeyli insanla rastlaşırıq. Ancaq həkimlər arasında belə bir fikir var ki, qoruyucu maskalar heç də qoruyucu deyil. Onların fikrincə, tibbi maskalar insanları hər hansı bir virusdan, xəstəlikdən qorumur.
“Kəskin respirator viruslardan qorunmaq üçün tək maskadan istifadə deyil, digər tədbirlərin görülməsi də vacibdir”
Məsələ ilə bağlı fikir bildirən professor, həkim-ekspert Adil Qeybulla qeyd etdi ki, cəmiyyətimiz lazımi səviyyədə maariflənmədiyi üçün, tibbi maskalardan istifadə birmənalı olaraq qarşılanmır: “İnsanlar maskalı insan görəndə, sözün əsl mənasında, onu qınayırlar. Fikirləşirlər ki, həmin insan hansısa yoluxucu xəstəliyin daşıyıcısıdır, ağır xəstəliyi var. Bununla da özündən yoluxmanın qarşısını alır. Buna görə də həmin şəxsə yaxınlaşmaq istəmirlər. Metroda, avtobusda heç kim həmin insanlarla yan-yana durmaq istəmir. Elə hesab edirlər ki, hava, tənəffüs yolu ilə ondan hansısa ağır bir xəstəliyə yoluxarlar. Kimsə düşünmür ki, o, öz sağlamlığını qorumaq üçün maskadan istifadə edir. İnsanlar o qədər qıraqdakını qınamağa, irad tutmağa öyrəşiblər ki, kimdəsə elə bir şey görəndə, onun ağır xəstəlik daşıyıcısı olduğunu düşünürlər”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, virusların əksəriyyəti hava-damcı yolu ilə yayılır. Maskalar isə havadakı virusları keçirmədiyi üçün effektlidir: “Bu maskalar virusların yayılmasının qarşısını almaqda xüsusi kömək etmiş olur. Lakin maskalardan daimi istifadəyə ehtiyac yoxdur. İnsanların kütləvi olduğu yerlərdə, ictimai nəqliyyatda və s. taxmaq lazımdır. Bəzən insanlar xəstə olarkən ev şəraitində də maskadan istifadə edirlər. Evdə qoruyucu maska taxmağa ehtiyac yoxdur. Onun əvəzində otağın havasını dəyişmək, otağa gün işığının düşməsini təmin etmək lazımdır. Kəskin respirator viruslardan qorunmaq üçün tək maskadan istifadə deyil, digər tədbirlərin görülməsi də vacibdir”.
Professorun sözlərinə görə, xəstə insanın orqanizmində viruslar sürətlə çoxalmağa başlayır. Viruslar selikli qişalarda yaşayır – burunda, ağızda. İnsan nəfəs verəndə havaya çoxlu sayda virus düşür. Bu viruslar çox kiçikdir, mikroskopikdir – təxminən 10 nm. Adi tibbi maska bu virusları asanlıqla buraxır. Bundan əlavə, 1-2 saatdan sonra maska insan nəfəsindən nəmlənir və bu da əlavə təhlükə yaradır: “Viruslar və müxtəlif mikroblar üçün nəm mühit ən əlverişlidir. Beləliklə, 1-2 saatdan sonra maska artıq infeksiya mənbəyinə çevrilir. Tibbi maska yalnız bir halda müəyyən kömək edə bilər – bu maskanı xəstə insan taxdıqda. Xəstə insan asqırır və öskürür və bu zaman ətraf mühitə onun ağız suyu ifraz olunur. Ağız suyunda virusların miqdarı adi nəfəsalma zamanı buraxılan hava ilə müqayisədə, təbii ki, daha çoxdur. Maska ağız suyunun damcılarını çölə buraxmır. Bu halda maska müəyyən kömək edə bilər. Lakin maskanı hər 1-2 saatdan bir dəyişmək, istifadə olunmuş maskanı ehtiyatla çıxarıb dərhal atmaq və sonra əlləri yaxşı yumaq lazımdır”.
Günel CƏLİLOVA
