“Əgər pirotexniki məmulatların ölkəmizdə satışı kütləvi olaraq həyata keçirilirsə və bundan istifadə edilirsə, polisin səylərinə baxmayaraq bunları tam olaraq aradan qaldırmaq mümkün deyilsə, onda ortaya üçüncu variant çıxır...”
Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi günü və Yeni İl bayramına bir neçə gün qalıb. Hər kəs bayrama hazırlaşır, alan alır, satan satır, bir sözlə, özümüzü bayram ovqatına kökləməyə çalışırıq. Lakin bəzən xoşagəlməz hallarla da rastlaşırıq. Bu da mağazalarda, səyyar bayram malları satılan çadırlarda açıq şəkildə satışa çıxarılan partlayıcı oyuncaqlar və priotexniki məmulatlarla bağlıdır. Hər addımbaşı binaların bloklarından, həyətlərdən, hətta məktəblərin həyətindən belə priotexniki məmullatların partlayış səslərini eşidirik. Bir ara bu partlayış səsləri səngisə də, bayram ərəfəsində yenidən meydana çıxıb. Qəribədir ki, mağazalarda, səyyar satış yerlərində açıq şəkildə satılan bu məmulatları satan adamlar insanlara, uşaqlara nə qədər zərər vurduqlarını dərk etmək istəmirlər.
Məlumdur ki, nəinki paytaxtda, eləcə də digər şəhərlərdə, rayon və kəndlərdə insanların sağlamlığına zərər yetirən, ictimai asayişin pozulmasına səbəb olan və əhalinin istirahətinə maneə yaradan partlayıcı və tezalışan maddələrin, pirotexniki məmulatların satışının və istifadəsinin qarşısının alınması vacibdir.
Əlbəttə, illərdir ki, Azərbaycan polisi bu istiqamətdə qabaqlayıcı-profilaktik tədbirlər həyata keçirir. Qeyd edək ki, hər il davamlı olaraq polis tərəfindən bu hala qarşı ciddi mübarizə aparılır. Təkcə keçən il Bakı şəhər Baş Polis İdarəsinin (BŞBPİ) İctimai Təhlükəsizlik İdarəsi əməkdaşlarının keçirdiyi reydlər zamanı paytaxtın Qaradağ, Xətai rayonları ərazisində 6 ticarət obyektindən ümumilikdə 21390 ədəd müxtəlif markalı və təyanatlı partlayıcı oyuncaq və pirotexniki vasitələr – odlu sayrışan fişənglər aşkarlanaraq götürülmüşdü.
Qeyd edək ki, “Mülki Dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış əşyaların dövriyyəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 12 sentyabr 2005-ci il tarixli Fərmanına əsasən, pirotexniki məmulatlar mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırımış əşyaların siyahısına daxil edilib və onun dövriyyəsinə FHN tərəfindən verilən “xüsusi icazə” əsasında yol verilir.
Onu da bildirək ki, ticarət mərkəzlərində belə malların satışı aşkar olunarkən bu vasitələr satışdan çıxarılır, satan vətəndaş barəsində İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (İXM) 442-ci maddəsi ilə inzibati xəta tərkibi haqqında protokol tərtib olunaraq baxılması üçün səlahiyyətli orqana – məhkəmələrə göndərilir.
Qeyd olunan maddənin sanksiyasında inzibati xətanın bilavsitə obyekti olmuş mallar müsadirə edilməklə fiziki şəxslər üçün 350 manatdan 500 manata qədər, vəzifəli şəxslər üçün 1600 manatdan 2500 manata qədər, hüquqi şəxslər üçün 4000 manatdan 5000 manatadək məbləğdə inzibati cərimə nəzərdə tutulub.
Təhlükəsizlik standartlarına cavab verməyən bu vasitələr insan sağlamlığına mənfi təsir göstərməklə yanaşı, tezalışan maddə olduqlarına görə ətrafa da ciddi ziyan vura bilərlər.
Məlumatlara görə, Bakı şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısının partlayıcı maddə və təhlükəli oyuncaqların satışının qadağan edilməsi ilə bağlı 2001-ci ildə müvafiq sərəncamı var. Sərəncamın tələblərinə uyğun olaraq, partlayıcı oyuncaq və pirotexniki vasitələrin satışının qarşısının alınması istiqamətində izahat, maarifləndirmə tədbirləri davam etdirilir.
Bir neçə gün əvvəl isə yenə də Azərbaycan polisi bir sıra dükanlardan, satış mərkəzlərindən bu kimi məmulatların müsadirə edilməsini həyata keçirib. Məlumata görə, respublikanın daxili işlər orqanlarının əməkdaşları tərəfindən ictimai qaydanın, məişət səs-küyünə qarşı mübarizə qaydalarının pozulmasına yönəldilmiş hərəkətlərin, eləcə də yüksək səsyayıcı qabiliyyətə malik partlayıcı oyuncaqların və pirotexniki məmulatların qanunsuz dövriyyəsinin qarşısının alınması məqsədilə zəruri tədbirlər davam etdirilir.
Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Mətbuat Xidmətindən mətbuata verilən məlumata görə, DİN-in Baş İctimai Təhlükəsizlik İdarəsinin əməkdaşları tərəfindən Yeni il ərəfəsində əhalinin ciddi narazılığına səbəb olan, məişət səs-küyünə qarşı mübarizə qaydalarının pozulması hallarının qarşısının alınması məqsədilə dekabrın 16-dan 25-dək paytaxtın Qaradağ, Nəsimi, Sabunçu, Xəzər və Abşeron rayonları ərazilərində tədbirlər keçirilib. Nəticədə ayrı-ayrı fiziki və hüquqi şəxslərdən, ümumilikdə 17 min ədədə yaxın yüksək səsyayıcı qabiliyyətə malik partlayıcı oyuncaq və pirotexniki məmulatlar aşkar edilərək götürülüb.
İstifadəsi qanunla qadağan edilən, satışı kifayət qədər məhdudlaşdırılan partlayıcı oyuncaq və pirotexniki məmulatlar ölkəmizə necə gətirilir? Polis bu istiqamətdə ciddi mübarizə aparsa da, hələ tam olaraq bu məmulatların mağazalarda, səyyar ticarət yerlərində satılmasının qarşısını ala bilməyib. Bu maddələrin ölkəmizə ayaq açmasına görə hansı qurumlar məsuliyyət daşıyır?
Sosial sahə üzrə mütəxəssis İlqar Hüseynli baki-xeber.com-a bildirdi ki, pirotexniki məmulatların, partlayıcı maddələrin, insan sağlamlığına ziyan vuran bu qəbildən olan məhsulların ölkəmizə gətirilməsi qanunvericiliklə qadağan edilsə də, polis bu hala qarşı qabaqlayıcı-profilaktik tədbirlər görsə də, bu məmulatlar hələ də Azərbaycanda satılır, istifadə edilir. “Bu çox qəribə bir haldır ki, insanlar qadağan edilmiş məhsullara, məmulatlara hər zaman maraq göstərir. Bu məhsullara şənliklərdə, bayramlarda istifadəsinə qəribə bir tələbat var və istehsalçılar da bu fürsətdən istifadə edərək həmin məmulatları buraxırlar. Bu qadağaların konkret həddi müəyyənləşdirilməlidir. Hesab edirəm ki, bu məhsulların az zərərlilərinin Azərbaycana leqal olaraq gətirilməsinə şərait yaradılmalıdır. İstehsalçılar bunu öz ölkələrində istifadə edirlər və bu maddələr açıq satışdadır. Azərbaycanda qanunla pirotexniki məmulatlar mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılan məhsullar, əşyalar siyahısına daxil edilsə də, buna baxmayaraq həmin məmulatlar satılır. Bu halda ortaya belə bir sual çıxır ki, qanunla qadağan edilən bu məmulatlar ölkəmizə hansı yollarla gətirilir. Ölkəmizə pirotexniki məmulatları gətirilməsi ilə bağlı iki variant var, ya Dövlət Sərhəd Xidmətinin əməkdaşları öz vəzifələrini lazımı səviyyədə icra edə bilmirlər, ya da Dövlət Gömrük Komitəsi bu məsələyə məsuliyyətsiz yanaşır. Yəni dövlətin bu iki təşkilatı Azərbaycanın sərhədlərindən bu və ya digər təhlükəli, qadağan olunmuş maddələrin, əşyaların ölkə daxilinə keçməsinin qarşısını almalıdır. Bu məsələdə əsas iki məsuliyyət daşıyan qurum var, onlardan biri Dövlət Sərhəd Xidməti, o biri isə Dövlət Gömrük Komitəsidir. Əgər pirotexniki məmulatların ölkəmizdə satışı kütləvi olaraq həyata keçirilirsə və bundan istifadə edilirsə, polisin səylərinə baxmayaraq bunları tam olaraq aradan qaldırmaq mümkün deyilsə, onda ortaya üçüncu variant çıxır. Bu məhsullar ölkəmizə sərhəddən və gömrükdən daxil olmursa onda kimlərsə pirotexniki məmulatları, partlayıcı oyuncaqları və digər təhlükəli məhsulları ölkə daxilində kustar yolla istehsal edir. Necə ki, saxta spirtli içkilər hazırlanır və insanları zəhərləyir. Fikrimcə, ölkəmizdə gizli yolla kustar üsulla pirotexniki məmulatların istehsal edilib-edilmədiyini araşdırmaq lazımdır. Pirotexniki məhsullar arasında elələri var ki, yanğınlara səbəb olur, ürək-qan damar sistemində zəiflik olan insanlara mənfi təsir edir. Hətta onlara ağır fəsadlar verir”- deyən İ.Hüseynli bildirdi ki, pirotexniki məmulatlar insanlara hərtərəfli zərər vurur. O qeyd etdi ki, pirotexniki məmulatlarla bağlı məsələyə birdəfəlik son qoyulmalıdır.
İradə SARIYEVA
