Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının bir çox elmi-tədqiqat institutlarının elmə çox az fayda verdiyi məlumdur. Hətta elə institutlar var ki, onların yalnız adları və şişirdilmiş ştatları mövcuddur, burada elm adına heç nə yoxdur. Bəzi elmi-tədqiqat institutlarının yaşı 80-ni keçən direktorlarının vəzifələrindən uzaqlaşdırılacağı haqqında məlumatlar yayılıb.
Qeyd edək ki, hələ aylar əvvəl heç bir elmi nəticəsi olmayan elmi-tədqiqat institutlarının bağlanacağı məsələsi gündəmə gəlib. Bildirilənə görə, AMEA-nın son ümumi yığıncağında elmi-tədiqiqat institutlarının çoxunun fəaliyyəti qənaətbəxş sayılmayıb və bu institutların elmi nəticələrinin aşağı səviyyədə olduğu vurğulanıb. Məsələ burasındadır ki, həqiqətən də bəzi elmi-tədiqiqat institutlarında elmi araşdırmalar aparılmır, mövzuların mövcudluğu sadəcə kağız üzərindədir. Bu gün AMEA institutlarının, elmi mərkəzlərinin yaşı 75-i, 80-ni keçən yaşlı direktorları, şöbə müdirləri elmin inkişafına heç bir töhfə verə bilmir. Bu azmış kimi elmə gəlmək istəyən savadlı gəncliyin qarşısını kəsir, onların elmlə məşğul olmağına mane olurlar. AMEA institutlarının bir çoxunda direktorun işi yalnız səhər xidməti maşında işə gəlmək, arabir yığıncaqlarda iştirak etmək və ayın sonunda külli məbləğdə əməkhaqqı almaqdan ibarətdir. Əlbəttə, ətalət basmış iş sistemi elmi inkişafa apara bilməz. AMEA institutlarının yaşlı direktorlarının gənclərlə və orta nəsil alimlərlə əvəzlənməsi məsələsi gündəmə gəlib. AMEA institutları özlərinin yaşlı, fəaliyyətsiz direktorları ilə vidalaşmaq astanasındadır. Elmi yenilikləri qəbul etməyən yaşlı alimlərin elmə heç bir fayda verməyəcəyi məlumdur, odur ki, AMEA institutlarında gəncləşdirmənin zamanı yetişib.
Tanınmış alim, professor Bəhmən Sultanlı baki-xeber.com-a bildirdi ki, AMEA-nın elmi-tədiqiqat institutlarının direktoru vəzifəsini tutan şəxslərin bir çoxu artıq alim və rəhbər kimi nə elmə, nə də elmin idarəolunmasına fayda verə bilir. Bununla belə B.Sultanlı hesab edir ki, AMEA institutlarında elə yaşlı alimlər də var ki, onlar həqiqətən də bu yaşlarında da elmə xidmət edə bilirlər. “Alimlərin yaşlı və gənc nəsilə bölünməsinə tərəfdar deyiləm. Əsl elm adamları bütün yaşlarda elmə gərəkdir. Amma təəssüf ki, Azərbaycanda elmə rəhbərlik edən şəxslərin bir çoxları yaşlaşandan sonra elmdə heç bir nəticəyə nail ola bilmirlər. Akademiyanın bir sıra elm-tədqiqat institutlarının direktorları həqiqətən də elmin inkişafına fayda verə bilmirlər. Elmi-tədqiqat institutlarının elmə heç bir fayda verməyən yaşlı direktorlarının tutduqları vəzifədən azad edilməsi vacibdir. Çünki bu adamlar uzun illərdir elmi irəliyə aparmaqla yox, geriyə çəkməklə məşğul olublar. Bir məqamı da deyim ki, akademiya institutlarında yaşlı direktorların yerini tuta biləcək gənc kadrlar yetişdirilməyib. Halbuki o kadrları ənənəyə uyğun olaraq o direktorlar özləri yetişdirməli idilər, lakin yetişdirməyiblər. Məsələn, bu gün akademiyanın akademik Əli Quliyev adına Aşqarlar Kimyası İnstitutunun direktoru, çox dəyərli alim, akademik Vaqif Fərzəliyev Əli Quliyevin özünün yetirməsi olub. Hazırda Vaqif müəllim rəhbərlik etdiyi institutda gözəl elmi mühit yaradıb. Amma bu mühit başqa institutlarda yoxdur. Hesab edirəm ki, yaşlı direktorların yerinə həm elmi, həm də elmi idarəetməni bacaran alimlər cəlb edilməlidir. Fikrimcə, bir vaxtlar Azərbaycanı tərk edib xarici ölkələrə getmiş və hazırda çox böyük elmi nəticələr əldə etmiş alimlərimizi yenidən akademiyaya cəlb etməliyik. Elmi-tədiqiqat institutları rəhbərliyinə xaricdə təhsil alan, elmi iş müdafiə edən və müasir dünya elminin istiqamətlərini bilən şəxsləri təyin etmək lazımdır”.
B.Sultanlı qeyd etdi ki, xarici ölkələrdə Azərbaycanın bir sıra alimləri var və onlar akademiyaya dəvət edilməli, onlara işləmək üçün hər cür şərait yaratmaq lazımdır. B.Sultanlının bildirdiyinə görə, xaricdə - ABŞ-da, Koreyada, Rusiyada kifayət qədər alimlərimiz var, onlardan biri də hazırda Amerikada işləyən kimya sahəsi üzrə görkəmli alim Faiq Musayevdir. “Akademiyanın elmi-tədqiqat institutlarının yaşlı direktorları xaricdən dəvət edilən yüksək səviyyəli Azərbaycan alimləri ilə əvəzlənməlidir. Eyni zamanda da xarici ali məktəblərdə doktorantura təhsili alan gənclər də müəyyən müddətdən sonra AMEA-ya cəlb edilməlidir” - deyə B.Sultanlı vurğuladı.
İradə SARIYEVA
